Το Μυστήριο των Προμηθειών της Ερυθράς Θάλασσας.. Το «Μαύρο Κουτί» του Φακέλου των Χημικών Όπλων στο Σουδάν
Ανεξάρτητες διεθνείς και δημοσιογραφικές έρευνες έφεραν στο φως το ζήτημα της χρήσης χημικών όπλων στον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν, ειδικά μετά την αποκάλυψη εν μέρει τεκμηριωμένων στοιχείων για τη χρήση αερίου χλωρίου (φονικό χλώριο) ως πολεμικό όπλο. Το γεγονός αυτό προκάλεσε ερωτήματα στους Σουδανούς σχετικά με την αλήθεια αυτού του επικίνδυνου φακέλου και την ευθύνη των εμπλεκόμενων στρατιωτικών ηγετών.
Αυτές οι ανεξάρτητες έρευνες ενέτειναν επίσης τα ερωτήματα σχετικά με τη χρήση εισαγόμενων φορτίων από το εξωτερικό σε τεράστιες ποσότητες ως πολεμικό όπλο σε δύο τοποθεσίες, γεγονός που οδήγησε τις Ηνωμένες Πολιτείες στην επιβολή κυρώσεων στον σουδανικό στρατό.
Στις 24 Απριλίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφάσισαν επίσημα, βάσει του νόμου περί «Ελέγχου Χημικών και Βιολογικών Όπλων και Εξάλειψης του Πολέμου» του 1991, ότι ο σουδανικός στρατός χρησιμοποίησε χημικά όπλα κατά το έτος 2024, ανακοινώνοντας την επιβολή κυρώσεων στον διοικητή του, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν.
Ο Σουδανός Μεσάζων
Η έρευνα του France 24 σχετικά με την υπόθεση των χημικών όπλων από τον στρατό κατά τη διάρκεια του πολέμου που μαίνεται από το 2023, αποτελεί μια ρεαλιστική αφετηρία την οποία μπορούν να ακολουθήσουν οι μηχανισμοί των Ηνωμένων Εθνών. Η ομάδα «Observers» του γαλλικού καναλιού κατάφερε να αποκτήσει πληροφορίες για τη σουδανική εταιρεία που εισήγαγε τα φορτία χλωρίου από την Ινδία, μέσω «μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μεταξύ της ινδικής εταιρείας Chemtrade και της εταιρείας logistics που ανέλαβε τη μεταφορά, της Engineering Port Company, με έδρα τη συνοικία Ντιμ στην πόλη Πορτ Σουδάν».
Η έρευνα αναφέρει για την ταυτότητα του Σουδανού εισαγωγέα: «Στην ιστοσελίδα της Engineering Port Company, διαπιστώνουμε ότι η εταιρεία ειδικεύεται σε δημόσια έργα. Η ιστοσελίδα αναφέρει συγκεκριμένα τη δραστηριότητα της εταιρείας στην προηγμένη επεξεργασία νερού, η οποία φαίνεται να παραπέμπει στην παραγωγή πόσιμου νερού, χωρίς περαιτέρω λεπτομέρειες. Πράγματι, το χλώριο χρησιμοποιείται τις περισσότερες φορές στην παραγωγή πόσιμου νερού, όπως επιβεβαίωσε ο Ματέο Γκουιντότι, ερευνητής χημείας και ειδικός στα χημικά όπλα».
Ο Γκουιντότι τονίζει ότι «το αέριο χλώριο είναι μια ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως για ειρηνικούς σκοπούς: μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απολύμανση του πόσιμου νερού και την παραγωγή πλαστικών. Αυτές οι πολιτικές χρήσεις διακρίνουν το χλώριο από τα χημικά όπλα που συχνά αναπτύσσονται με σκοπό τη θανάτωση».
Σε συνομιλία του με την ομάδα του France 24, ο Ντρούβς Μπονσάλ, διευθυντής μάρκετινγκ της ινδικής εξαγωγικής εταιρείας (Chemtrade), επιβεβαίωσε ότι τα βαρέλια αερίου χλωρίου που βρέθηκαν κοντά στο διυλιστήριο πετρελαίου Al-Jaili αγοράστηκαν αρχικά από την Engineering Port Company με σκοπό την παραγωγή πόσιμου νερού.
Η έρευνα επισημαίνει ότι «αυτή η εταιρεία προμηθεύει κυλίνδρους χλωρίου που προορίζονται αποκλειστικά για την επεξεργασία πόσιμου νερού στο δίκτυο ύδρευσης της περιοχής Ταουίλα, στην πολιτεία του Λευκού Νείλου στο νότιο τμήμα της χώρας». Η δημοσιογραφική ομάδα μεταφέρει τα λόγια του Μπονσάλ: «Μας είπαν προφορικά ότι εργάζονται βάσει σύμβασης με την Αρχή Υδάτων του Νείλου και ότι το χλώριο δεν προοριζόταν για καμία άλλη χρήση».
Ωστόσο, η έκπληξη ήρθε από το δίκτυο διανομής νερού στην περιοχή Ταουίλα—ένα έργο παραγωγής πόσιμου νερού που ξεκίνησε από τη UNICEF το 2020. Ο διεθνής οργανισμός επιβεβαίωσε ότι, «παρά την επίβλεψη αυτού του έργου, δεν συνεργάστηκε ποτέ με την Engineering Port Company, ενώ είναι πιθανό να μη χρησιμοποιεί καν χλώριο για την απολύμανση του πόσιμου νερού».
Η έρευνα αποκαλύπτει ότι «τα δεδομένα τριών αποστολών χλωρίου που στάλθηκαν στο Σουδάν από την ινδική Chemtrade αποκαλύπτουν δεκάδες βαρέλια που εισήχθησαν στο Πορτ Σουδάν και ότι η Engineering Port Company είναι αυτή που βρίσκεται πίσω από τον (άγνωστο) εισαγωγέα των βαρελιών χλωρίου στο Σουδάν».
Την ίδια στιγμή, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF) εξήγησαν στην ομάδα των «Observers» ότι «το χλώριο που εισάγουν στο Σουδάν για τον καθαρισμό του πόσιμου νερού είναι διαθέσιμο μόνο σε μορφή σκόνης ή δισκίων. Αυτές οι δύο μορφές δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς».
Η ανταλλαγή email αποκαλύπτει ότι η είσοδος αυτού του φορτίου στο σουδανικό έδαφος έγινε πιθανότατα στις αρχές Αυγούστου 2024 μέσω του λιμανιού του Πορτ Σουδάν, του μοναδικού μεγάλου εμπορικού λιμανιού της χώρας, το οποίο έχει γίνει η προσωρινή πρωτεύουσα της κυβέρνησης που πρόσκειται στον στρατό. Το φορτίο παρελήφθη πιθανότατα στις 17 Αυγούστου 2024, λιγότερο από τρεις εβδομάδες πριν από τη δημοσιοποίηση των πρώτων βίντεο που δείχνουν τη ρίψη ενός εκ των βαρελιών στο διυλιστήριο Al-Jaili στις 5 Σεπτεμβρίου 2024.
Η Διαδρομή του Φορτίου
Χάρη σε δεδομένα από τον ιστότοπο MarineTraffic και ηλεκτρονικές συνομιλίες, η έρευνα ανασύνθεσε τη διαδρομή:
- Τα βαρέλια μεταφέρθηκαν αρχικά με το πλοίο "RC Ocean" από τη Βομβάη στις 14 Ιουλίου 2024.
- Έφτασαν στο λιμάνι της Τζέντα στη Σαουδική Αραβία στις 21 Ιουλίου 2024, όπου ξεφορτώθηκαν.
- Στη συνέχεια, ένα δεύτερο πλοίο με το όνομα "Al-Ahmad" τα μετέφερε στο Πορτ Σουδάν, όπου έφτασαν στις 9 Αυγούστου 2024.
Η επιλογή του πλοίου «Al-Ahmad», ιδιοκτησίας της εταιρείας Baaboud, δεν ήταν τυχαία. Η εταιρεία έχει μακρά ιστορία και υψηλή αξιοπιστία στην Τζέντα ως μεταφορέας ζωντανών ζώων και γενικών εμπορευμάτων. Η χρήση ενός τέτοιου πλοίου λειτούργησε ως το τέλειο προκάλυμμα για να μην κινηθούν οι υποψίες των σαουδαραβικών τελωνείων.
Ποιος κρύβεται πίσω από την εταιρεία;
Στα τέλη του 2025, ο λογαριασμός «Al-Gharbia Channel» στο Facebook ανέφερε ότι η Engineering Port Company διευθύνεται από τον Συνταγματάρχη Ανάς Γιούνις Ιντρίς. Η εταιρεία συνδέεται άμεσα με τον σουδανικό στρατό και τον όμιλο Giad, στον οποίο έχουν επιβληθεί διεθνείς κυρώσεις.
Η προμήθεια του χλωρίου και η μετατροπή του σε χημικό όπλο θέτει τον Στρατηγό Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, τον Στρατηγό Μιργκάνι Ιντρίς Σουλεϊμάν (διευθυντή του Συστήματος Αμυντικών Βιομηχανιών) και τον διευθυντή της εταιρείας στο επίκεντρο της άμεσης ευθύνης για τεκμηριωμένα εγκλήματα πολέμου.
Ο Σουδανός ακτιβιστής Χισάμ Αμπάς δήλωσε στην πλατφόρμα "X" ότι οι κατηγορίες εισέρχονται σε νέα φάση με τον προσδιορισμό των ονομάτων των εμπλεκομένων στο κατώτερο επίπεδο διοίκησης, καθιστώντας τον Συνταγματάρχη Ανάς Γιούνις την «άκρη του νήματος».
