NAVTEX διετούς διάρκειας: Η Τουρκία επιχειρεί αλλαγή του status quo στο Αιγαίο πριν τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν
Η Τουρκία αλλάζει τακτική στο Αιγαίο – και το κάνει μεθοδικά, ψυχρά και με χρονικό ορίζοντα που φτάνει έως το τέλος του 2027. Η έκδοση NAVTEX ασυνήθιστα μεγάλης διάρκειας, χωρίς επιχειρησιακή δέσμευση θαλάσσιων περιοχών αλλά με σαφή διακηρυκτικό χαρακτήρα, συνιστά μια πολιτική και διπλωματική κίνηση υψηλού ρίσκου, την οποία η Αθήνα διαβάζει ως προσπάθεια σταδιακής αναθεώρησης του status quo.
Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Οι νέες NAVTEX έρχονται ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη εντατικές διαβουλεύσεις για τη σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας, με πιθανή συνάντηση στην Άγκυρα, εντός Φεβρουαρίου, ανάμεσα στον Πρωθυπουργό Κυριάκος Μητσοτάκης και τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
NAVTEX «μακράς διαρκείας»: όχι τεχνικό εργαλείο, αλλά πολιτικό μήνυμα
Οι NAVTEX, ως σύστημα ναυτιλιακών προειδοποιήσεων, έχουν σαφή και περιορισμένο σκοπό: την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Όταν όμως χρησιμοποιούνται με γενικές διατυπώσεις, ασαφή όρια και χρονικό ορίζοντα πολλών ετών, παύουν να είναι απλώς τεχνικά εργαλεία και μετατρέπονται σε μέσο πολιτικής πίεσης.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα. Η Τουρκία, μέσα από τη σύνοψη NAVTEX που δημοσιοποίησε, επαναφέρει σε ισχύ δεκάδες αναγγελίες από το 2017 έως σήμερα, παρουσιάζοντάς τες ως ένα ενιαίο, διαρκές πλαίσιο «τουρκικής δικαιοδοσίας» στο Αιγαίο.
Ο 25ος Μεσημβρινός και η «κοπή» του Αρχιπελάγους στη μέση
Κεντρικός άξονας της τουρκικής αφήγησης είναι η έμμεση αμφισβήτηση της ελληνικής αρμοδιότητας ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού. Πρόκειται για μια φανταστική γεωγραφική γραμμή, που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια από την Άγκυρα ως εργαλείο πολιτικής γεωγραφίας, επιχειρώντας να «κόψει» το Αιγαίο στα δύο και να θεμελιώσει αξιώσεις δικαιοδοσίας στη μισή του έκταση.
Δεν είναι τυχαίο ότι η NAVTEX 0060/26 αναφέρει πως τα όρια της υφαλοκρηπίδας «μένει να οριοθετηθούν από τα παράκτια κράτη», αφήνοντας ανοιχτό – και επικίνδυνα ασαφές – το πεδίο ερμηνείας.
Τα 23 ελληνικά νησιά στο στόχαστρο
Η NAVTEX 0880/25 πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα. Κατονομάζει 23 ελληνικά νησιά – από τη Θάσο και τη Λέσβο έως το Καστελλόριζο – και τα χαρακτηρίζει «μόνιμα αποστρατιωτικοποιημένα», επικαλούμενη τη Διάσκεψη του Λονδίνου (1914), τη Συνθήκη της Λωζάννης (1923) και τη Συνθήκη των Παρισίων (1947).
Η θέση αυτή δεν είναι καινούργια. Είναι όμως η πρώτη φορά που επιχειρείται να «παγιωθεί» μέσω NAVTEX διετούς ισχύος, δημιουργώντας την εικόνα ενός μόνιμου, δήθεν διεθνώς αποδεκτού καθεστώτος.
Αντι-NAVTEX και σαφή μηνύματα από την Αθήνα
Η ελληνική πλευρά απάντησε άμεσα, εκδίδοντας αντι-NAVTEX και ενημερώνοντας τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα ότι το νομικό καθεστώς του Αιγαίου παραμένει αμετάβλητο. Το μήνυμα είναι καθαρό: η Ελλάδα δεν αποδέχεται ούτε σιωπηρά, ούτε σταδιακά, καμία μετατόπιση των «κόκκινων γραμμών».
Από το Μέγαρο Μαξίμου και το Υπουργείο Εξωτερικών επαναλαμβάνεται ότι η μία και μοναδική διαφορά με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ – και μόνο αυτή μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης, ενδεχομένως ενώπιον διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου.
Δένδιας: «Ναι στον διάλογο, όχι στη σιωπή»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν και τα μηνύματα του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι ο διάλογος δεν σημαίνει ανοχή ούτε αποδοχή τετελεσμένων. Η αποδοχή της σιωπής απέναντι σε διεκδικήσεις, όπως τόνισε, δημιουργεί επικίνδυνες ψευδαισθήσεις και για τις δύο πλευρές.
Διάλογος με «αγκάθια»
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα πραγματοποιηθεί το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, αλλά με ποιους όρους και ποιο πραγματικό περιεχόμενο. Διπλωματικές πηγές μιλούν για «διάλογο κωφών», με την Άγκυρα να επιμένει σε λύσεις «πακέτο» και την Αθήνα να απορρίπτει κάθε συζήτηση πέραν του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.
Οι NAVTEX διετούς διάρκειας δεν δεσμεύουν θάλασσες. Δεσμεύουν όμως πολιτικό χρόνο, διαμορφώνουν αφήγημα και επιχειρούν να νομιμοποιήσουν, μέσω επανάληψης, αναθεωρητικές αξιώσεις. Και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα στο Αιγαίο τους επόμενους μήνες.
