Ιπτάμενα φαναράκια: Από την πλατεία Κοτζιά ... στη Μυτιλήνη! 'Οταν οι “ευχές” γίνονται κίνδυνος

Εκατοντάδες φαναράκια που ανηφορίζουν στον ουρανό της πλατεία Κοτζιά, σε μια εκδήλωση που οργάνωσε ο Δήμος Αθηναίων και βαφτίστηκε «Νύχτα των Ευχών». Η εικόνα, αναμφίβολα, συγκινητική. Η ουσία όμως; Επικίνδυνη. Και περιβαλλοντικά ανεύθυνη.

Η δημοσιογράφος Κωνσταντίνα Λύρου θέτει το θέμα εκεί που πονάει – χωρίς φίλτρα. Τα ιπτάμενα φαναράκια, όσο κι αν πλασάρονται ως «βιοδιασπώμενα» και ακίνδυνα, λειτουργούν στην πράξη ως ανεξέλεγκτα θερμά αερόστατα. Κατασκευασμένα από χαρτί και σύρμα, αιωρούνται για χιλιόμετρα και προσγειώνονται όπου να ’ναι. Κανείς δεν ελέγχει το πού. Κανείς δεν εγγυάται το πότε. Κανείς δεν αναλαμβάνει το μετά.

Τα παραδείγματα είναι αμείλικτα:

• Το 2023 στον Βόλος, ένα φαναράκι έκαψε σκάφος στο λιμάνι. Οι φλόγες μίλησαν πιο καθαρά από κάθε καμπάνια ευαισθητοποίησης.
• Το 2021 στη Ζαχάρω, φαναράκια προκάλεσαν πυρκαγιά στο δάσος Σμέρνας.
• Το 2009 στη Dieburg της Γερμανίας, σπίτια τυλίχθηκαν στις φλόγες και ένα παιδί έχασε τη ζωή του.
• Το 2020 στον ζωολογικό κήπο του Κρέφελντ, φαναράκι προκάλεσε φωτιά που έκαψε ζωντανούς ουρακοτάγκους και χιμπατζήδες.
• Το 2013 στο Smethwick της Αγγλίας, εργοστάσιο ανακύκλωσης υπέστη ζημιές εκατομμυρίων από πυρκαγιά με την ίδια αφετηρία.

Και δεν είναι μόνο η φωτιά. Είναι και η σιωπηλή ρύπανση. Τα σύρματα παγιδεύουν ζώα. Τα υπολείμματα καταπίνονται από την πανίδα. Το αποτέλεσμα συχνά θανατηφόρο. Η «βιοδιασπώμενη» ταμπέλα δεν αναιρεί το γεγονός ότι μιλάμε για ιπτάμενα σκουπίδια με φυτίλι.

Γι’ αυτό και διεθνώς, οι κοινωνίες δεν συγκινούνται πια από την εικόνα – κοιτούν τη ζημιά. Η χρήση ιπτάμενων φαναριών έχει απαγορευτεί ή αυστηρά περιοριστεί σε χώρες όπως η Βρετανία, η Γερμανία, η Αυστρία, η Ισπανία, η Χιλή, η Βραζιλία, ακόμη και στην πολιτεία της Ουάσιγκτον στις ΗΠΑ. Όχι από ιδεοληψία. Από εμπειρία.

Και η Λέσβος;

Εδώ η υποκρισία σπάει πιο δύσκολα. Στη Μυτιλήνη, τα φαναράκια της Μεγάλης Παρασκευής βαφτίστηκαν «έθιμο». Χωρίς ιστορική τεκμηρίωση. Χωρίς περιβαλλοντική αξιολόγηση. Χωρίς σχέδιο ευθύνης.
Το Lesvosnews.net ήταν το μοναδικό ΜΜΕ  σε τοπικό επίπεδοο που τόλμησε να πει δημόσια την άλλη αλήθεια, εκφράζοντας επιφυλάξεις και αναδεικνύοντας τους κινδύνους αυτού του «δήθεν εθίμου» – κόντρα στο ρεύμα, κόντρα στο χειροκρότημα, κόντρα στην εύκολη συγκίνηση.

Γιατί η δημοσιογραφία δεν είναι να ανάβεις κεράκια στο σκοτάδι. Είναι να ανάβεις φως εκεί που υπάρχει κίνδυνος.

Οι ευχές δεν χρειάζονται φωτιά για να πετάξουν.
Και η παράδοση δεν γεννιέται από events, αλλά από μνήμη, ευθύνη και σεβασμό στον τόπο.

Όταν μια κοινωνία επιλέγει το θέαμα αντί της ασφάλειας, τότε οι «ευχές» καίγονται πρώτες. Και μαζί τους, το περιβάλλον, τα ζώα, οι πόλεις μας.