Ένα διήμερο αφιερωμένο στην ιστορία του δάσους, στη ρητινοσυλλογή και κυρίως στους ανθρώπους που συνέδεσαν τη ζωή τους με τα πεύκα πραγματοποιήθηκε το Σαββατοκύριακο 22 και 23 Αυγούστου στο Αμπελικό της Λέσβου, στο πλαίσιο του Διήμερου Φεστιβάλ Ρητίνης.
Η διοργάνωση ανέδειξε μια πλευρά της τοπικής ιστορίας που δεν βρίσκεται μόνο σε παλιές φωτογραφίες και αφηγήσεις, αλλά παραμένει βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη του χωριού. Το δάσος, οι παλιοί ρετσινάδες, το Μουσείο Ρητίνης και ο Μεσαιωνικός Πύργος βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός προγράμματος που συνδύασε ιστορία, πολιτισμό, περιήγηση, γεύσεις και λαϊκή παράδοση.
Από τη Μεγάλη Λίμνη στα μονοπάτια των παλιών ρετσινάδων
Η πρώτη ημέρα ξεκίνησε με Θεία Λειτουργία στο εξωκκλήσι της περιοχής όπου δραστηριοποιούνταν οι ρετσινάδες, για να ακολουθήσει περίπατος στον παλιό οικισμό τους στη Μεγάλη Λίμνη.
Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να βρεθούν στους ίδιους χώρους όπου για δεκαετίες εργάζονταν οικογένειες του Αμπελικού, ζώντας μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους μέσα στο δάσος και αναπτύσσοντας μια ιδιαίτερη σχέση με το φυσικό περιβάλλον.
Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν ξεναγήσεις στο Μουσείο Ρητίνης Λέσβου και στον Μεσαιωνικό Πύργο Αμπελικού, δύο σημεία που αποτελούν πλέον βασικούς πυλώνες της προσπάθειας ανάδειξης της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής.
Η 17η Γιορτή Ρητίνης Αμπελικού
Το βράδυ του Σαββάτου πραγματοποιήθηκε η 17η Γιορτή Ρητίνης Αμπελικού, παρουσία πλήθους κόσμου.
Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στη ρητίνη, στο δάσος και κυρίως στους ανθρώπους που έζησαν και εργάστηκαν μέσα σε αυτό, διατηρώντας ένα επάγγελμα που για πολλά χρόνια αποτελούσε σημαντικό κομμάτι της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του χωριού.
Στη γιορτή παρέστη ο Δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας, ο οποίος ξεναγήθηκε στο Μουσείο Ρητίνης Λέσβου και απηύθυνε χαιρετισμό. Η παρουσία του συνδέθηκε και με τη στήριξη που παρέχεται στις προσπάθειες ανάδειξης τόσο του Μουσείου όσο και του Μεσαιωνικού Πύργου Αμπελικού.
Χαιρετισμό απηύθυνε επίσης ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Αμπελικού Γιώργος Κουρουλής.
Παύλος Τριανταφυλλίδης και Κώστας Βερβέρης μίλησαν για την ιστορία και το δάσος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι κεντρικές ομιλίες του Προϊσταμένου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου Παύλου Τριανταφυλλίδη και του δασοπόνου Κώστα Βερβέρη.
Ο Παύλος Τριανταφυλλίδης έχει συνδεθεί με την προσπάθεια εκσυγχρονισμού και ανάδειξης του Μουσείου Ρητίνης Λέσβου αλλά και με την προβολή του Μεσαιωνικού Πύργου του Αμπελικού, ενώ μέσα από τις τοποθετήσεις των δύο ομιλητών παρουσιάστηκαν ιστορικά στοιχεία για την περιοχή, τη σημασία του δάσους και την παράδοση της ρητινοσυλλογής.
Η ρητίνη για το Αμπελικό δεν αποτέλεσε απλώς ένα προϊόν του δάσους. Υπήρξε για πολλές οικογένειες πηγή εισοδήματος, τρόπος ζωής και κομμάτι μιας καθημερινότητας που διαμορφωνόταν γύρω από τα πεύκα, τις εποχές και τη σκληρή εργασία.
Οι τέσσερις παλιοί ρετσινάδες που συγκίνησαν
Η πιο ανθρώπινη και συγκινητική στιγμή της βραδιάς ήρθε όταν τέσσερις παλιοί ρετσινάδες μίλησαν για τα χρόνια που εργάζονταν στο δάσος κατά τη δεκαετία του 1960.
Οι αφηγήσεις τους μετέφεραν το κοινό σε μια άλλη εποχή. Σε χρόνια δύσκολης χειρωνακτικής εργασίας, όταν οι άνθρωποι περνούσαν μεγάλο μέρος της ημέρας μέσα στο πευκοδάσος, γνώριζαν κάθε δέντρο και κάθε μονοπάτι και είχαν αναπτύξει μια σχέση με το δάσος πολύ διαφορετική από τη σημερινή.
Μέσα από προσωπικά βιώματα, αναμνήσεις και ιστορίες, οι τέσσερις παλιοί ρετσινάδες έδωσαν φωνή σε μια γενιά που σταδιακά φεύγει, αφήνοντας όμως πίσω της ένα σημαντικό κομμάτι της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του Αμπελικού.
Η πρώτη βραδιά ολοκληρώθηκε με φαγητό, μουσική, χορό και τη μεγάλη κλήρωση δώρων, μέσα σε ένα κλίμα γιορτής που ένωσε κατοίκους και επισκέπτες.
«Όταν τα πεύκα είχαν πρόσωπο»
Το πρόγραμμα συνεχίστηκε την Κυριακή 23 Αυγούστου με πρωινές και απογευματινές ξεναγήσεις στο Μουσείο Ρητίνης Λέσβου και στον Μεσαιωνικό Πύργο Αμπελικού.
Οι επισκέπτες περιηγήθηκαν επίσης στην έκθεση φωτογραφίας που φιλοξενείται στην είσοδο του Μουσείου, με εικόνες από τη ζωή των ρετσινάδων, την εργασία στο δάσος και την καθημερινότητα του χωριού.
Το βράδυ προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ «Όταν τα πεύκα είχαν πρόσωπο», ένα οπτικό ταξίδι στην ιστορία και στις μνήμες των ανθρώπων της ρητίνης.
Ο τίτλος του ντοκιμαντέρ συμπυκνώνει ίσως ολόκληρη τη φιλοσοφία του Φεστιβάλ: για τους ανθρώπους που έζησαν από το δάσος, τα πεύκα δεν ήταν απλώς δέντρα. Ήταν μέρος της δουλειάς τους, της οικογένειάς τους και της ίδιας τους της ζωής.
Η αυλαία του διημέρου έπεσε με γευσιγνωσία τοπικών προϊόντων του Αμπελικού, δίνοντας και μια γαστρονομική διάσταση στη γνωριμία των επισκεπτών με το χωριό.
Μια παρακαταθήκη που το Αμπελικό επιμένει να κρατά ζωντανή
Οι διοργανωτές ευχαρίστησαν όλους όσοι συμμετείχαν και συνέβαλαν στην πραγματοποίηση του Φεστιβάλ και ιδιαίτερα τους ομιλητές Παύλο Τριανταφυλλίδη και Κώστα Βερβέρη, τον Δήμαρχο Μυτιλήνης Παναγιώτη Χριστόφα για τη στήριξη προς το Μουσείο Ρητίνης και τον Μεσαιωνικό Πύργο, τον Πρόεδρο της Κοινότητας Γιώργο Κουρουλή, τους παλιούς ρετσινάδες, τους εθελοντές της ομάδας «Άμπελος», τους χορηγούς και όλους όσοι βοήθησαν στη διοργάνωση.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες μια ολόκληρη τοπική ιστορία δεν αντιμετωπίζεται ως μουσειακό κατάλοιπο.
Το Αμπελικό θυμάται, τιμά και συνεχίζει. Και μαζί του παραμένει ζωντανή η μνήμη μιας εποχής κατά την οποία η ρητίνη, το δάσος και οι άνθρωποι αποτελούσαν ένα ενιαίο κομμάτι ζωής.
