Βάστρια: Η συζήτηση που έρχεται… έξι χρόνια αργά – Δημόσια εκδήλωση για μια δομή που χτίστηκε χωρίς να ακουστεί η Λέσβος

Στην καρδιά της Μυτιλήνης, εκεί όπου ο δημόσιος λόγος δοκιμάζεται ξανά μετά από χρόνια σιωπών και παρερμηνειών, ανοίγει την Πέμπτη 27 Νοεμβρίου (7 μ.μ.) στο Δημοτικό Θέατρο μια συζήτηση που έρχεται με καθυστέρηση έξι ολόκληρων ετών. Μια συζήτηση που, με όρους εταιρικής διακυβέρνησης και κοινωνικής λογοδοσίας, θα έπρεπε να είχε γίνει στην αρχή της ιστορίας: πριν την πρώτη μπουλντόζα, πριν τις διοικητικές παρακάμψεις, πριν η Βάστρια αρχίσει να μεταμορφώνεται σε αυτό που βλέπουμε σήμερα.

Σχεδόν έξι χρόνια μετά την απόβαση των ΜΑΤ στη Λέσβο τον Φεβρουάριο του 2020, όταν η απόπειρα επιβολής της κλειστής δομής στην Καράβα έσπασε πάνω στο κύμα της κοινωνικής αντίστασης, και τρεισήμισι χρόνια μετά τις πρώτες προσφυγές της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και τοπικών κοινοτήτων στο ΣτΕ, η Βάστρια επιστρέφει στο κέντρο της δημόσιας ατζέντας. Όχι επειδή ξεκίνησε τώρα το έργο- αλλά επειδή ολοκληρώνεται χωρίς ποτέ να έχει υπάρξει πραγματική, θεσμική, διαφανής διαβούλευση.

Κι όμως, σήμερα η κατάσταση προσλαμβάνει διαστάσεις που ξεπερνούν το διάλογο· μιλάμε για ένα έργο που αλλάζει μορφή μέσα από αλλεπάλληλες διοικητικές πράξεις, ΚΥΑ και τροποποιήσεις που προσθέτουν ό,τι χρειάζεται για να λειτουργήσει η νέα υπερδομή: φωτοβολταϊκό σταθμό, δασική οδό, μονάδα αφαλάτωσης, αντιπυρικές ζώνες, δρόμους πρόσβασης, δρόμους διαφυγής, ακόμη και εγκιβωτισμένα ρέματα.

Στην πράξη, το έργο της Βάστριας δεν είναι μία δομή — είναι ένα ολόκληρο πακέτο παράλληλων υποδομών. Και αυτό ακριβώς ανησυχεί τη λεσβιακή κοινωνία, που βλέπει ένα οικοσύστημα δίπλα σε περιοχή Natura να φορτώνεται έργα υψηλής περιβαλλοντικής όχλησης, ενώ το νησί κινδυνεύει να μετατραπεί σε μόνιμη ζώνη παρατεταμένου εγκλωβισμού 5.001 ανθρώπων, σε μια έκταση 300 στρεμμάτων.

Η ανησυχία δεν είναι αφηρημένη. Είναι υπαρξιακή. Αγγίζει το τοπίο, την οικονομία, τη βιωσιμότητα, την κοινωνική συνοχή. Και κυρίως αγγίζει ένα ερώτημα που θα πλανιέται πάνω από την εκδήλωση της Πέμπτης: Πώς είναι δυνατόν να συζητάμε για το μέλλον του νησιού… αφού το έργο έχει ήδη δρομολογηθεί;

Και όμως, καλύτερα αργά παρά ποτέ.

Η εκδήλωση – ένα θεσμικό “audit” που έπρεπε να έχει γίνει στην αρχή

Το Εργαστήριο Συλλογικών Δράσεων και Κοινωνικών Κινημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου οργανώνει μια ανοιχτή διαδικασία, σχεδιασμένη σαν ένα πραγματικό governance workshop: με εισαγωγικές ενημερώσεις, τοποθετήσεις πολιτικών, παρεμβάσεις φορέων, και στο τέλος — το πιο κρίσιμο — παρεμβάσεις πολιτών.

Συμμετέχουν οι κορυφαίοι θεσμικοί stakeholders: Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, Δήμος Μυτιλήνης, Δήμος Δυτικής Λέσβου, οι βουλευτές όλων των κομμάτων του νησιού, και φορείς που διαχειρίζονται κάθε πτυχή του κοινωνικού και οικονομικού οικοσυστήματος: από το Εργατικό Κέντρο μέχρι τους γιατρούς του ΕΣΥ, το Επιμελητήριο, τον Εμπορικό Σύλλογο, τους εκπαιδευτικούς και τους συλλόγους γονέων.

Σε απλά ελληνικά: όλοι όσοι θα έπρεπε να είχαν καθίσει στο ίδιο τραπέζι πριν ξεκινήσει να χτίζεται η Βάστρια.

Το πρόγραμμα της εκδήλωσης

7:00 – 7:05
Εισαγωγή από το Εργαστήριο Συλλογικών Δράσεων & Κοινωνικών Κινημάτων του Παν. Αιγαίου

7:05 – 7:35
Τοποθετήσεις Τοπικής Αυτοδιοίκησης
(Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, Δήμαρχος Μυτιλήνης, Δήμαρχος Δυτικής Λέσβου)

7:35 – 7:55
Παρεμβάσεις βουλευτών Λέσβου (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ)

7:55 – 8:25
Παρεμβάσεις τοπικών φορέων
(Εργατικό Κέντρο, Ένωση Ιατρών ΕΣΥ, Επιμελητήριο, Εμπορικός Σύλλογος, ΕΛΜΕ, Ένωση Συλλόγων Γονέων & Κηδεμόνων)

8:25 – 10:30
Παρεμβάσεις εκπροσώπων φορέων & κοινού — συζήτηση

Οργάνωση: Εργαστήριο Συλλογικών Δράσεων & Κοινωνικών Κινημάτων, Τμ. Κοινωνιολογίας Παν. Αιγαίου