Το ΥΠΑΑΤ παρακάμπτει την Περιφέρεια – Παίρνει ιχνηλατήσεις και θανατώσεις, στο τραπέζι ακόμη και παράβαση καθήκοντος
Η επόμενη ημέρα του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο σχεδιάζεται πλέον στην Αθήνα και, σύμφωνα με πληροφορίες του Lesvosnews.net, ο σχεδιασμός που βρίσκεται σε εξέλιξη οδηγεί σε μια σημαντική ανατροπή: η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου παρακάμπτεται στην ουσιαστική διαχείριση των ιχνηλατήσεων και των θανατώσεων και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προετοιμάζεται να αναλάβει απευθείας την επιχειρησιακή ευθύνη τους.
Η εξέλιξη αποτελεί την απάντηση της κεντρικής διοίκησης στην απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Βορείου Αιγαίου να σταματήσουν οι ιχνηλατήσεις, οι δειγματοληψίες και οι θανατώσεις ζώων, μετά την εκρηκτική συνεδρίαση της περασμένης εβδομάδας και την οργή των κτηνοτρόφων.
Η επιζωοτία ταλαιπωρεί τη Λέσβο από τις 15 Μαρτίου 2026, όταν επιβεβαιώθηκε το πρώτο κρούσμα, και σχεδόν έξι μήνες αργότερα η υγειονομική κρίση έχει πλέον εξελιχθεί και σε ανοιχτή διοικητική και πολιτική σύγκρουση.
Υπηρεσιακός παράγοντας του ΥΠΑΑΤ, μιλώντας στο Lesvosnews.net, περιέγραφε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα τη θέση που διαμορφώνεται στην Αθήνα:
«Δεν θα επιτρέψουμε εξαιτίας της Λέσβου να κινδυνεύσει η χώρα».
Η ίδια πηγή υπογράμμιζε ότι επιζωοτία δεν αντιμετωπίζει μόνο η Λέσβος, καθώς σε άλλες περιοχές της χώρας βρίσκεται σε εξέλιξη η μάχη με την ευλογιά των αιγοπροβάτων. Η λογική που επικρατεί στο Υπουργείο είναι ότι δεν μπορεί κάθε Περιφέρεια να αποφασίζει μονομερώς ποια υποχρεωτικά υγειονομικά μέτρα θα εφαρμόσει και ποια θα αναστείλει.
«Αλίμονο αν όλες οι Περιφέρειες αρχίσουν να εφαρμόζουν δικές τους αποφάσεις», ήταν χαρακτηριστική η επισήμανση υπηρεσιακών στελεχών.
Το σχέδιο έχει ήδη αρχίσει να παίρνει μορφή
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Lesvosnews.net, ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται σε μια πολιτική αντίδραση απέναντι στην απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.
Το σχέδιο που έχει τεθεί σε εφαρμογή προβλέπει ότι οι ιχνηλατήσεις και οι διαδικασίες θανάτωσης των ζώων θα περάσουν ουσιαστικά υπό την ευθύνη του Υπουργείου, ώστε να συνεχιστεί η εφαρμογή του εθνικού και ευρωπαϊκού πρωτοκόλλου ακόμη και στην περίπτωση που οι υπηρεσίες της Περιφέρειας δεν συμμετέχουν στις συγκεκριμένες διαδικασίες.
Εφόσον ο σχεδιασμός ολοκληρωθεί με αυτή τη μορφή, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου αναμένεται να παραμείνει κυρίως το σκέλος των μέτρων βιοασφάλειας και των απολυμάνσεων.
Δεν πρόκειται για μια εξέλιξη που εμφανίζεται από το πουθενά.
Το έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ, το οποίο υπογράφει η προϊσταμένη Δρ Κατερίνα Μαρίνου και αποκάλυψε το Lesvosnews.net, ξεκαθαρίζει ότι, σύμφωνα με το Υπουργείο, το Περιφερειακό Συμβούλιο και ο Περιφερειάρχης δεν έχουν αρμοδιότητα να αποφασίζουν την εφαρμογή ή μη της εθνικής και ενωσιακής κτηνιατρικής νομοθεσίας και οφείλουν να ακολουθούν τις οδηγίες της κεντρικής κτηνιατρικής αρχής.
Το ίδιο έγγραφο αναφέρει ότι η διοικητική υπαγωγή των κτηνιατρικών υπηρεσιών στην Περιφέρεια δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για μονομερή διακοπή ή αναστολή των υποχρεωτικών μέτρων κατά του αφθώδους πυρετού. Προειδοποιεί μάλιστα ότι τέτοιες ενέργειες μπορούν να δημιουργήσουν πρόβλημα στη χώρα έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να οδηγήσουν ακόμη και σε κυρώσεις.
Η εντολή του Υπουργείου μέσα από το συγκεκριμένο έγγραφο είναι σαφής: οι αρμόδιες υπηρεσίες πρέπει να συνεχίσουν τα προβλεπόμενα μέτρα μέχρι να συντρέξουν οι νόμιμες προϋποθέσεις τροποποίησης ή άρσης τους.
Μεγάλη ενίσχυση με στρατιωτικούς κτηνιάτρους
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η πρωτοφανής για τους μήνες της κρίσης ενίσχυση του μηχανισμού με στρατιωτικούς κτηνιάτρους.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Armyvoice.gr, ο αριθμός των στρατιωτικών κτηνιάτρων στη Λέσβο φθάνει πλέον τους 25, καθώς δώδεκα ακόμη προστίθενται στους δεκατρείς που βρίσκονταν ήδη στο νησί. Προβλέπεται η δημιουργία 12 διμελών κλιμακίων, με σχεδιασμό παραμονής προσωπικού μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι η διεύρυνση του ρόλου τους.
Όπως αναφέρει το Armyvoice.gr, οι στρατιωτικοί κτηνίατροι δεν περιορίζονται πλέον στις δειγματοληψίες και στην επιδημιολογική επιτήρηση. Στις αρμοδιότητές τους περιλαμβάνονται η επεξεργασία εργαστηριακών αποτελεσμάτων, η συμβολή στον καθορισμό ζωνών προστασίας και κυρίως η επίβλεψη των θανατώσεων των ζώων και της υγειονομικής ταφής τους.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος μετά την απόφαση της Περιφέρειας να σταματήσει τις συγκεκριμένες διαδικασίες. Στην πράξη δημιουργείται πλέον ένας μηχανισμός μέσω του οποίου η κεντρική διοίκηση μπορεί να συνεχίσει την εφαρμογή των μέτρων ακόμη και εκεί όπου ο τοπικός διοικητικός μηχανισμός έχει μπλοκάρει. Αυτό ακριβώς επισημαίνει και το Armyvoice.gr στο σχετικό ρεπορτάζ του.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του Lesvosnews.net, το Υπουργείο εξετάζει ήδη τον τρόπο συνεργασίας με τα συνεργεία που θα αναλαμβάνουν τις θανατώσεις και τις υγειονομικές ταφές, ώστε το επιχειρησιακό σκέλος να μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κενά.
«Οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι συνεργάζονται»
Στο Υπουργείο, πάντως, επιχειρούν να διαχωρίσουν την απόφαση της Περιφέρειας από τη στάση της πλειονότητας των ίδιων των κτηνοτρόφων.
Υπηρεσιακά στελέχη, μιλώντας στο Lesvosnews.net, υποστηρίζουν ότι οι περισσότεροι παραγωγοί εξακολουθούν να συνεργάζονται με τις αρμόδιες υπηρεσίες και δεν ακολουθούν αυτό που χαρακτηρίζουν «ακατανόητη απόφαση της Περιφέρειας». Χαρακτηριστικά αναφέρουν ότι οι ιχνηλατήσεις συνεχίζονται και μετά την απόφαση της Περιφέρειας με στελέχη του ΕΛΓΟ -ΔΗΜΤΡΑ και στρατιωτικούς κτηνιάτρους.
Τα ίδια στελέχη επισημαίνουν ότι η άρνηση ενός κτηνοτρόφου να συνεργαστεί με τις αρμόδιες αρχές ή να επιτρέψει την εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.
Στο τραπέζι υπάρχουν, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αυστηρά διοικητικά πρόστιμα αλλά ακόμη και επιπτώσεις στις ενισχύσεις για όσους αρνούνται να συμμορφωθούν με τις νόμιμες αποφάσεις των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών. Πρόκειται για ένα σημείο που αποκτά τεράστια σημασία τις επόμενες ημέρες, καθώς το Υπουργείο εμφανίζεται αποφασισμένο να μη δεχθεί τη δημιουργία ενός καθεστώτος στο οποίο οι υποχρεωτικές διαδικασίες θα εφαρμόζονται κατά περίπτωση.
Περιμένουν την Αποκεντρωμένη – Στο τραπέζι ακόμη και το ακραίο σενάριο
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο επίπεδο της σύγκρουσης.
Το Υπουργείο αναμένει την κρίση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου ως προς τη νομιμότητα της απόφασης του Περιφερειακού Συμβουλίου. Στο ΥΠΑΑΤ θεωρούν, σύμφωνα με πληροφορίες του Lesvosnews.net, ότι είναι εξαιρετικά πιθανό η συγκεκριμένη απόφαση να κριθεί μη νόμιμη, ακριβώς επειδή αφορά την εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων αντιμετώπισης νόσου κατηγορίας Α που επιβάλλονται από το εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το έγγραφο Μαρίνου άλλωστε είναι ιδιαίτερα κατηγορηματικό ως προς αυτό: ο αφθώδης πυρετός υπάγεται στις νόσους κατηγορίας Α και η αρμόδια αρχή οφείλει να λαμβάνει άμεσα μέτρα για την αποτροπή περαιτέρω εξάπλωσής του.
Και εδώ αρχίζει το πιο σκληρό κομμάτι του παρασκηνίου.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Lesvosnews.net, σε υπηρεσιακό επίπεδο έχει τεθεί ακόμη και η πρόταση να εξεταστεί, εφόσον προηγουμένως κριθεί παράνομη η απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου και συνεχιστεί η μη εφαρμογή των υποχρεωτικών μέτρων, το ενδεχόμενο περαιτέρω νομικών ενεργειών σε βάρος του Περιφερειάρχη για παράβαση καθήκοντος, με το επιχείρημα ότι αποφάσεις που εμποδίζουν την εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο διασποράς νόσου κατηγορίας Α.
Πρόκειται για ακραίο σενάριο και όχι για ειλημμένη απόφαση. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, το γεγονός και μόνο ότι η συγκεκριμένη επιλογή συζητείται πλέον σοβαρά μέσα στο Υπουργείο δείχνει πόσο βαθιά έχει φτάσει η σύγκρουση Αθήνας και Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.
Η επίσκεψη Καββαδά μπορεί τελικά να μην γίνει
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον παραμένει ανοιχτό και το ζήτημα της επίσκεψης του Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάση Καββαδά στη Λέσβο.
Όπως είχε ήδη γράψει το Lesvosnews.net, η επίσκεψη δεν επρόκειτο να πραγματοποιηθεί πριν από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Οι τελευταίες πληροφορίες, ωστόσο, αναφέρουν ότι ακόμη και η επίσκεψη μετά τη ΔΕΘ δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
Στο Υπουργείο υπάρχει προβληματισμός για το ενδεχόμενο νέων έντονων επεισοδίων και εικόνων αντίστοιχων με εκείνες της προηγούμενης εβδομάδας, με τον Υφυπουργό αυτή τη φορά να βρίσκεται αυτοπροσώπως στο επίκεντρο της οργής. Ο Καββαδάς έχει αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος των επαφών με τη Λέσβο το τελευταίο διάστημα, ενώ ο ίδιος είχε δηλώσει ήδη από τον Απρίλιο ότι στόχος του Υπουργείου είναι να μην υπάρξει περαιτέρω διασπορά του αφθώδους ούτε στο νησί ούτε στην υπόλοιπη χώρα.
Αντίθετα, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτης Σχοινάς, ο οποίος βρίσκεται σήμερα στην πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ μαζί με τους υφυπουργούς Γιάννη Ανδριανό και Θανάση Καββαδά, δεν έχει μέχρι σήμερα επισκεφθεί τη Λέσβο κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης. Και αυτό αποτελεί ένα από τα ερωτήματα που εξακολουθούν να τίθενται στο νησί, ιδιαίτερα μετά από σχεδόν έξι μήνες αφθώδους πυρετού.
Ο εμβολιασμός παραμένει εκτός κυβερνητικού σχεδιασμού
Παράλληλα, δεν φαίνεται να υπάρχει μεταβολή στη θέση του Υπουργείου για το ζήτημα του εμβολιασμού, παρά το γεγονός ότι αποτελεί βασικό αίτημα σημαντικού τμήματος των κτηνοτρόφων και παραγωγικών φορέων της Λέσβου.
Ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης Σπύρος Πρωτοψάλτης έχει δηλώσει στην ΕΡΤ ότι δεν υπάρχει επιστημονική εισήγηση για εμβολιασμό, μεταφέροντας ουσιαστικά τη συζήτηση από το πολιτικό στο επιστημονικό επίπεδο. Η ίδια γραμμή έχει επαναλαμβανόμενα παρουσιαστεί από το ΥΠΑΑΤ: ο εμβολιασμός αντιμετωπίζεται ως επιστημονικό εργαλείο το οποίο μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο εφόσον υπάρξει σχετική εισήγηση των αρμόδιων κτηνιατρικών επιστημόνων και όχι ως απόφαση που θα ληφθεί με πολιτικά κριτήρια. Ήδη από τον Μάιο το Υπουργείο δήλωνε ότι δεν είχε αποφασιστεί εμβολιαστικό σχέδιο, αν και η κατάσταση παρέμενε υπό αξιολόγηση.
Με άλλα λόγια, το Plan B που ζητεί εδώ και καιρό μεγάλο μέρος της κτηνοτροφικής Λέσβου δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή πάνω στο τραπέζι με τη μορφή άμεσης πολιτικής απόφασης.
Η Λέσβος μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα
Η σύγκρουση έχει πλέον περάσει σε άλλη φάση.
Η απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου δεν φαίνεται να οδηγεί την Αθήνα σε υποχώρηση από τις ιχνηλατήσεις και τις θανατώσεις. Αντίθετα, φαίνεται να επιταχύνει την προσπάθεια του Υπουργείου να δημιουργήσει έναν μηχανισμό που θα μπορεί να εφαρμόζει τα μέτρα χωρίς να εξαρτάται επιχειρησιακά από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.
Στρατιωτικοί κτηνίατροι, απευθείας συντονισμός από την Αθήνα, νέα δομή για τις ιχνηλατήσεις και τις θανατώσεις, αναμονή της απόφασης της Αποκεντρωμένης, προειδοποιήσεις για κυρώσεις και στο βάθος ακόμη και ακραία νομικά σενάρια συνθέτουν την επόμενη ημέρα.
Και η ουσία είναι μία: Η απόφαση της Περιφέρειας να τραβήξει χειρόφρενο δεν σταμάτησε το σχέδιο του ΥΠΑΑΤ. Άλλαξε ποιος θα το εφαρμόσει.
Η Λέσβος βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή, ενώ η κεντρική διοίκηση δείχνει ότι έχει ήδη πάρει τη δική της απόφαση: οι ιχνηλατήσεις και τα μέτρα εκρίζωσης του αφθώδους θα συνεχιστούν, με ή χωρίς την επιχειρησιακή συμμετοχή της Περιφέρειας.
Τι θα αποφασίσουν οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου;
