Ποιος θα δώσει νερό στη Βάστρια;
Έκθεση-καταπέλτης από την οργάνωση Community Peacemaker Teams φέρνει στο φως τις κρυφές πτυχές της κατασκευής της νέας δομής κράτησης στη Βάστρια Λέσβου. Με τίτλο «Πώς να Χτίσετε ένα Κέντρο Κράτησης – Η Περίπτωση της Βάστριας», η μελέτη - που περίληψή της δημοσίευσε χθες το Lesvosnews.net - αναδεικνύει τις δομικές ανεπάρκειες και τις περιβαλλοντικές συνέπειες ενός έργου που κατασκευάζεται σε παρθένα περιοχή, χωρίς προηγούμενες υποδομές, επιφέροντας τεράστιο κόστος και επιβάρυνση στο τοπικό οικοσύστημα.
Τοποθεσία χωρίς υποδομές – Ένα έργο εκτός πραγματικότητας
Η έκθεση τονίζει πως η επιλογή της τοποθεσίας στη Βάστρια έγινε χωρίς κανενός είδους προϋπάρχουσα σύνδεση με βασικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας όπως ύδρευση, αποχέτευση και ηλεκτροδότηση. Για να καταστεί λειτουργική η δομή, απαιτούνται εκτεταμένες επεμβάσεις στο περιβάλλον και δαπάνες εκατομμυρίων ευρώ, προκαλώντας καίριο πλήγμα στο φυσικό τοπίο της κεντρικής Λέσβου.
Ύδρευση: Ένα πρόβλημα που το Υπουργείο υποτίμησε
Η ύδρευση είναι από τα πιο κρίσιμα και προβληματικά ζητήματα. Η Λέσβος κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης τον Απρίλιο του 2025, λόγω σοβαρής λειψυδρίας που αποδίδεται στην κλιματική αλλαγή και στην κακή διαχείριση των υδάτινων πόρων. Το μεγαλύτερο μέρος των υδάτων κατευθύνεται στην άρδευση, ενώ η κατασκευή του φράγματος Τσικνιά –που θα μπορούσε να δώσει κάποια λύση– δεν αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του 2028.
Η ύδρευση της δομής, σύμφωνα με την ΑΕΠΟ (Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων), απαιτεί 136.875 κυβικά μέτρα νερού ετησίως. Ωστόσο, οι μελέτες προβλέπουν κατανάλωση μόλις 75 λίτρα νερού ανά κάτοικο ανά ημέρα, τη στιγμή που η εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία ορίζει 100-200 λίτρα. Οι αριθμοί αυτοί βασίζονται σε σχέδια «εξοικονόμησης» και «επαναχρησιμοποίησης» του νερού, τα οποία η έκθεση αμφισβητεί ευθέως ως ανεδαφικά.
Μονάδα Αφαλάτωσης: Από υπόσχεση… σε εγκατάλειψη
Στην αρχική φάση, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου είχε σχεδιάσει τη δημιουργία μονάδας αφαλάτωσης στις ανατολικές ακτές της Λέσβου, ως εναλλακτική πηγή υδροδότησης της δομής. Μάλιστα, είχε προσφέρει ανταποδοτικά οφέλη στην τοπική κοινωνία, όπως:
- Αγορά βυτίου για μεταφορά πόσιμου νερού
- Μελέτη ύδρευσης για τους γύρω οικισμούς
Η ΔΕΥΑΛ (Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης Λέσβου) είχε εγκρίνει θετικά το έργο τον Μάρτιο του 2023. Όμως, μετά από αλλαγή στη σύνθεση του Δ.Σ. της ΔΕΥΑΛ, η απόφαση ανακλήθηκε τον Οκτώβριο του 2024, βυθίζοντας το έργο σε αβεβαιότητα.
Υπάρχει λύση; Μόνο υδροφόρες…
Κατά την κατασκευή, οι ανάγκες εξυπηρετούνται μέσω υδροφόρων οχημάτων. Το ίδιο μοντέλο φαίνεται ότι θα εφαρμοστεί και μετά την έναρξη λειτουργίας της δομής, όπως έγινε και με το ΚΕΔ Σάμου, παρότι πρόκειται για εξαιρετικά κοστοβόρα και μη βιώσιμη επιλογή.
Επομένως: Η ΔΕΥΑΛ αρνείται, το κράτος σφυρίζει αδιάφορα και οι εργολάβοι συνεχίζουν σαν να μην υπάρχει κανένα πρόβλημα – λες και η υδροδότηση ενός υπερσύγχρονου ΚΥΤ είναι λεπτομέρεια που θα λυθεί «από μόνη της». Ε, λοιπόν λύση υπάρχει, και λέγεται… κοστοβόρες υδροφόρες! Ναι, εκεί ποντάρουμε: στη δόξα του ελληνικού αυτοσχεδιασμού. Καθημερινά δρομολόγια βυτίων για να γεμίζουν τις δεξαμενές της Βάστριας.... Μήπως να ρίξουμε και κανέναν χορό της βροχής; Γιατί μέχρι στιγμής, το μόνο που ρέει στο νέο ΚΥΤ είναι τα εκατομμύρια. Το νερό; Ούτε στα χαρτιά.
Αποχέτευση: Απόβλητα σε προστατευμένο χείμαρρο
Σύμφωνα με τις μελέτες, η δομή προβλέπεται να παράγει έως 500 κυβικά μέτρα υγρών αποβλήτων ημερησίως. Κατά τη λειτουργία της, θα λειτουργεί μονάδα βιολογικής επεξεργασίας, με σκοπό:
- Επαναχρησιμοποίηση μέρους των λυμάτων για βιομηχανική χρήση και καζανάκια
- Απόρριψη του υπολοίπου σε υπόγειο απορροφητικό πεδίο
Ωστόσο, η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωροταξίας είχε εισηγηθεί αρνητική γνωμοδότηση, επισημαίνοντας ότι η περιοχή δεν έχει απορροφητικότητα κατά τους χειμερινούς μήνες. Το νερό θα καταλήγει στον παρακείμενο χείμαρρο Αγίου Ιωάννη, εντός περιοχής NATURA και Καταφυγίου Άγριας Ζωής, όπου η ρύπανση απαγορεύεται ρητά.
Αστικά και Στερεά Απόβλητα: Αμφισβητούμενα νούμερα – Υπερφόρτωση του ΧΥΤΑ
Η μελέτη του έργου εκτιμά τα αστικά απόβλητα σε 3 τόνους/ημέρα για πλήρη λειτουργία (5.000 διαμένοντες + 500 εργαζόμενοι). Ωστόσο, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 1,4 κιλά ανά άτομο/ημέρα, που σημαίνει τουλάχιστον 7,7 τόνοι/ημέρα.
Η ανακύκλωση κρίνεται ανέφικτη, άρα όλα τα απόβλητα θα οδηγούνται στον μοναδικό ΧΥΤΑ της Λέσβου. Ήδη έχουν συναφθεί συμβάσεις με:
- Διεύθυνση Καθαριότητας και Ανακύκλωσης Δήμου Μυτιλήνης (σύμβαση ΔΚΑ 29715/06-09-2022)
- Εταιρεία ΑΝΑΚΕΜ Α.Ε. για τα οικοδομικά και εργοταξιακά απόβλητα
Ηλεκτροδότηση: Εγκρίσεις χωρίς πράξεις
Η ηλεκτροδότηση της δομής έχει συμφωνηθεί με τη ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. από τις 16/11/2022 με συμβατικό κόστος 598.492,82 € (με ΦΠΑ). Η προβλεπόμενη ισχύς είναι 3.700 kVA, με παροχή μέσω:
- Υπόγειων καλωδίων από τη διασταύρωση ΧΥΤΑ Λέσβου μέχρι τη δομή
- Υπόγειας σύνδεσης στο εσωτερικό της εγκατάστασης
Ωστόσο, οι εργασίες υπογειοποίησης που ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου 2025 διακόπηκαν προσωρινά, αναμένοντας νέα μελέτη διασύνδεσης. Η πλήρης σύνδεση ίσως ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, αλλά κανείς δεν εγγυάται την τήρηση του χρονοδιαγράμματος.
Ένα έργο χωρίς βάση, σε περιβάλλον που δεν αντέχει άλλο
Η έκθεση των Community Peacemaker Teams αποδομεί πλήρως τη «βιωσιμότητα» του έργου στη Βάστρια. Η επιλογή της τοποθεσίας χωρίς υποδομές, οι φθηνές μελέτες με αμφισβητούμενους υπολογισμούς, η περιβαλλοντική απειλή σε προστατευμένα οικοσυστήματα και η ακυρωμένη λύση της αφαλάτωσης συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Η δομή στη Βάστρια είναι ένα έργο που κινδυνεύει να γίνει σύμβολο κοινωνικής αποξένωσης και οικολογικής καταστροφής.
Διαβάστε εδώ το χθεσινό άρθρο του Lesvosnews.net με όλη την έκθεση
