Καμπανάκι για τα πευκοδάση της Λέσβου: η νέκρωση δεν είναι τυχαία

Μια νέα επιστημονική μελέτη για τα πευκοδάση της Λέσβου αποκαλύπτει ότι η εκτεταμένη νέκρωση δέντρων που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια δεν είναι τυχαίο φαινόμενο. Αντίθετα, εμφανίζεται σε συγκεκριμένες περιοχές και συνδέεται με συνδυασμό ξηρασίας, χαρακτηριστικών του εδάφους και πυκνότητας του δάσους.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από ομάδα επιστημόνων και δημοσιεύτηκε σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό το 2026. Στόχος της ήταν να χαρτογραφήσει την έκταση του προβλήματος και να εντοπίσει τις περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο από νέα κύματα προσβολής.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δορυφορικές εικόνες για να δουν πώς άλλαξε η «υγεία» των πεύκων από το 2020 έως το 2023. Στη συνέχεια, βγήκαν στο πεδίο και έκαναν δεκάδες αυτοψίες σε όλο το νησί, καταγράφοντας δέντρο προς δέντρο τις προσβολές. Συνολικά εντόπισαν 1.707 δέντρα που είχαν προσβληθεί, από τα οποία περίπου τα δύο τρίτα ήταν ήδη νεκρά, ενώ τα υπόλοιπα βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο εξασθένησης.

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση νεκρών δέντρων καταγράφηκε στο κεντρικό και στο νοτιοανατολικό τμήμα των πευκοδασών της Λέσβου. Αυτό έδειξε ότι το πρόβλημα δεν είναι διάσπαρτο σε όλο το νησί, αλλά εμφανίζεται σε «εστίες», από όπου μπορεί να εξαπλωθεί σε γειτονικές περιοχές.

Η μελέτη δείχνει ότι τα φλοιοφάγα έντομα, μικρά σκαθάρια που μπαίνουν κάτω από τον φλοιό των δέντρων, εκμεταλλεύονται πεύκα που είναι ήδη εξασθενημένα από την ξηρασία. Όταν το δέντρο δεν έχει αρκετό νερό, δεν μπορεί να παράγει αρκετή ρητίνη για να αμυνθεί. Τότε τα έντομα πολλαπλασιάζονται και τελικά οδηγούν το δέντρο στον θάνατο.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε περιοχές όπου τα δέντρα είναι αρκετά πυκνά, το έδαφος είναι ρηχό και η ξηρασία πιο έντονη. Σε τέτοιες συνθήκες, τα δέντρα στρεσάρονται πιο εύκολα και γίνονται πιο ευάλωτα στην προσβολή.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, δημιουργήθηκε ένας χάρτης που δείχνει τις ζώνες με τη μεγαλύτερη πιθανότητα νέας εξάπλωσης της προσβολής. Αυτός ο χάρτης μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες για στοχευμένη παρακολούθηση και μέτρα προστασίας των δασών.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι στα νησιά, όπως η Λέσβος, τα δάση είναι πιο ευάλωτα σε τέτοια φαινόμενα. Δεν υπάρχουν μεγάλες εκτάσεις για φυσική ανάκαμψη και, αν χαθούν βασικές περιοχές, η ζημιά μπορεί να είναι μακροχρόνια και δύσκολα αναστρέψιμη.

Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι σαφές: η νέκρωση των πεύκων δεν συμβαίνει τυχαία. Έχει συγκεκριμένα αίτια, συγκεκριμένες εστίες και μπορεί να προβλεφθεί. Αυτό σημαίνει ότι, με σωστή παρακολούθηση και έγκαιρα μέτρα, η εξάπλωση του φαινομένου μπορεί να περιοριστεί πριν πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις.