Το τάβλι θέλει δύο. Τι μένει όταν δεν υπάρχει δεύτερος
Σε κάθε καφενείο του νησιού η ίδια σκηνή επαναλαμβάνεται σχεδόν αναλλοίωτη. Δύο άνθρωποι καθισμένοι αντικριστά, ένα ξύλινο κουτί ανοιχτό ανάμεσά τους, και τα ζάρια να χτυπούν στο ταμπλό με έναν ήχο που τον αναγνωρίζεις πριν καν γυρίσεις να δεις ποιος παίζει. Γύρω τους στέκονται δύο ή τρεις ακόμη που δεν παίζουν, σχολιάζουν όμως κάθε ζαριά σαν να τους ανήκει. Το τάβλι εδώ δεν είναι απλώς ένα παιχνίδι. Είναι η αφορμή για να καθίσει κανείς.
Τρία παιχνίδια, όχι ένα
Όσοι δεν παίζουν συχνά νομίζουν ότι το τάβλι είναι ένα παιχνίδι. Στην πραγματικότητα είναι τρία, και παίζονται το ένα μετά το άλλο μέσα στην ίδια καθισιά. Πόρτες, πλακωτό και φεύγα, με αυτή τη σειρά, ξανά και ξανά, μέχρι κάποιος να φτάσει τους πέντε ή τους επτά πόντους. Κάθε παραλλαγή ζητά διαφορετικό μυαλό. Οι πόρτες συγχωρούν ένα λάθος, το πλακωτό το τιμωρεί αμέσως, η φεύγα θέλει υπομονή και σχέδιο. Γι' αυτό και μια παρτίδα σπάνια τελειώνει γρήγορα. Δεν είναι φτιαγμένη για να τελειώσει γρήγορα.
Πέντε χιλιάδες χρόνια πίσω από ένα ζάρι
Το ταμπλό που ακουμπά στο τραπέζι του καφενείου έχει πίσω του διαδρομή χιλιετιών. Οι ρίζες του παιχνιδιού τοποθετούνται γύρω στο 3000 π.Χ. στη Μεσοποταμία, στην περιοχή που καλύπτει σήμερα τμήματα της Τουρκίας, του Ιράκ και της Συρίας, και μέσα από αιγυπτιακές και περσικές επιρροές έφτασε στον ελληνικό χώρο πριν από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια. Αναφορές σε παρόμοια παιχνίδια βρίσκουμε ήδη σε κείμενα του Ομήρου, του Πλάτωνα και του Ηροδότου. Λίγα πράγματα στην καθημερινότητά μας έχουν τέτοια συνέχεια, και ακόμη λιγότερα την κρατούν χωρίς να χρειαστεί να αλλάξουν σχεδόν τίποτα στη μορφή τους.
Η αξία δεν είναι στο παιχνίδι, είναι στο απέναντι κάθισμα
Αν ρωτήσεις κάποιον γιατί παίζει, σπάνια θα σου μιλήσει για τους κανόνες. Θα σου πει με ποιον παίζει. Το τάβλι λειτουργεί ως κοινωνική τελετουργία, ένας τρόπος να περάσει η ώρα με παρέα και όχι απλώς να περάσει η ώρα. Γι' αυτό συνοδεύεται σχεδόν πάντα από κάτι άλλο, έναν καφέ, ένα ούζο, μια κουβέντα που δεν αφορά καθόλου το ταμπλό, και γι' αυτό περνά αβίαστα από τη μια γενιά στην άλλη. Έχει όμως και ένα προφανές όριο. Χρειάζεται δεύτερο άνθρωπο, διαθέσιμο την ίδια ώρα με εσένα.
Οι ώρες που δεν έχουν δεύτερο παίκτη
Η μέρα έχει πολλά κενά όπου δεν υπάρχει κανείς απέναντι. Η αναμονή στο λιμάνι όταν το δρομολόγιο αργεί, η ώρα πριν ησυχάσει το σπίτι, το διάλειμμα που είναι πολύ μικρό για να ξεκινήσεις κάτι σοβαρό και πολύ μεγάλο για να το περάσεις κοιτάζοντας. Εκεί δεν χωράει τάβλι. Χωράει όμως κάτι που έχει την ίδια δομή σε μικρογραφία, μια παρτίδα με κανόνες, με αρχή και με σαφές τέλος, που δεν ζητά τίποτα από κανέναν άλλον για να ξεκινήσει.
Αυτή τη θέση κρατούν εδώ και δεκαετίες τα μοναχικά χαρτοπαίγνια, με την πασιέντζα να είναι μακράν το πιο γνωστό. Το PlaySolitaire.io κρατά αυτή την παράδοση σε μορφή που ανοίγει απευθείας στο πρόγραμμα περιήγησης, χωρίς εγκατάσταση και χωρίς λογαριασμό. Δεν αντικαθιστά το τραπέζι του καφενείου, ούτε το επιχειρεί. Καλύπτει τις ώρες που το τραπέζι απλώς δεν είναι διαθέσιμο.
Ίσως αυτό να εξηγεί γιατί επιβιώνουν και τα δύο. Το ένα γιατί φέρνει ανθρώπους κοντά, το άλλο γιατί δεν απαιτεί να είναι κάποιος εκεί. Στο νησί, όπου ο χρόνος μοιράζεται ανάμεσα σε μεγάλες παρέες και σε πολύ ήσυχες ώρες, χρειάζονται και τα δύο.
