Λέσβος και Άλογα στο φως της μνήμης: Ο χορός που δεν σβήνει ποτέ

Την Κυριακή 30 Νοεμβρίου, στις 5:45 μ.μ., ο κινηματογράφος ΑΣΤΟΡ ανοίγει τις πόρτες του σε μια ταινία που δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία, αλλά ανασύρει μια ολόκληρη μνήμη χιλιάδων χρόνων. Ο «Χορός των Αλόγων» μας μεταφέρει σε ένα πανάρχαιο τελετουργικό της Λέσβου, όπου η πίστη, ο φόβος, η χαρά και ο θάνατος μπλέκονται σε έναν κύκλο ζωής μέσα από τα μάτια ενός οχτάχρονου παιδιού και την ακριβή σοφία της γιαγιάς του. Μια ποιητική κινηματογραφική εμπειρία που φωτίζει τον βαθύ δεσμό του ανθρώπου με το ιερό, το άλογο, το αίμα και την παράδοση.

Την Κυριακή 30 Νοεμβρίου και ώρα 5.45 μμ προβάλλεται η ταινία ¨Ο Χορός των αλόγων" στον κινηματογράφο ΑΣΤΟΡ. (16ο Ethnofest – Διεθνές Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου της Αθήνας)

Λίγα λόγια για την ταινία:

Γιορτή:

είναι η σύναξη και η συνεύρεση των ανθρώπων στο όνομα της ενθύμησης ενός νοήματος, μιας ιδέας, που υπερβαίνει την ατομική μας ύπαρξη-την μεταμορφώνει.

Γι αυτό και οι αληθινές γιορτές είναι μονάχα οι λατρευτικές γιορτές των Θεών. Και το “αληθινές” το λέω με την έννοια ότι σ’ αυτές τις γιορτές, το παρόν γίνεται ένα με το παρελθόν και η διαρκής υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου, αναζητεί την ελπίδα της αιωνιότητάς του.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο άνθρωπος ακόμα και σήμερα, ενώ οδεύει με μεγάλες ταχύτητες σ’ έναν τεχνολογικό πολιτισμό δεν καταργεί τις θρησκευτικές γιορτές.

Μια τέτοια γιορτή-που έχει ιστορία χιλιάδων χρόνων-και την αφετηρία της σε πολλούς πολιτισμούς- θα δούμε σήμερα.

Είναι η γιορτή της θυσίας, της προσφοράς αίματος, στους Θεούς. Ένα πανάρχαιο δρώμενο που διασώζεται και επιβιώνει ως τις μέρες μας στη Λέσβο.

Ένα οχτάχρονο παιδί παρακολουθεί λοιπόν αυτή τη γιορτή προσπαθώντας να επικοινωνήσει, να κατανοήσει, να συμμετάσχει σε ό,τι γίνεται τις γιορτινές μέρες.

Συμπαραστάτης, συνοδοιπόρος και ξεναγός σε αυτό το ξίδι είναι η ογδοντάχρονη γιαγιά του- με καταγωγή από κοινό τόπο, τα Αιολικά παράλια της Μικράς Ασίας. Η γιαγιά με τη μνήμη, την εμπειρία και τη λαϊκή σοφία της, φέρνει το παιδί σε επαφή με:

Την ιστορία και την παράδοση του τόπου του,

τον αρχαίο και τον Βυζαντινό πολιτισμό,

την Ανατολή και τη Δύση στην συνύπαρξη και στη σύγκρουσή τους,

τη θρησκεία και την πίστη,

αλλά και με την ιδέα του θανάτου.

Το παιδί όμως συχνά της ξεφεύγει και με την αθωότητα της περιέργειάς του, παρακολουθεί έναν παράξενο καβαλάρη.

Καβαλάρης: άντρας - άλογο / έρωτας – πόλεμος.

Και δίπλα η ζεστή μνήμη της γιαγιάς, πάνω στο βουνό Ταύρος, το ποτισμένο με αίμα τόσων θυσιών, μέσα στο ζεστό φως του καλοκαιριού της Λέσβου, διαμορφώνει την εμπειρία και χτίζει τη μνήμη του οκτάχρονου παιδιού

Ο μικρός πρωταγωνιστής γίνεται ακόμη κοινωνός με τους μουσικούς-παραδοσιακούς σκοπούς, τραγούδια και χορούς της περιοχής, προεξάρχοντος του σκοπού-χορού «Κιόρογλου» που συνοδεύει την εξόδιο ακολουθία-περιφορά του προς θυσίαν ταύρου, Σκοπός-χορός πολεμικός, με αντρίκια λεβεντιά που την πατρότητά του διεκδικούν τόσο οι Τούρκοι όσο και οι Κούρδοι.

Μα πιότερο απ’ όλα είναι ότι το παιδί βιώνει της έννοια της ζωής αλλά και του θανάτου μέσω αυτής της θυσίας.

«Ο χορός των αλόγων» είναι μια ταινία μνήμης καθώς η καταγωγή μου είναι από τους τόπους όπου επιβιώνει αυτό το έθιμο-δρώμενο.

Σ’ αυτό το ταξίδι της μνήμης ελπίζω να ταξιδέψετε κι εσείς.

πηγη: @Nouredin Tzoumouroud

Ο χορός των αλόγων

Στα χωριά της Λέσβου, ενός τόπου έντονα φορτισμένου με Ιστορία, επιβιώνουν πανάρχαια, παγανιστικά έθιμα, μπολιασμένα με τη χριστιανική πίστη αλλά και το πνεύμα της εγγύς Ανατολής. Από τη Σαπφώ μέχρι σήμερα, το συναρπαστικό αυτό χωνευτήρι κρύβει μυστικά, και Ο χορός των αλόγων του Χρήστου Βούπουρα επινοεί έναν τρυφερό –και ευφυή– τρόπο να μας τα αποκαλύψει: ένα οκτάχρονο αγοράκι ρωτά με παιδική αθωότητα τη γιαγιά του για ένα παράξενο, σκληρό έθιμο που λαμβάνει χώρα προς τιμήν του Αγίου Χαραλάμπους, και η γιαγιά –η αρχετυπική γιαγιά όλων– ξετυλίγει σαν παραμύθι ιστορίες θαυμάσιες και τρομακτικές, ιστορίες πίστης και απιστίας, σαν μια Χαλιμά της ελληνικής υπαίθρου. Η πυκνή και σύνθετη ταυτότητα ενός νησιού και μαζί μιας χώρας, όπως αυτή σμιλεύεται και επιζεί μέσα στις αρχαίες τελετουργίες της, αναδύεται ολόφωτη μπρος στα μάτια του θεατή, ο οποίος, για τα 64 λεπτά της ταινίας, γίνεται ένα οκτάχρονο παιδί στην αγκαλιά της γιαγιάς του.

info ταινίας

• Αυθεντικός Τίτλος: Ο χορός των αλόγων
• Σκηνοθέτης: Χρήστος Βούπουρας
• Χώρα: Ελλάδα
• Γλώσσα: Ελληνικά
• Έτος: 2001
• Θέματα: Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά, Island, Ritual / Rite
• Διάρκεια: 64'
• Φεστιβάλ: 2025
• Ενότητες φεστιβάλ: Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά | Γεωγραφία του Βλέμματος: η εκτός σχεδίου Ελλάδα 1950-2000

Χρήστος Βούπουρας

Ο Χρήστος Βούπουρας γεννήθηκε το 1954 στη Λέσβο και σπούδασε σκηνοθεσία στη Σχολή Λυκούργου Σταυράκου. Έχει γυρίσει ταινίες και ντοκιμαντέρ και έχει γράψει τρία μυθιστορήματα. Η ταινία Mirupafshim έλαβε το 1997 το βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.