Επιστρέφει η χειροτεχνία στα σχολεία – Νέο πρόγραμμα 4 εκατ. ευρώ του Υπουργείου Παιδείας για 4.000 Δημοτικά»
ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ Η ΒΕΛΟΝΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ – 4 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ
Ένα φιλόδοξο πρόγραμμα για 4.000 σχολεία υπόσχεται να ξαναβάλει τη δημιουργία και την παράδοση στο δημόσιο σχολείο – αλλά με μόλις 1.000 ευρώ ανά σχολείο, η επιτυχία του θα κριθεί στην πράξη
Μια μικρή επανάσταση με... βελόνες, κλωστές και πηλό επιχειρεί το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, ανακοινώνοντας τη χρηματοδότηση ύψους 4.000.000 ευρώ για το πρόγραμμα «Πολιτιστική Παιδεία – Εργαστήρια Δημιουργίας και Χειροτεχνίας σε Δημοτικά Σχολεία», ενταγμένο στον Άξονα 3.8 του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης 2021-2025.
Πίσω από τη γραφειοκρατική διατύπωση κρύβεται μια προσπάθεια ουσίας: να ξαναμπεί η χειροτεχνία, η παράδοση και η δημιουργικότητα στην καθημερινότητα των μαθητών. Να μάθουν τα παιδιά να φτιάχνουν, να πειραματίζονται, να δουλεύουν με τα χέρια – μακριά από τις οθόνες.
Το πρόγραμμα με μια ματιά
Η Ανακοίνωση Πρόθεσης Χρηματοδότησης (Α/Α ΟΠΣ 9289) που δημοσιεύθηκε στις 7 Νοεμβρίου, προβλέπει:
- Δικαιούχος: Η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του ΥΠΑΙΘΑ
- Αντικείμενο: Δημιουργία «γωνιών χειροτεχνίας» σε 4.000 Δημοτικά Σχολεία σε όλη τη χώρα
- Χρηματοδότηση: 4.000.000 ευρώ
- Μέση ενίσχυση: περίπου 1.000 ευρώ ανά σχολείο
- Διάρκεια υλοποίησης: 1 έτος από την υπογραφή της σύμβασης
- Περίοδος επιλεξιμότητας δαπανών: έως 31 Δεκεμβρίου 2025
Η δράση δεν είναι ανοιχτή σε Δήμους ή σχολικές επιτροπές, αλλά θα υλοποιηθεί κεντρικά από το Υπουργείο, το οποίο θα αναλάβει τη συνολική προμήθεια εξοπλισμού και υλικών.
Από τις οθόνες στα χέρια
Το πρόγραμμα αντλεί έμπνευση από τη Σύμβαση της UNESCO για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς και φιλοδοξεί να φέρει τις τέχνες και τις παραδοσιακές δεξιότητες μέσα στο σχολείο:
υφαντική, κέντημα, πλέξιμο, κεραμική, ξυλογλυπτική, κατασκευές με φυσικά υλικά.
Στόχος είναι οι μαθητές να:
- εξοικειωθούν με τις παραδοσιακές τεχνικές,
- καλλιεργήσουν τη φαντασία και τη συνεργασία,
- αποκτήσουν υπομονή και συγκέντρωση,
- μάθουν να εκφράζονται δημιουργικά και να αντιλαμβάνονται τη συνέχεια της ελληνικής παράδοσης μέσα από το ίδιο τους το έργο.
Η φιλοσοφία είναι ξεκάθαρη: να ξαναγίνει το σχολείο χώρος πράξης, όχι μόνο θεωρίας.
Η πρόκληση του προϋπολογισμού
Όσο ελπιδοφόρα κι αν είναι η ιδέα, τα νούμερα προκαλούν ερωτήματα. Με 1.000 ευρώ ανά σχολείο, είναι δύσκολο να στηθεί πλήρες εργαστήριο χειροτεχνίας.
Σε μικρά σχολεία της περιφέρειας, το ποσό μπορεί να φτάσει για μια αξιοπρεπή «γωνιά δημιουργίας».
Αλλά σε μεγάλα σχολεία, με εκατοντάδες μαθητές, κινδυνεύει να περιοριστεί σε λίγα υλικά και ένα ερμάριο.
Αν δεν υπάρξει εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, συνεργασία με τοπικούς τεχνίτες και προσαρμογή στα δεδομένα κάθε περιοχής, το πρόγραμμα κινδυνεύει να μείνει «στο χαρτί».
Χειροτεχνία και παιδεία πολιτισμού
Η «Πολιτιστική Παιδεία» δεν αφορά απλώς την αισθητική αγωγή, αλλά τη βαθύτερη σχέση του παιδιού με τον τόπο του.
Στη Λέσβο, για παράδειγμα, όπου η παράδοση της υφαντικής, της κεραμικής και της λαϊκής ξυλογλυπτικής είναι ζωντανή, τέτοια προγράμματα μπορούν να συνδεθούν με τοπικούς συλλόγους, εργαστήρια, πολιτιστικά σωματεία και μουσεία, δημιουργώντας γέφυρες ανάμεσα στις γενιές.
Είναι μια ευκαιρία να επανέλθει στο σχολείο η έννοια της χειρωναξίας ως παιδεία — όχι ως παρωχημένη δεξιότητα, αλλά ως θεμέλιο δημιουργικής σκέψης και πολιτιστικής αυτογνωσίας.
Ο παράγοντας χρόνος
Η πρόσκληση θέτει στενά χρονικά περιθώρια:
η υποβολή προτάσεων ολοκληρώνεται στις 5 Δεκεμβρίου 2025, ενώ οι δαπάνες πρέπει να ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους.
Σε μια δημόσια διοίκηση που παραδοσιακά κινείται με αργούς ρυθμούς, αυτό αποτελεί πραγματική δοκιμασία.
Αν καθυστερήσουν οι εγκρίσεις, οι διακηρύξεις ή οι προμήθειες, υπάρχει ορατός κίνδυνος να χαθεί πολύτιμος χρόνος — και μαζί του το ίδιο το νόημα της δράσης.
Το στοίχημα
Αν το πρόγραμμα υλοποιηθεί σωστά, μπορεί να γίνει κάτι πολύ περισσότερο από μια προμήθεια υλικών.
Μπορεί να ξαναφέρει στο σχολείο το πνεύμα της συλλογικής δημιουργίας, της παράδοσης, της αισθητικής καλλιέργειας.
Αν όχι, θα προστεθεί απλώς στη λίστα των «καλών προθέσεων» που έμειναν στα χαρτιά.
Το στοίχημα είναι ανοιχτό.
Και αυτή τη φορά, η επιτυχία του δεν θα μετρηθεί σε αναθέσεις και ΑΔΑ — αλλά σε μικρά παιδικά χέρια που θα μάθουν να δημιουργούν.
