Σε μια φωτογραφία όλη η περίληψη της Μυτιλήνης... "αυτοί είστε"

Υπάρχουν στιγμές που μια εικόνα, τόσο απλή όσο ένα στιγμιότυπο από κινητό, καταφέρνει να χωρέσει ολόκληρη τη νοοτροπία μιας πόλης. Και η σειρά φωτογραφιών που ανάρτησε ο Αντιδήμαρχος Καθημερινότητας Γιώργος Κατζανός είναι ακριβώς αυτό: μια μικρή, καθημερινή ακτινογραφία της Μυτιλήνης — αυτής που βλέπουμε όλοι, αυτής που συχνά προσποιούμαστε ότι δεν βλέπουμε.

Μπροστά μας, μια γυναίκα σκυμμένη, κόβει μπιγκόνιες από παρτέρι δημόσιου χώρου. Όχι, δεν είναι σπάνιο. Ναι, είναι παράνομο. Και βέβαια, δεν είναι όμορφο. Το πιο ενδιαφέρον όμως δεν είναι η πράξη της∙ είναι ο τρόπος που την καταγράψαμε.

Ο συμπολίτης που την είδε, δεν σκέφτηκε ούτε να ενημερώσει δημοτική αστυνομία, ούτε να της μιλήσει με ένα «συγγνώμη, αυτό που κάνετε δεν επιτρέπεται». Προτίμησε να σηκώσει το κινητό και να τραβήξει μια φωτογραφία. Σαν να πατάμε pause σε μια σκηνή παρανομίας μόνο και μόνο για να την ανεβάσουμε στα social — να κουτσομπολέψουμε λίγο, να κάνουμε λίγο ηθική γυμναστική από την ασφάλεια του πληκτρολογίου.

Και έτσι κάπως φτάνουμε στο δεύτερο επίπεδο της εικόνας. Την ώρα που όλοι κοιτάμε τη γυναίκα με τη σακούλα, κανείς δεν κοιτάζει το φόντο: τα γνώριμα, μόνιμα, «κατοχυρωμένα» πλέον δίκυκλα που παρκάρουν μέσα στον χώρο του Δημοτικού Θεάτρου. Μηχανές γυαλιστερές, ακριβές, καμαρωτές — παρκαρισμένες με την άνεση ανθρώπων που ξέρουν πως, εδώ και χρόνια, η ανοχή είναι ο μεγαλύτερος νόμος του νησιού.

Από τη μια, μια γυναίκα που κόβει λουλούδια χωρίς ντροπή.
Από την άλλη, οδηγοί που παρκάρουν μέσα σε έναν δημόσιο χώρο σαν να τους ανήκει.
Και ανάμεσά τους ένας πολίτης που φωτογραφίζει, περιμένοντας κάποιος «άλλος» να λύσει το πρόβλημα.

Η φωτογραφία είναι μια μικρή αλήθεια: μια πόλη που ξεμαλλιάζεται για τα λουλούδια αλλά κάνει πως δεν βλέπει τις μηχανές. Μια πόλη όπου η παρανομία γίνεται αποδεκτή, ανάλογα με το ποιος την κάνει και πόσο… άβολη είναι.

Το ζητούμενο δεν είναι ο λιθοβολισμός κανενός. Το ζητούμενο είναι να κοιτάξουμε τη Μυτιλήνη κατάματα. Να δούμε ότι συχνά λειτουργούμε σαν να είναι όλα κάπως «εντάξει» — αρκεί να μην είμαστε εμείς αυτοί που συλλαμβάνονται επ’ αυτοφώρω.
Κι αν κάποτε θελήσουμε πράγματι μια πόλη καθαρή, ευγενική, νομοταγή, τότε ίσως πρέπει να ξεκινήσουμε από τα απλά:
να λέμε μια κουβέντα όταν πρέπει,
να μην παρκάρουμε όπου μας βολεύει,
να μην κλέβουμε λουλούδια — ούτε σιωπές.

Γιατί τελικά, η Μυτιλήνη που θέλουμε, δεν είναι αυτή στη φωτογραφία. Είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμη τολμήσει να χτίσουμε.