Λέσβος: Το νησί-σύμβολο του προσφυγικού "προχωρά" – Αλλά οι βάρκες δεν σταματούν

των Edward McAllister, Vania Turner & Louisa Gouliamaki | Reuters 

Δέκα χρόνια μετά την κορύφωση της προσφυγικής κρίσης του 2015, η Λέσβος —τότε επίκεντρο των αφίξεων στην Ευρώπη— έχει αλλάξει δραματικά. Αν και οι πρόσφυγες συνεχίζουν να φτάνουν, το νησί έχει πλέον στραφεί προς την "επόμενη ημέρα", σύμφωνα με τις δηλώσεις των τοπικών αρχών και τα νέα δεδομένα.

Από λιμάνι σωτηρίας, σε απαγορευμένη ζώνη

Ο ψαράς Θανάσης Μαρμαρινός  θυμάται το 2015, όταν κάθε νύχτα έβγαζε από τη θάλασσα μανάδες και παιδιά. Τώρα, όμως, οποιαδήποτε βοήθεια σε μετανάστες ενδέχεται να θεωρηθεί ποινικό αδίκημα, με βάση τον νόμο του 2021 περί "διευκόλυνσης παράνομης εισόδου".

Η απαγόρευση της άμεσης βοήθειας προς πρόσφυγες είναι μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής αποτροπής σε όλη την Ευρώπη. Οι αφίξεις έχουν μειωθεί σημαντικά: το 2024 στην Ε.Ε. καταγράφηκαν περίπου 240.000 αφίξεις — κάτω από το 1/4 των αριθμών του 2015.

Στη Λέσβο, το 2024 αφίχθησαν 11.200 μετανάστες, ενώ η τουριστική κίνηση επέστρεψε σε προ κρίσης επίπεδα, με πάνω από 76.000 διεθνείς αφίξεις στο νησί.

Νέοι καταυλισμοί, νέα πολιτική — αλλά ίδιες ανθρώπινες τραγωδίες

Το άρθρο καταγράφει τη μαρτυρία του 65χρονου Αφγανού Μπεκ Μοράντ Σαντέτζι, του οποίου η γυναίκα και ένα 2χρονο αγόρι πνίγηκαν στις 3 Απριλίου 2025, όταν το λιμενικό φέρεται να ανάγκασε βίαια τη βάρκα τους να επιστρέψει πίσω. Παρά τη διάψευση των αρχών, η υπόθεση εγείρει ερωτήματα, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται υπό εξέταση για 12 καταγγελίες παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τη Frontex.

Το 2024, τουλάχιστον 191 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται στο ανατολικό Αιγαίο.

Από το Μόρια στη Μουσική — Η νέα εικόνα του νησιού

Ο διαβόητος καταυλισμός της Μόριας —που κάηκε το 2020— ετοιμάζεται να μετατραπεί σε μουσικό σχολείο, ενώ ο μικρότερος καταυλισμός του Καρά Τεπέ θα ενταχθεί στο πολεοδομικό σχέδιο της Μυτιλήνης.

Παράλληλα, ένας νέος υπερκαταυλισμός 5.000 ατόμων χτίζεται σε απομακρυσμένο σημείο του νησιού. Τοπικοί φορείς, περιλαμβανομένου του δημάρχου Μυτιλήνης, Παναγιώτη Χριστόφα, εκφράζουν αντιρρήσεις, θεωρώντας πως δεν δικαιολογείται τέτοια δομή με τις σημερινές ροές.

Η στροφή της κοινής γνώμης και της πολιτικής

Το πολιτικό κλίμα στο νησί έχει μετατοπιστεί προς τα δεξιά από το 2015. Το κόμμα Χρυσή Αυγή τότε έφτασε άνω του 8%. Το 70% των Ελλήνων πολιτών, σύμφωνα με έρευνα της διαΝΕΟσις, δηλώνει σήμερα υπέρ μιας πιο αυστηρής πολιτικής στο μεταναστευτικό.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ε.Ε. προτείνει νέες αυστηρότερες ρυθμίσεις, επιτρέποντας απελάσεις ακόμη και προς χώρες με τις οποίες οι μετανάστες δεν έχουν άμεση σύνδεση. Η Ελλάδα έχει ήδη νομοθετήσει την προσωρινή αναστολή αιτημάτων ασύλου από τη Βόρεια Αφρική.

Όμως οι βάρκες δεν σταματούν

Ο Θάνος Μαμμαρίνος συνεχίζει να βλέπει βάρκες. Το καλοκαίρι του 2025, εντόπισε από μακριά μια λέμβο με 19 ανθρώπους από Υεμένη και Σουδάν. Δεν τόλμησε να πλησιάσει — φοβήθηκε νομικές συνέπειες. Αν χρειαζόταν, λέει, θα βοηθούσε.

Όπως συνοψίζει ο τίτλος του άρθρου:
"Οι μετανάστες ακόμα έρχονται, αλλά η Λέσβος του 2015... προχωρά."

Διαβάστε εδώ αναλυτικά όλο το άρθρο (αγγλική έκδοση)