Ιστορίες για τζαμιά και... ατζαμήδες
Ο δημοσιογράφος Στρατής Μπαλάσκας γράφει με αφορμή την παρουσίαση, στη συνάντηση των Υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Τουρκίας, των εργασιών αποκατάστασης του Μπαλίζαντε Χασάν Μπέη τζαμιού στην Επάνω Σκάλα της Μυτιλήνης. Με αιχμηρό λόγο, ιστορική μνήμη και καθαρή θέση υπέρ της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, σχολιάζει όσους κατά καιρούς πολέμησαν την ανάδειξη των μνημείων της πόλης.
Η ανάρτηση του Στρατή Μπαλάσκα:
Ιστορίες για τζαμιά και... ατζαμήδες
Με αφορμή την περηφάνια της παρουσίασης στη συνάντηση των Υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Τουρκίας των εργασιών αποκατάστασης του μνημείου του Μπαλίζαντε Χασάν Μπέη τζαμί στην Επάνω Σκάλα της Μυτιλήνης
Επέστρεψε προχθές από την Τουρκία ο Προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου Παύλος Τριανταφυλλίδης. Συμμετείχε στην Ελληνική αποστολή με επικεφαλής την Υπουργό πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, αποστολή η οποία συναντήθηκε στην Καππαδοκία με αντίστοιχη Τουρκική αντιπροσωπία με επικεφαλής τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών.
Εκεί το λοιπόν ο Παύλος Τριανταφυλλίδης (τον οποίο περιττό είναι να επαναλάβω αυτό που η σώφρων τοπική κοινωνία πιστεύει, πως αν δεν υπήρχε θα έπρεπε να τον ανακαλύψουμε) παρουσίασε τις υπό ολοκλήρωση εργασίες αποκατάστασης του Μπαλίζαντε Χασάν Μπέη τζαμί στην Επάνω Σκάλα της Μυτιλήνης. Και φουσκώσανε από περηφάνια οι συμμετέχοντες της Ελληνικής αντιπροσωπίας για το επίπεδο του πολιτισμού που δείξαμε ότι διαθέτουμε και το πώς στην Ελλάδα διαχειριζόμαστε την πολιτιστική κληρονομιά του «άλλου». Και έδειξε ο κ. Τριανταφυλλίδης και τα σχετικά φυλλάδια που έχουν εκδοθεί κι όλα καλά και άγια....
Μόνο που να.
Θα τα πω γιατί αν δε τα πω θα σκάσω...
Το λοιπόν δεν πέρασε δα και ένας αιώνας από τότε που ξεσηκώθηκαν εναντίον της αποκατάστασης του μνημείου οι διάφοροι «συνώνυμοι» της παρακμής της πιο ιστορικής γειτονιάς της Μυτιλήνης της Επάνω Σκάλας. Που μήδε την υπογραφή τους δεν τολμούν να βάλουν στα όσα κατά καιρούς διαδίδουν δηλητηριάζοντας την τοπική κοινωνία.
2020 ήταν. Και τι λέγανε; Μια για το ότι δήθεν το μνημείο θα λειτουργεί σαν τζαμί, μια ότι το έργο το πληρώνει ο Ερντογάν, μια ότι ο μιναρές θα υψωθεί ως... λόγχη στον Ελληνικό ουρανό.
«Πατριώτες» της πλάκας και της «προχειράντζας», κατά καιρούς σφουγγοκωλάριοι των διαφόρων εξουσιών που δεν πήγαν ποτέ κόντρα στο ρεύμα της υπανάπτυξης και που ακολουθούν το μόνο εύκολο δρόμο που γαλουχήθηκαν «εξ απαλών ονύχων» να περπατάν. Αυτόν της... αγράμματης εθνικοφροσύνης και το έθνος ας πάει να κουρεύεται. «Θεωρητικοί» της καταστροφής του πολιτιστικού κτηριακού αποθέματος της Μυτιλήνης αλλά και όλου του νησιού, κάτι τύποι που μένουν με το στόμα ανοιχτό σαν τους λες πως και οι Ρωμαίοι κατακτητές ήταν αλλά τα μνημεία τους τα αναδεικνύουμε. Για να μην αναφερθούμε και στο ότι άμα πάνε τη Χίο η αναστήλωση του τζαμιού μέσα στο κάστρο τους είναι παντελώς άγνωστη ενώ ο πανύψηλος μιναρές στην πλατεία, στο τζαμί βυζαντινό μουσείο της γειτόνισσας είναι για δαύτους... αόρατος.
Ορατά δεν τους είναι βέβαια κάτι οικογενειακά τριώροφα παραδίπλα σε μνημεία. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία κι ας έχουν το κρίμα όσοι τους ξέπλυναν και ενίοτε συνεχίζουν να τους ξεπλένουν.
Πριν 30 χρόνια, στα μέσα λοιπόν της δεκαετίας του 1990 μεσούντος ενός άλλου σκανδάλου από δαύτα που συχνά πυκνά αποκαλύπτονται στον τόπο μας για να ξεχαστούν στη συνέχεια, του σκανδάλου των ακριβοπληρωμένων κακοτεχνιών στο συγκρότημα των ΤΕΛ στην Καλλιθέα, βρέθηκε στη Μυτιλήνη μια τριμελής επιτροπής του υπουργείου Παιδείας για να ελέγξει τις εργασίες που είχαν γίνει. Ή μάλλον αυτές που δεν είχαν γίνει αλλά είχαν πληρωθεί. Ανάμεσα τους ένας αρχιτέκτονας, Γιώργος Παρασκευόπουλος ονόματι, ο οποίος σε μια συνάντηση μας μου συστήθηκε ως... χουντικός!
Για να σας πω την αλήθεια «πάγωσα», δεν καταλάβαινα και δε μπορούσα να καταλάβω τι ήθελε να μου πει με ετούτα τα διαπιστευτήρια, γέλασε όμως και με έβγαλε από τη δύσκολη θέση.
Υπηρέτησε μου είπε στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων της δικτατορίας τη στρατιωτική του θητεία στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού λόγω ενός πραγματικά χουντικού μπάρμπα που διέθετε στην Κορώνη. Τότε του είχαν αναθέσει από την υπηρεσία να έρθει στη Μυτιλήνη και να συντάξει μια πρόταση που έλεγε πως η οδός Ερμού της πόλης από την Επάνω Σκάλα μέχρι τη Μητρόπολη πρέπει να γίνει ένας ίσιος φαρδύς δρόμος που στη μέση του, στη θέση ενός ερειπωμένου τζαμιού που θα κατεδαφιζόταν θα έστεκε ή μάλλον θα ανοίγονταν φαρδιά πλατειά η.... πλατεία Ελευθερίας.
«Ήρθα, μου είχε πει, περπάτησα το δρόμο που θα κατεδαφίζονταν τα μαγαζιά για να γίνει φαρδύς και ίσιος και στάθηκα στο γενί τζαμί που θα κατεδαφίζονταν προς χάριν της πλατείας ελευθερίας. Χουντικός ξεχουντικός αρχιτέκτονας ήμουν. Δε το πήγαινε η καρδιά μου να κατεδαφιστεί όλο αυτό που έβλεπα με επιστημονική εισήγηση που μάλιστα θα την είχα υπογράψει. Έπιασα και συνέταξα λοιπόν μια αναφορά στην οποία έλεγα πως το τζαμί δεν ήταν τζαμί αλλά μια παλιά εκκλησία. Τι να έλεγα; Πως είχα μπροστά μου ένα όμορφο μνημείο που θα έπρεπε να διασωθεί; Πέρασε καιρός... Προς τα τέλη της θητείας μου, την Άνοιξη του 1974 με φώναξαν και με ρώτησαν αν ισχύουν αυτά που είχα γράψει γιατί ο Δήμαρχος της Μυτιλήνης και κάποιοι άνθρωποι του έχουν διαφορετική άποψη. Επέμεινα στο τι είχα γράψει, απολύθηκα, έγινε η μεταπολίτευση, πέρασε η μπόρα».
Η ιστορία του μακαρίτη πια Γιώργου Παρασκευόπουλου επαναλήφθηκε 50 σχεδόν χρόνια τώρα και μια και δυο και τρεις φορές. Πάντα με πρωταγωνιστές κοινωνικά (και όχι μόνο) αγράμματους.
«Παρά» τον τάδε ή τον δείνα που δε σηκώσαν ποτέ το χεράκι τους για τα όσα υπέστη και συνεχίζει και υφίσταται η Επάνω Σκάλα έχουν άποψη για την ανάγκη κατεδάφισης του ενός ή του άλλου μνημείου.
Και πάντα στολίζουν την αποψάρα τους με την ανάγκη προστασίας του έθνους από τους Τούρκους. Το χάλι μπροστά στο Μπαλίζαντε Χασάν Μπέη τζαμί, στην και – ο θεός να την κάνει – πλατεία Σιγίου δεν τους ενοχλεί. Τα μπάζα και τα σκουπίδια είναι για δαύτους δώρο θεού. Το μνημείο της ντροπής όπως κατέληξε να είναι το Γενί τζαμί γιατί δεν άφησαν να ολοκληρωθούν τα έργα αποκατάστασης του, τα κλειστά μαγαζιά, η ιστορική γειτονιά που αργοπεθαίνει είναι αόρατα. Ελείψει χαλιού να τα κρύψουν από κάτω, δηλώνουν πως δεν τα βλέπουν οπότε και δεν υπάρχουν.
Κι όλα αυτά είναι λέει η θέληση της τοπικής κοινωνίας. Βαφτίζουν το κρέας ψάρι και τον εαυτό τους τοπική κοινωνία. Πλην όμως τους πήραμε πλέον χαμπάρι.
Το αποκατεστημένο Μπαλίζαντε Χασάν Μπέη τζαμί στην Επάνω Σκάλα, το πανέμορφο μνημείο που θα στεγάσει τη σύγχρονη ιστορία της πόλης μας λέει πως όλα μπορούν να αλλάξουν.
Σκασμός το λοιπόν «οι ρήτορες». Πολύ μιλήσατε...
