Η αλήθεια για τα σκίαστρα / πέργκολες στην Προκυμαία Μυτιλήνης – Ο νόμος, οι προθεσμίες και οι εγκρίσεις
Το τελευταίο χρονικό διάστημα γίνεται έντονη συζήτηση γύρω από τα σκίαστρα / πέργκολες που υπάρχουν σε λιμάνια/ παράκτιες περιοχές της Λέσβου και ιδιαίτερα σε περιοχές όπου λειτουργούν καταστήματα εστίασης. Για να γίνει κατανοητό τι ισχύει πραγματικά, χρειάζεται να δει κανείς το θεσμικό πλαίσιο και την πορεία των αποφάσεων από το 2017 μέχρι σήμερα.
Η αφετηρία βρίσκεται στον νόμο 4504 του 2017 και συγκεκριμένα στο άρθρο 96. Με τη διάταξη αυτή το κράτος επιχείρησε να ρυθμίσει το ζήτημα των κατασκευών όπως σκίαστρα, τέντες και πέργκολες που βρίσκονται μέσα στις χερσαίες ζώνες λιμένων. Ο νόμος όρισε ότι οι φορείς διοίκησης και εκμετάλλευσης των λιμανιών έπρεπε να εκπονήσουν μελέτες για την κατασκευή νέων σκιάστρων που θα εντάσσονται σωστά στο περιβάλλον, θα επιτρέπουν την πρόσβαση πεζών και ατόμων με αναπηρία και θα πληρούν βασικά βιοκλιματικά κριτήρια.
Παράλληλα προβλέφθηκε ότι οι αυθαίρετες κατασκευές θα έπρεπε να απομακρυνθούν μέσα σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Η λογική της διάταξης ήταν να υπάρξει μια μεταβατική φάση ώστε να σχεδιαστούν ενιαίες λύσεις για τα λιμάνια και στη συνέχεια να αντικατασταθούν οι παλιές κατασκευές.
Στην πράξη όμως οι προθεσμίες δεν έμειναν σταθερές. Από το 2017 μέχρι σήμερα έχουν δοθεί διαδοχικές παρατάσεις σχεδόν κάθε χρόνο. Η πιο πρόσφατη τροποποίηση έγινε με τον νόμο 5193 του 2025, ο οποίος μετέφερε τις ημερομηνίες που προέβλεπε το αρχικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με αυτή την αλλαγή, οι φορείς διοίκησης λιμένων όφειλαν να ολοκληρώσουν τις μελέτες μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2025. Παράλληλα η προθεσμία για την καθαίρεση αυθαίρετων κατασκευών μετατέθηκε έως τις 31 Ιανουαρίου 2026. Μέχρι τότε παρέμενε δυνατή, υπό προϋποθέσεις, η παραχώρηση χρήσης των χώρων όπου βρίσκονται οι κατασκευές, εφόσον υπήρχε βεβαίωση μηχανικού για τη στατική επάρκεια.
Σε ό,τι αφορά τη Λέσβο, οι διαδικασίες είχαν ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα. Το Λιμενικό Ταμείο Λέσβου άρχισε να εκπονεί τις πρώτες μελέτες ήδη από το 2018, αρχικά για τη Μυτιλήνη και τη Σκάλα Καλλονής. Η διαδικασία δεν ήταν απλή, καθώς οι μελέτες έπρεπε να εξεταστούν από διαφορετικές υπηρεσίες και όργανα.
Συγκεκριμένα, οι υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού αλλά και το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής έθεσαν παρατηρήσεις και όρους, με αποτέλεσμα οι μελέτες να διορθωθούν και να επανυποβληθούν. Στη συνέχεια εκπονήθηκαν και οι αντίστοιχες μελέτες για τα υπόλοιπα λιμάνια που ανήκουν στην αρμοδιότητα του Λιμενικού Ταμείου και στα οποία λειτουργούν καταστήματα.
Η διαδικασία ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2025, όταν ελήφθησαν όλες οι απαραίτητες εγκρίσεις. Οι εγκρίσεις αυτές αποτέλεσαν ουσιαστικά το τελικό στάδιο μιας διαδικασίας που είχε ξεκινήσει αρκετά χρόνια πριν.
Αξίζει να τονιστεί ότι στη μελέτη ανάπλασης της Προκυμαίας της Μυτιλήνης, σε αυτή ενσωματώθηκε και η ήδη εγκεκριμένη μελέτη για τα σκίαστρα που είχε εκπονηθεί από το Λιμενικό Ταμείο. (Για την Προκυμαία Μυτιλήνης προβλέπονται μόνο σκίαστρα και όχι πέργκολες)
Ένα ακόμη σημείο που έχει σημασία είναι ότι το συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο αφορά αποκλειστικά σκίαστρα, τέντες και πέργκολες. Δεν αφορά κλειστούς ή μόνιμους χώρους, ούτε κατασκευές που λειτουργούν ως κανονικά κτίσματα. Για τέτοιες περιπτώσεις δεν προβλέπονται οι ίδιες ρυθμίσεις και παρατάσεις, κάτι που συχνά δημιουργεί σύγχυση στη δημόσια συζήτηση.
Το θέμα των κατασκευών στις λιμενικές ζώνες παραμένει μέχρι σήμερα αντικείμενο συζητήσεων, κυρίως λόγω των συνεχών παρατάσεων που έχουν δοθεί στο θεσμικό πλαίσιο. Ωστόσο τα βασικά στοιχεία της διαδικασίας είναι συγκεκριμένα: ο νόμος θεσπίστηκε το 2017, οι μελέτες έπρεπε να εκπονηθούν από τους φορείς λιμένων και οι προθεσμίες για την εφαρμογή του μετακινούνται μέχρι και σήμερα.
Σκοπός της παρουσίασης των στοιχείων αυτών δεν είναι να ενταχθεί το ζήτημα σε πολιτική αντιπαράθεση, αλλά να αποσαφηνιστεί το τι ακριβώς προβλέπει η νομοθεσία και ποια είναι η πορεία της εφαρμογής της μέχρι σήμερα. Με τα δεδομένα αυτά μπροστά του, κάθε πολίτης μπορεί να σχηματίσει τη δική του εικόνα για το θέμα.
