Όταν η μνήμη βρίσκει φακό: το Παλαιοχώρι Πλωμαρίου μιλά – και καταγράφεται
Στις 6 και 7 Δεκεμβρίου 2025, το Παλαιοχώρι Πλωμαρίου μετατράπηκε σε ζωντανό εργαστήρι μνήμης, λόγου και εικόνας, φιλοξενώντας ένα διήμερο κινηματογραφικό εργαστήριο με βαθύ κοινωνικό και πολιτιστικό αποτύπωμα.
Η πρωτοβουλία ανήκε στον Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου «ΤΟ ΠΟΛΙΟΝ» σε συνεργασία με το Εργαστήριο Κοινωνικής Πολιτιστικής και Ψηφιακής Τεκμηρίωσης του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Ένα σχήμα που δεν επένδυσε σε θεωρία, αλλά σε πράξη: στη ζωντανή εμπειρία, στη συμμετοχή, στη συλλογική ανάσα ενός χωριού που επιμένει να υπάρχει.
Κεντρικός αφηγητής, όχι με λόγια αλλά με εικόνες, ο σκηνοθέτης Βασίλης Λουλές. Με τον κινηματογραφικό του φακό κατέγραψε προφορικές ιστορίες, μνήμες, μύθους και βιώματα Παλαιοχωριανών που έζησαν –και ζουν ακόμη– την ιστορία του τόπου τους. Δίπλα του, η επιστημονική καθοδήγηση της Καθηγήτριας Ψυχολογίας Αναστασία Ζήση, που έδωσε στο εγχείρημα δομή, βάθος και ουσία.
Δεκάδες συμμετέχοντες, κάθε ηλικίας, έγιναν κομμάτι μιας πρωτότυπης μαθησιακής εμπειρίας. Δεν ήταν «σεμινάριο». Ήταν βίωμα. Άνθρωποι που άνοιξαν τη μνήμη τους μπροστά στον φακό, νέοι και νέες που επέλεξαν συνειδητά τη ζωή στο χωριό, εικόνες με φόντο τον χειμώνα στην ορεινή λεσβιακή ύπαιθρο. Ένα κάδρο αυθεντικό, χωρίς φίλτρα, χωρίς ωραιοποιήσεις. Όπως είναι η ζωή εκεί: λιτή, σκληρή, αληθινή.
Το συμπέρασμα καθαρό και αδιαπραγμάτευτο: οι άνθρωποι κουβαλούν τον πραγματικό πλούτο του τόπου. Όχι στα χαρτιά, όχι στα αρχεία, αλλά στη φωνή, στο βλέμμα, στη μνήμη. Αυτός ο πλούτος του Παλαιοχωρίου δεν πρέπει να χαθεί. Πρέπει να καταγραφεί, να μετατραπεί σε ντοκιμαντέρ, να μελετηθεί και να αξιοποιηθεί ως εργαλείο γνώσης και αναπτυξιακής προοπτικής για τον τόπο.
Η δράση αυτή δεν είναι εξαίρεση. Είναι μοντέλο. Μπορεί –και οφείλει– να επαναληφθεί στα υπόλοιπα ορεινά χωριά του Πλωμαρίου που ερημώνουν, όπως και σε δεκάδες χωριά της λεσβιακής υπαίθρου. Όμως ας ειπωθεί καθαρά, χωρίς περιστροφές: χωρίς τη στήριξη δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, τέτοιες πρωτοβουλίες δεν επιβιώνουν. Η πολιτιστική μνήμη δεν συντηρείται με ευχές· χρειάζεται πόρους, συνέργειες και πολιτική βούληση.
Καθοριστική υπήρξε η συμβολή της Κοινότητας Παλαιοχωρίου και του Αντιδημάρχου Πλωμαρίου. Θερμές ευχαριστίες αξίζουν στους κατοίκους του χωριού για τη γενναιόδωρη φιλοξενία, καθώς και στην Πρόεδρο και τον Αντιπρόεδρο της Κοινότητας, Σοφία Κακλαμάνου και Θεμιστοκλή Σάββα, όπως και στον Αντιδήμαρχο Δημήτρη Μαλλιαρό για την ουσιαστική τεχνική υποστήριξη.
Σε μια εποχή που τα χωριά αδειάζουν και οι μνήμες κινδυνεύουν να χαθούν μαζί με τους ανθρώπους τους, το Παλαιοχώρι έστειλε μήνυμα: η ιστορία δεν τελειώνει όσο υπάρχει κάποιος να τη διηγηθεί – και κάποιος να τη καταγράψει.
Με αυτή τη σκέψη, οι ευχές για όμορφες γιορτές δεν είναι τυπικές. Είναι πολιτικές και ανθρώπινες μαζί: γιορτές με κοινωνική δικαιοσύνη, συλλογική μνήμη και ειρήνη. Για τον τόπο. Και για τον κόσμο.
