Λέσβος: Τα κοπάδια έμειναν στους στάβλους και η ύπαιθρος γέμισε ξερό χόρτο – Καμπανάκι για τις πυρκαγιές
Η Λέσβος μπαίνει στον πιο δύσκολο μήνα του καλοκαιριού (Ιούλιος) με μια εικόνα που προκαλεί έντονη ανησυχία: χωράφια, ελαιώνες, βοσκότοποι και αγροτικοί δρόμοι έχουν γεμίσει με ξερά χόρτα, σε πολλές περιπτώσεις ύψους άνω του 1,5 μέτρου. Η εικόνα δεν είναι μεμονωμένη. Καταγράφεται σε αρκετές περιοχές του νησιού.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αγροτικό, είναι ζήτημα πυροπροστασίας. Η συσσωρευμένη ξηρή βλάστηση λειτουργεί πλέον ως εύφλεκτη ύλη, έτοιμη να τροφοδοτήσει μια φωτιά με ταχύτητα, ειδικά σε ημέρες με υψηλές θερμοκρασίες και ισχυρούς ανέμους. Με απλά λόγια, η ύπαιθρος σε πολλά σημεία θυμίζει καύσιμο υλικό απλωμένο σε μεγάλη έκταση.
Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται και η παρατεταμένη απουσία της βόσκησης, εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων που εφαρμόστηκαν μετά την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο. Τα κοπάδια έμειναν κλεισμένα στους στάβλους, οι μετακινήσεις περιορίστηκαν και ένας μηχανισμός που λειτουργούσε για χρόνια αθόρυβα στην ύπαιθρο σταμάτησε απότομα.
Οι κτηνοτρόφοι όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν: τα ζώα δεν είναι μόνο παραγωγική μονάδα. Είναι και φυσικοί διαχειριστές του τοπίου. Με τη βόσκηση κρατούσαν χαμηλά τη βλάστηση, περιόριζαν τα χόρτα, άνοιγαν περάσματα, συγκρατούσαν την εξάπλωση των θάμνων. Φέτος, αυτός ο κύκλος διακόπηκε. Και η διακοπή φαίνεται πλέον με γυμνό μάτι.
Η εικόνα που περιγράφουν παραγωγοί και κτηνοτρόφοι είναι σκληρή. Πλαγιές που άλλοτε «καθαρίζονταν» από τα ζώα έχουν κλείσει. Αγροτεμάχια που δεν οργώθηκαν έχουν πνιγεί στη βλάστηση. Ελαιώνες που έμειναν χωρίς φροντίδα, λόγω κόστους και κακής ελαιοκομικής χρονιάς, έχουν μετατραπεί σε συνεχόμενες ζώνες ξερών χόρτων.
Η φετινή κατάσταση έχει τρεις βασικές αιτίες. Πρώτον, οι πολλές βροχές του χειμώνα, που έδωσαν έντονη ανάπτυξη στη βλάστηση. Δεύτερον, η απουσία βόσκησης λόγω των μέτρων για τον αφθώδη πυρετό. Τρίτον, η κακή ελαιοκομική χρονιά 2025-2026, που ανάγκασε αρκετούς παραγωγούς να περιορίσουν τις καλλιεργητικές εργασίες, καθώς το κόστος για όργωμα και καθαρισμό ήταν δυσβάσταχτο.
Το αποτέλεσμα είναι ένα επικίνδυνο μείγμα: περισσότερη βλάστηση, λιγότερη φροντίδα, λιγότερη βόσκηση, περισσότερη καύσιμη ύλη. Και όλα αυτά στην καρδιά της αντιπυρικής περιόδου.
Η αγωνία των ανθρώπων της παραγωγής δεν είναι υπερβολική. Σε περίπτωση πυρκαγιάς, η συνεχόμενη ξηρή βλάστηση μπορεί να επιταχύνει δραματικά την εξάπλωση της φωτιάς. Σε περιοχές με ελαιώνες, ρεματιές, βοσκοτόπια και δύσβατες πλαγιές, η κατάσβεση γίνεται ακόμα πιο απαιτητική. Αν η φωτιά περάσει σε τέτοιες εκτάσεις με έντονο άνεμο, ο χρόνος αντίδρασης μικραίνει επικίνδυνα.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία γιατί η Λέσβος κουβαλά ήδη ένα βαρύ φορτίο από την κρίση του αφθώδους πυρετού. Οι κτηνοτρόφοι έχουν υποστεί οικονομικό πλήγμα, η παραγωγή έχει πιεστεί, οι μετακινήσεις των ζώων περιορίστηκαν, ενώ η αγωνία για την επόμενη ημέρα παραμένει. Τώρα, δίπλα στην κτηνοτροφική κρίση, αναδεικνύεται και μια δεύτερη απειλή: η εγκατάλειψη της υπαίθρου ως παράγοντας αυξημένου κινδύνου για πυρκαγιές.
Οι παραγωγοί ζητούν να υπάρξει άμεση κινητοποίηση. Όχι γενικές διαπιστώσεις και ευχές, αλλά συγκεκριμένες παρεμβάσεις. Καθαρισμοί σε αγροτικούς δρόμους, ζώνες προστασίας γύρω από οικισμούς, έλεγχος σε εγκαταλελειμμένα αγροτεμάχια, προτεραιότητα σε περιοχές με μεγάλη συγκέντρωση ξερής βλάστησης και ενισχυμένη επιτήρηση τις ημέρες υψηλού κινδύνου.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ο χρόνος πιέζει. Ο Ιούλιος δεν είναι μήνας σχεδιασμού· είναι μήνας επιφυλακής. Ό,τι μπορεί να γίνει, πρέπει να γίνει τώρα. Γιατί όταν ξεσπάσει η φωτιά, η συζήτηση αλλάζει. Από την πρόληψη περνάμε στην απώλεια.
Η φράση που ακούγεται πλέον όλο και συχνότερα : «Να μην καούμε».
Ο αφθώδης πυρετός χτύπησε πρώτα την κτηνοτροφία. Η απουσία των κοπαδιών, όμως, άφησε πίσω της ένα νέο πρόβλημα στην ύπαιθρο. Τα χόρτα θέριεψαν, τα χωράφια έκλεισαν, οι βοσκότοποι γέμισαν καύσιμη ύλη. Και τώρα η Λέσβος δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει την πρώτη σπίθα για να καταλάβει το μέγεθος του κινδύνου.
