Μια πεζοπορία στα βάθη της γεωλογικής ιστορίας και του μύθου! Ανιχνευτές εξερεύνησαν το εντυπωσιακό Σπήλαιο Σπήλιος στην Άντισσα, εκεί όπου, σύμφωνα με την παράδοση, βρισκόταν το πασίγνωστο Μαντείο του Ορφέα. Ένας κρυμμένος θησαυρός της Λέσβου, ανάμεσα σε πανάρχαια πετρώματα, προϊστορικά ίχνη και τον θρύλο για τα αηδόνια που τραγουδούν πιο γλυκά από παντού.
Μια ξεχωριστή πεζοπορική εξόρμηση σε έναν από τους σημαντικότερους αλλά και λιγότερο γνωστούς γεώτοπους της Δυτικής Λέσβου πραγματοποιήθηκε στο Σπήλαιο Σπήλιος της Άντισσας, το οποίο κατά την αρχαιότητα συνδέθηκε με το περίφημο Μαντείο του Ορφέα.
Τη δράση οργάνωσε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου, φορέας διαχείρισης του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Λέσβου, στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών του για την προστασία, την ανάδειξη και την αξιοποίηση των γεωτόπων του νησιού για εκπαιδευτικούς και τουριστικούς σκοπούς.
Στην πεζοπορία συμμετείχε το 6ο Σύστημα Αεροπροσκόπων Ακροπόλεως, το οποίο βρέθηκε στη Λέσβο για μια διήμερη εξόρμηση στο Απολιθωμένο Δάσος και στη Δυτική Λέσβο.
Από την Άντισσα στο εντυπωσιακό «Χάος»
Οι Ανιχνευτές ακολούθησαν την πεζοπορική διαδρομή από την Άντισσα προς το Σπήλαιο Σπήλιος, διασχίζοντας ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής και γεωλογικής ομορφιάς.
Η εξερεύνηση του σπηλαίου αποτέλεσε μια βιωματική εμπειρία για τα παιδιά, τα οποία είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τη γεωλογική ιστορία, τη βιοποικιλότητα, τη μυθολογία και την ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή.
Την ομάδα καθοδήγησε ο Μανώλης Αντωνάκης, γεωγράφος και υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, παρουσιάζοντας τη γεωλογική, οικολογική, ιστορική και μυθολογική σημασία του σπηλαίου.
Η είσοδός του βρίσκεται στη βόρεια πλευρά ενός ασβεστολιθικού λόφου, ο οποίος αποτελείται από πετρώματα ηλικίας περίπου 298 έως 251 εκατομμυρίων ετών. Το ασβεστολιθικό ύψωμα δεσπόζει στο ανάγλυφο της περιοχής και περιβάλλεται από νεότερα ηφαιστειακά πετρώματα του Μειοκαίνου, ηλικίας περίπου 20 εκατομμυρίων ετών.
Στις πλαγιές του λόφου διακρίνονται ρήγματα που μαρτυρούν την έντονη τεκτονική δραστηριότητα η οποία διαμόρφωσε την περιοχή στο πέρασμα εκατομμυρίων ετών.
Ένα σπήλαιο που γεννήθηκε από το νερό και τα ρήγματα
Η δημιουργία του Σπηλαίου Σπήλιος οφείλεται στη συνδυασμένη δράση της τεκτονικής δραστηριότητας και της καρστικής διάβρωσης.
Το καρστικό έγκοιλο σχηματίστηκε από την κίνηση των όμβριων νερών μέσα στη ζώνη τεκτονισμού ενός μεγάλου ρήγματος στον ασβεστολιθικό βράχο. Το νερό, αργά και αθόρυβα, διάβρωσε τον ασβεστόλιθο και δημιούργησε το εντυπωσιακό φυσικό άνοιγμα που αντικρίζει σήμερα ο επισκέπτης.
Η είσοδος του σπηλαίου έχει πλάτος περίπου 10 μέτρα και ύψος 12 μέτρα. Οι κάτοικοι της περιοχής την αποκαλούν χαρακτηριστικά «Χάος», ενώ είναι ορατή ακόμη και από τον οδικό άξονα Καλλονής–Σιγρίου.
Στο εσωτερικό του σπηλαίου έχουν παρατηρηθεί προϊστορικά ίχνη ανθρώπινης παρουσίας, καθώς και δύο κατασκευές από αργολιθοδομή, στοιχεία που ενισχύουν την ιστορική και αρχαιολογική αξία του χώρου.
Ο Ορφέας, το μαντείο και τα αηδόνια της Άντισσας
Το Σπήλαιο Σπήλιος δεν αποτελεί μόνο ένα εντυπωσιακό γεωλογικό μνημείο. Είναι ένας τόπος που ακουμπά βαθιά στη μυθολογία και στις αρχαίες παραδόσεις της Λέσβου.
Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, το κεφάλι του Ορφέα εκβράστηκε στις ακτές της βόρειας Λέσβου και μεταφέρθηκε από τους κατοίκους στο εσωτερικό του σπηλαίου. Εκεί δημιουργήθηκε ένα ιερό, από το οποίο ο Ορφέας συνέχισε, κατά την παράδοση, να χρησμοδοτεί.
Το Μαντείο του Ορφέα απέκτησε μεγάλη φήμη στον αρχαίο κόσμο, μετατρέποντας το σπήλαιο της Άντισσας σε τόπο λατρείας, μυσταγωγίας και προφητείας.
Η παράδοση θέλει ακόμη το τραγούδι του Ορφέα να δίδαξε στα πουλιά να κελαηδούν γλυκά. Γι’ αυτό, όπως λέγεται, τα αηδόνια της Άντισσας τραγουδούν πιο όμορφα από οπουδήποτε αλλού.
Οι κρυμμένοι θησαυροί της λεσβιακής υπαίθρου
Μέσα από τέτοιες δράσεις πεδίου, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους επιδιώκει να φέρει μικρούς και μεγάλους πιο κοντά στους γεώτοπους της Λέσβου — στις θέσεις όπου είναι γραμμένη, πάνω στα πετρώματα, η γεωλογική ιστορία και η εξέλιξη του νησιού.
Παράλληλα, ενισχύεται η αναγνωρισιμότητα και η επισκεψιμότητα αυτών των ιδιαίτερων σημείων, αλλά και η ευαισθητοποίηση για την ανάγκη προστασίας τους.
Το Σπήλαιο Σπήλιος είναι ένας από αυτούς τους κρυμμένους θησαυρούς: ένας τόπος όπου η γεωλογία συναντά τη μυθολογία και η πέτρα κρατά ακόμη ζωντανό τον απόηχο της λύρας του Ορφέα.
