Μόλις 24 ψήφοι: η ανοικτή μάχη για την τρίτη έδρα της Λέσβου
Μόλις 24 ψήφοι χώρισαν το ΠΑΣΟΚ από το ΚΚΕ στην Εκλογική Περιφέρεια Λέσβου τον Ιούνιο του 2023: 7.765 έναντι 7.741 ψήφων. Με βάση την επεξεργασία των αποτελεσμάτων των δύο εκλογικών αναμετρήσεων του 2023 ανά εκλογικό τμήμα, τις σημερινές πανελλαδικές τάσεις και τις νεότερες τοπικές πολιτικές εξελίξεις, η εικόνα των τριών εδρών εμφανίζεται σήμερα ως εξής: Η Νέα Δημοκρατία διατηρεί το σαφέστερο προβάδισμα για μία έδρα. Η ΕΛ.Α.Σ. εμφανίζεται ως ισχυρή διεκδικήτρια μιας δεύτερης. Η τρίτη έδρα παραμένει απολύτως ανοικτή μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ, χωρίς να τεκμηριώνεται μέχρι στιγμής ασφαλές προβάδισμα κανενός.
Η παρουσίαση της μελέτης από το Lesvosnews.net :
Ο Νίκος Χρυσάφης υπογράφει μια εκτενή, ανεξάρτητη ανάλυση της εκλογικής γεωγραφίας στη Λέσβο, τη Λήμνο και τον Άγιο Ευστράτιο, επιχειρώντας να αποτυπώσει τις ισορροπίες που διαμορφώνονται ενόψει των επόμενων βουλευτικών εκλογών. Όπως διευκρινίζει, η προσέγγισή του δεν συνδέεται με κομματικές εντάξεις ή πολιτικούς μηχανισμούς, αλλά βασίζεται στα επίσημα αποτελέσματα του 2023, στις σημερινές δημοσκοπικές τάσεις, στις τοπικές πολιτικές εξελίξεις και στην αναλυτική επεξεργασία των αποτελεσμάτων ανά εκλογικό τμήμα.
Το στοιχείο από το οποίο ξεκινά η έρευνα είναι από μόνο του ενδεικτικό της εύθραυστης ισορροπίας: τον Ιούνιο του 2023, μόλις 24 ψήφοι χώρισαν το ΠΑΣΟΚ από το ΚΚΕ στην Εκλογική Περιφέρεια Λέσβου.
Το ΠΑΣΟΚ συγκέντρωσε 7.765 ψήφους και το ΚΚΕ 7.741. Η οριακή αυτή διαφορά δεν αποτελεί απλώς μια αριθμητική λεπτομέρεια της προηγούμενης εκλογικής αναμέτρησης. Αποκαλύπτει το βάθος του ανταγωνισμού για την τρίτη έδρα μιας περιφέρειας, στην οποία οι πανελλαδικές τάσεις συναντούν ισχυρές τοπικές παραδόσεις, προσωπικά πολιτικά δίκτυα και διαφορετικές κοινωνικές πραγματικότητες.
Με βάση τα δεδομένα που επεξεργάζεται ο Νίκος Χρυσάφης, η Νέα Δημοκρατία διατηρεί σήμερα το σαφέστερο προβάδισμα για τη μία από τις τρεις έδρες. Η ΕΛ.Α.Σ., η οποία εμφανίζεται στις δημοσκοπικές καταγραφές ως δεύτερη πανελλαδική δύναμη, προβάλλει ως ισχυρή διεκδικήτρια μιας δεύτερης έδρας. Η τρίτη, ωστόσο, παραμένει απολύτως ανοικτή, με το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ να κινούνται σε σχεδόν ταυτόσημα εκλογικά εύρη.
Μια περιφέρεια, διαφορετικές πολιτικές γεωγραφίες
Η Εκλογική Περιφέρεια Λέσβου περιλαμβάνει τη Λέσβο, τη Λήμνο και τον Άγιο Ευστράτιο, χωρίς όμως να αποτελεί έναν ενιαίο πολιτικό χώρο.
Άλλη εκλογική συμπεριφορά εμφανίζουν τα αστικά τμήματα της Μυτιλήνης, άλλη οι αγροτικές και κτηνοτροφικές περιοχές της Δυτικής Λέσβου και άλλη η Λήμνος. Η κοινωνική σύνθεση, η παραγωγική δραστηριότητα, οι ιστορικοί πολιτικοί δεσμοί και η παρουσία συγκεκριμένων προσώπων διαμορφώνουν διαφορετικές συνθήκες από περιοχή σε περιοχή.
Αυτό σημαίνει ότι μια πανελλαδική δημοσκοπική άνοδος δεν μεταφέρεται αυτομάτως και με την ίδια ένταση στο σύνολο της εκλογικής περιφέρειας. Αντίστοιχα, ένα κόμμα που καταγράφει κάμψη σε εθνικό επίπεδο μπορεί να διατηρεί ισχυρούς και ανθεκτικούς τοπικούς πυρήνες.
Η ανάλυση βασίζεται σε 258 κοινά εκλογικά τμήματα των δύο αναμετρήσεων του 2023 και δεν περιορίζεται στην απλή σύγκριση ποσοστών. Συνυπολογίζει τη μεταβολή από τον Μάιο στον Ιούνιο, τον αριθμό των έγκυρων ψηφοδελτίων, τη θέση κάθε κόμματος μέσα στο εκλογικό τμήμα και την απόστασή του από τον πλησιέστερο αντίπαλό του.
Η ανατροπή του Ιουνίου 2023
Στις εκλογές του Μαΐου του 2023, οι τρεις έδρες της περιφέρειας είχαν κατανεμηθεί στη Νέα Δημοκρατία, τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ. Έναν μήνα αργότερα, η εικόνα άλλαξε. Η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ διατήρησαν από μία έδρα, ενώ το ΚΚΕ ξεπέρασε τον ΣΥΡΙΖΑ και εξέλεξε βουλευτή.
Η Νέα Δημοκρατία υποχώρησε από το 40,51% και τις 23.239 ψήφους στο 39,81% και τις 21.044 ψήφους, χάνοντας συνολικά 2.195 ψήφους.
Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέγραψε ακόμη μεγαλύτερη απώλεια. Από το 15,92% και τις 9.131 ψήφους τον Μάιο, βρέθηκε στο 13,49% και στις 7.130 ψήφους τον Ιούνιο.
Το ΠΑΣΟΚ αύξησε οριακά το ποσοστό του, από 14,54% σε 14,69%, αλλά έχασε 574 ψήφους λόγω της μειωμένης συμμετοχής.
Το ΚΚΕ ήταν το μόνο από τα τέσσερα κόμματα που αύξησε τόσο το ποσοστό όσο και τον απόλυτο αριθμό των ψήφων του. Από το 13% και τις 7.456 ψήφους ανέβηκε στο 14,64% και στις 7.741 ψήφους.
Η ενίσχυσή του συνδέεται, σύμφωνα με την ανάλυση, με την έντονη κομματική κινητοποίηση, με το δίλημμα να μη χαθεί η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του κόμματος, αλλά και με την παρουσία της Μαρίας Κομνηνάκα.
Το ισχυρό χαρτί της Νέας Δημοκρατίας στη Λήμνο
Η πλέον ευνοϊκή εκλογική γεωγραφία για τη Νέα Δημοκρατία καταγράφεται στη Λήμνο, όπου εντοπίζεται μεγάλος αριθμός ισχυρών και ανθεκτικών εκλογικών τμημάτων.
Στο Πλατύ η Νέα Δημοκρατία έφθασε το 54,73%, στον Κορνό το 52,87% και σε τμήμα της Μύρινας το 48,25%. Ισχυρές επιδόσεις καταγράφηκαν επίσης στην Αγία Παρασκευή και σε τμήματα της πόλης της Μυτιλήνης.
Διαφορετική είναι η εικόνα στη Δυτική Λέσβο. Εκεί η Νέα Δημοκρατία υποχώρησε συνολικά κατά περίπου 2,35 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων.
Οι μεγαλύτερες απώλειες εντοπίζονται στην Πελόπη και στον Μεσότοπο, ενώ χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στον Μανταμάδο και στα Λουτρά.
Η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί την ισχυρότερη πολιτική δύναμη στην εκλογική περιφέρεια. Η κυριαρχία της, ωστόσο, δεν εμφανίζεται το ίδιο συμπαγής σε όλες τις περιοχές.
Η Δυτική Λέσβος, βασικό στήριγμα του ΠΑΣΟΚ
Το ΠΑΣΟΚ εμφανίζει την ισχυρότερη εκλογική του βάση στη Δυτική Λέσβο. Από τα 78 κοινά εκλογικά τμήματα της περιοχής, τα 21 χαρακτηρίζονται ισχυροί πυρήνες και άλλα 21 περιοχές στις οποίες το κόμμα εμφανίζει αναπτυσσόμενη δυναμική.
Στα Χίδηρα έφθασε το 35,90% και στο Σκαλοχώρι το 35,71%. Αξιοσημείωτη άνοδο σημείωσε επίσης στην Ανεμότια και στην Πελόπη.
Η εικόνα του είναι περισσότερο κατακερματισμένη στον Δήμο Μυτιλήνης, όπου καταγράφονται αρκετές περιοχές με χαμηλή εκλογική διείσδυση.
Μία από τις σοβαρότερες αβεβαιότητες για το ΠΑΣΟΚ είναι η περίπτωση του Παναγιώτη Παρασκευαΐδη. Τον Μάιο του 2023 είχε συγκεντρώσει 2.143 σταυρούς, τους περισσότερους από όλους τους υποψηφίους του κόμματος στην περιφέρεια. Τον Φεβρουάριο του 2026 τέθηκε εκτός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ.
Οι σταυροί του 2023 δεν μπορούν, βεβαίως, να θεωρηθούν ψήφοι που θα τον ακολουθήσουν αυτομάτως σε οποιαδήποτε μελλοντική πολιτική επιλογή. Αποτυπώνουν, όμως, μια υπαρκτή προσωπική επιρροή και ένα δίκτυο τοπικών επαφών, κυρίως στη Λέσβο και στον Δήμο Μυτιλήνης.
Στην ανάλυση εξετάζεται, ως σενάριο ευαισθησίας και όχι ως πρόβλεψη, το ενδεχόμενο απώλειας 300 έως 800 ψήφων για το ΠΑΣΟΚ. Σε μια αναμέτρηση κατά την οποία η προηγούμενη διαφορά από το ΚΚΕ ήταν μόλις 24 ψήφοι, ακόμη και μια περιορισμένη μετακίνηση μπορεί να αποκτήσει καθοριστική σημασία.
Οι συμπαγείς πυρήνες του ΚΚΕ
Σε αντίθεση με το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ διαθέτει περισσότερο συμπυκνωμένη εκλογική βάση. Οι ισχυρότεροι πυρήνες του βρίσκονται στη Δυτική Λέσβο και σε συγκεκριμένες περιοχές του Δήμου Μυτιλήνης.
Στον Μανταμάδο έφθασε το 47,35%, αυξάνοντας το ποσοστό του κατά 8,42 μονάδες. Στον Μεσότοπο συγκέντρωσε 35,62%, με άνοδο 9,30 μονάδων.
Ιδιαίτερα ισχυρή είναι και η παρουσία του στην Αγιάσο. Στα δύο βασικά εκλογικά τμήματα της κωμόπολης συγκέντρωσε 35,65% και 33,94%, επιβεβαιώνοντας ότι δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα, αλλά για σταθερή πολιτική και κοινωνική βάση.
Στην Αγία Παρασκευή, τόπο καταγωγής της βουλεύτριας Μαρίας Κομνηνάκα, το ΚΚΕ έφθασε το 22,11%, ενώ στην Ανεμότια παρέμεινε πρώτο κόμμα με συνολικό ποσοστό 33,51%.
Η Ανεμότια, ωστόσο, χαρακτηρίζεται στην ανάλυση ως ισχυρός αλλά υποχωρών πυρήνας. Σε σύγκριση με τον Μάιο του 2023, το ΚΚΕ έχασε εκεί 26 ψήφους και 4,52 ποσοστιαίες μονάδες.
Στον αντίποδα, ιδιαίτερα χαμηλή είναι η παρουσία του στα Κεραμειά, στη Μόρια και σε αρκετές περιοχές της Λήμνου. Αυτή η ανομοιομορφία αποτελεί και τη βασική του αδυναμία: διαθέτει πολύ ισχυρές τοπικές βάσεις, αλλά όχι την ίδια διείσδυση στο σύνολο της περιφέρειας.
Η μάχη ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ δεν κρίνεται σε λίγα χωριά
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η ισορροπία μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ δεν αποτελεί αποτέλεσμα λίγων οριακών εκλογικών τμημάτων.
Σε 32 από τα 258 τμήματα, η διαφορά τους δεν ξεπέρασε τη μία ποσοστιαία μονάδα. Σε 56 τμήματα ήταν έως δύο μονάδες και σε 84 έως τρεις.
Η αναμέτρησή τους εκτείνεται, επομένως, σε μεγάλο μέρος της εκλογικής περιφέρειας και αποκτά διαφορετικά χαρακτηριστικά από περιοχή σε περιοχή.
Στη Δυτική Λέσβο, σε 53 από τα 78 εκλογικά τμήματα, αυξήθηκαν ταυτόχρονα τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και το ΚΚΕ μεταξύ Μαΐου και Ιουνίου. Τα δύο κόμματα φαίνεται ότι άντλησαν ψήφους από διαφορετικά ακροατήρια ή επωφελήθηκαν παράλληλα από την υποχώρηση άλλων πολιτικών δυνάμεων.
Στον Δήμο Μυτιλήνης, αντίθετα, το συχνότερο μοτίβο ήταν η άνοδος του ΚΚΕ και η ταυτόχρονη υποχώρηση του ΠΑΣΟΚ. Εκεί η σχέση τους εμφανίζεται σαφώς περισσότερο ανταγωνιστική.
Η αβεβαιότητα της ΕΛ.Α.Σ.
Η ΕΛ.Α.Σ. αποτελεί τη μεγαλύτερη νέα μεταβλητή του εκλογικού χάρτη. Παρά την πανελλαδική δημοσκοπική της δυναμική, δεν διαθέτει προηγούμενο εκλογικό αποτέλεσμα, ώστε να μπορεί να αποτυπωθεί με ασφάλεια η επιρροή της στη Λέσβο, τη Λήμνο και τον Άγιο Ευστράτιο.
Η δεύτερη θέση στις πανελλαδικές μετρήσεις δεν συνεπάγεται αυτομάτως και δεύτερη θέση στην τοπική κάλπη.
Για να αποκτήσει αντίστοιχη δυναμική στην περιφέρεια, θα πρέπει να επανασυνδεθεί με μέρος της παλαιότερης εκλογικής βάσης του ΣΥΡΙΖΑ, να προσελκύσει ψηφοφόρους από άλλα κόμματα και την αποχή, να συγκροτήσει οργανωτική παρουσία και να παρουσιάσει ψηφοδέλτιο με αναγνωρίσιμα πρόσωπα και γεωγραφική αντιπροσωπευτικότητα.
Οι εναπομείναντες πυρήνες του ΣΥΡΙΖΑ στη Μυτιλήνη και σε περιοχές της Δυτικής Λέσβου μπορούν να αποτελέσουν μια αρχική δεξαμενή. Δεν θεωρείται, όμως, δεδομένο ότι θα μετακινηθούν στο σύνολό τους προς τον νέο σχηματισμό.
Τα σενάρια για τα ποσοστά
Με βάση τις δημοσκοπικές τάσεις του Ιουνίου του 2026, τις τοπικές αποκλίσεις του 2023 και τις ιδιαίτερες πολιτικές παραμέτρους της περιφέρειας, η ανάλυση καταλήγει στα ακόλουθα ενδεικτικά εύρη:
Η Νέα Δημοκρατία τοποθετείται μεταξύ 27,3% και 28,7%, η ΕΛ.Α.Σ. μεταξύ 13,2% και 16,9%, το ΠΑΣΟΚ μεταξύ 11,8% και 13,8% και το ΚΚΕ μεταξύ 11,7% και 13,7%.
Εξετάζεται επίσης, ως καθαρά υποθετικό σενάριο, η εμφάνιση ενός νέου κόμματος υπό τον Αντώνη Σαμαρά, με πιθανή τοπική επίδοση από 3% έως 6%.
Στο κεντρικό σενάριο, η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται κοντά στο 28%, η ΕΛ.Α.Σ. στο 15,2%, το ΠΑΣΟΚ στο 12,8% και το ΚΚΕ στο 12,7%.
Οι εκτιμώμενες επιδόσεις ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ είναι ουσιαστικά ταυτόσημες. Η μεταξύ τους απόσταση είναι μικρότερη από το εύρος αβεβαιότητας της ίδιας της ανάλυσης και δεν επιτρέπει ασφαλή πρόβλεψη για το ποιος έχει το προβάδισμα.
Τοπικά ποσοστά και εκλογικός νόμος
Η κατανομή των τριών εδρών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη σειρά των κομμάτων στην εκλογική περιφέρεια.
Ρόλο θα διαδραματίσουν τα πανελλαδικά ποσοστά, ο αριθμός των κομμάτων που θα υπερβούν το όριο του 3%, το μπόνους του πρώτου κόμματος και οι διαφορετικές φάσεις κατανομής των εδρών.
Η πρώτη εκλογική αναμέτρηση θα διεξαχθεί, υπό κανονικές συνθήκες, με σταυρό προτίμησης. Η αναγνωρισιμότητα, τα προσωπικά δίκτυα και η γεωγραφική προέλευση των υποψηφίων θα έχουν, επομένως, ιδιαίτερη βαρύτητα.
Σε περίπτωση δεύτερης κάλπης, εφόσον αυτή πραγματοποιηθεί μέσα σε 18 μήνες, οι εκλογές θα διεξαχθούν με δεσμευμένη λίστα και χωρίς σταυρό προτίμησης. Η αλλαγή αυτή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την τοπική εκλογική συμπεριφορά, καθώς ο ψηφοφόρος θα επιλέγει αποκλειστικά κόμμα και όχι πρόσωπο.
Η εμπειρία του 2023 έδειξε άλλωστε ότι μέσα σε λίγες εβδομάδες μπορούν να μεταβληθούν η συμμετοχή, η συσπείρωση των κομμάτων και η τελική κατανομή των εδρών.
Όλα ανοιχτά για την τρίτη έδρα
Η μελέτη του Νίκου Χρυσάφη δεν αποτελεί τοπική δημοσκόπηση ούτε φιλοδοξεί να προβλέψει με βεβαιότητα το εκλογικό αποτέλεσμα. Αναδεικνύει, όμως, με βάση συγκεκριμένα στοιχεία, τη λεπτή ισορροπία που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την Εκλογική Περιφέρεια Λέσβου.
Η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται να διατηρεί το ισχυρότερο προβάδισμα για τη μία έδρα. Η ΕΛ.Α.Σ. διεκδικεί με αξιώσεις τη δεύτερη, υπό την προϋπόθεση ότι θα μετατρέψει την πανελλαδική δημοσκοπική της δυναμική σε πραγματική τοπική παρουσία.
Η τρίτη έδρα παραμένει πεδίο ανοιχτής αναμέτρησης.
Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει ευρύτερη βάση στη Δυτική Λέσβο, αλλά αντιμετωπίζει αβεβαιότητα λόγω της υπόθεσης Παρασκευαΐδη και της κατακερματισμένης εικόνας του στη Μυτιλήνη. Το ΚΚΕ στηρίζεται σε ισχυρούς και συμπαγείς πυρήνες, αλλά εμφανίζει μεγαλύτερες γεωγραφικές ανισότητες και σαφείς αδυναμίες στη Λήμνο.
Οι 24 ψήφοι που χώρισαν τα δύο κόμματα τον Ιούνιο του 2023 δείχνουν ότι η τρίτη έδρα μπορεί να κριθεί στις λεπτομέρειες: στη συμμετοχή, στη σύνθεση των ψηφοδελτίων, στη δύναμη των τοπικών οργανώσεων και στην προσωπική επιρροή των υποψηφίων.
Σημείωση : Η ανάλυση δημοσιεύθηκε αρχικά από τον Νίκο Χρυσάφη στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook
