Αγιάσος 1932: Το Δεκαπενταύγουστο που πλημμύρισε η “δροσόλουστη πόλη” – Το μεγαλύτερο πανηγύρι της Λέσβου
𝟙𝟡𝟛𝟚
Η Αγιάσος, τον Δεκαπενταύγουστο, γιορτάζει το μεγαλύτερο πανηγύρι της Λέσβου, μαζεύοντας πλήθη από κάθε γωνιά του νησιού. Το 1932, η δροσόλουστη, όπως τη χαρακτηρίζει η εφημερίδα Ταχυδρόμος, πόλη του Ολύμπου αναδεικνύεται ξανά σε κέντρο της λεσβιακής ζωής. Με την ίδια ζωντάνια πάντα και έντονες εικόνες, το ρεπορτάζ που ακολουθεί μας μεταφέρει μέσα στον παλμό, την κοσμοσυρροή και τα μικρά, ανάλαφρα περιστατικά που έδωσαν το χρώμα εκείνων των ημερών. Το αφιέρωμα του Ταχυδρόμου στο πανηγύρι της Αγιάσου αποδίδεται στη δημοτική, χωρίς μεγάλες αλλαγές στο αρχικό περιεχόμενο.
Από την Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης
ΤΑ ΛΕΣΒΙΑΚΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ
ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑΣΣΟ
ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΠΑΝΗΓΥΡΙΣΤΩΝ ΚΑΤΕΚΛΥΣΑΝ ΤΗΝ ΔΡΟΣΟΛΟΥΣΤΗ ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ
«Αν πηγαίνατε το βράδυ του Σαββάτου στον Μακρύ Γιαλό, θα βλέπατε ότι υπήρχε εκεί λιγότερος κόσμος, αντίθετα με άλλες βραδιές που δεν μπορούσες να κυκλοφορήσεις από την κοσμοσυρροή. Τι είχε γίνει ο κόσμος; Απλούστατα είχε πάει στην Αγιάσο για να γιορτάσει το πανηγύρι της Μεγαλόχαρης. Φέτος δεν έμεινε κανείς που να μην πάει στη δροσερή κωμόπολη του Ολύμπου. Αυτοκίνητα, κάρα, υπομονετικά υποζύγια και κάθε είδους μεταφορικά μέσα είχαν επιστρατευτεί και κουβαλούσαν διαρκώς, μέρες τώρα, κόσμο και κοσμάκη απ’ όλα τα μέρη του νησιού μας. Εκτός απ’ αυτούς που το είχαν «τάμα», και πολλοί άλλοι πήγαν, έτσι για το κέφι τους, με τα ποδαράκια τους. Βέβαια, ως την Καρήνη οι πεζοπόροι αυτοί τα κατάφερναν καλά. Η περίφημη όμως «Πατωμένη» τους εξόντωσε κυριολεκτικά. Και όταν την αυγή έφτασαν στο Σταυρί, χρειάστηκε να τους κάνουν εντριβές για να συνέλθουν.
Πόσος κόσμος είχε πάει στην Αγιάσο; Είναι αδύνατο να υπολογίσει κανείς. Πάντως την παραμονή, η κατάσταση ήταν απελπιστική από άποψη κυκλοφορίας. Δεν μπορούσες, από την είσοδο του χωριού ως επάνω στο Σταυρί, να περάσεις χωρίς να υποστείς άγριο στριμωξίδι. Χιλιάδες άνθρωποι, κάθε τάξης και ηλικίας, είχαν παστωθεί στα κεντρικότερα σημεία της κωμόπολης και προσπαθούσαν μάταια να βρουν διέξοδο. Τα κέντρα το ίδιο, πλημμυρισμένα από κόσμο, έτσι που να γίνονται καβγάδες για ένα κάθισμα. Κι όμως, ο κόσμος διασκέδαζε. Σε όλα τα κέντρα, ακόμα και στη «Φαμάκα», υπήρχαν ορχήστρες με σαντούρια, τρομπόνια και λογής-λογής κλαπατσίμπανα, από τους ήχους των οποίων χόρεψαν τα Αγιασώτικα παλικάρια όλους τους ρεμπέτικους χορούς, έτσι που «κάηκε το πελεκούδι». Το γλέντι βάσταξε δύο ολόκληρα μερόνυχτα.
Ένα σοβαρότατο ζήτημα που απασχόλησε τους πανηγυριστές ήταν η στέγη. Ο μισοτελειωμένος ξενώνας, τα κελιά της εκκλησίας και δυο-τρία σπίτια που παριστάνουν στην Αγιάσο τα ξενοδοχεία, είχαν καλυφθεί μέρες πριν. Πουθενά δεν υπήρχε τόπος να κοιμηθεί κανείς. Όσοι είχαν γνωστούς Αγιασώτες, πορεύτηκαν στα σπίτια τους. Οι άλλοι τράβηξαν των παθών τους τον τάραχο, υποχρεωμένοι να ξενυχτίσουν στα διάφορα κέντρα.
Όλοι όσοι πήγαν στην Αγιάσο αυτές τις μέρες εξέφρασαν τον ενθουσιασμό τους για την υπέροχη φύση. Οι ερωτευμένοι όμως, εξέφρασαν την αγάπη τους έμπρακτα. Έβλεπες διαρκώς ζευγαράκια να τραβούν προς τα έξω και να χάνονται μέσα στα μαγευτικά τοπία. Δεν έμεινε ρεματιά που να μην φιλοξένησε ερωτικό ζευγαράκι εν δράσει. Είναι γνωστή άλλωστε η επίδραση του περιβάλλοντος.
Οι πολιτικοί μας δεν άφησαν ανεκμετάλλευτο το πανηγύρι. Πρώτος και καλύτερος, ο αρχηγός του Εθνικού Ριζοσπαστικού Κόμματος, κ. Κονδύλης, ο οποίος μίλησε προς τον Αγιασώτικο λαό από την πόρτα της «Καφενταρίας».
Δεύτερος, ο κ. Χατζηβασίλης. Αυτός βρήκε την ευκαιρία να μοιράσει ένα προεκλογικό φυλλάδιο, στην πρώτη σελίδα του οποίου περιέχεται το παρακάτω αμίμητο εκλογικό εμβατήριο:
Ο Κασμάς και το Δρεπάνι ευτυχείς θε να μας κάνει,
Το Δρεπάνι κι ο Κασμάς
είναι Δόξα δι’ ημάς
είναι Πλούτος δ’ ημάς
Εμπρός Παιδιά, εμπρός Παιδιά
με χαρούμενη καρδιά
όλοι, όλοι εν χορώ
στο Χατζηβασίλη Σταυρό.
Όλοι, Δρεπάνι Κασμά
αυτό Παιδιά μας τιμά
Στου Χατζηβασίλη τη Κάλπη ρίξετε Σταυρούς χιλιάδες
Για να φύγουν οι φυγάδες
οι μεγάλοι κλεφταράδες
βέροι χαραμοφαγάδες,
Εμπρός με πείσμα Παιδιά
μαύρο πίσσα σ’ αυτούς που μας ήπιαν το αίμα
Ήρθ’ η ώρα, ήρθ’ η ώρα
να εκδικηθούμε τώρα.
Στο τέλος του φυλλαδίου αυτού, υπάρχει μια έκκληση τριών ψηφοφόρων, οι οποίοι εξορκίζουν τον λεσβιακό και τον λημνιακό λαό να ψηφίσουν τον κ. Χατζηβασιλείου για να σωθεί η χώρα. Κατά περίεργη σύμπτωση, οι δύο απ’ αυτούς ακούνε στα ονόματα Μαυρόπουλος και Μαυρ…ίδης. Ο κ. Χατζηβασίλης δεν πρόσεξε ασφαλώς ότι τα ονόματα των δύο αυτών θερμών υποστηρικτών του συμβολίζουν κακό οιωνό για τη μεθαυριανή εκλογή.
Κι οι επίσημοι δεν έλειψαν από το πανηγύρι: ο Δεσπότης κ. Ιάκωβος, που χοροστάτησε και στη λειτουργία, ο Νομάρχης κ. Γεωργιάδης, ο Δήμαρχος κ. Πετρόπουλος, ο Εισαγγελέας κ. Καδίτης, ο Ανώτερος Διοικητής κ. Κουλούρης και άλλοι. Αυτούς τους περιποιήθηκε ιδιαίτερα ο ημέτερος πρύτανης κ. Αλκιβ. Μαριγλής.
Τρόφιμα μπόλικα στην Αγιάσο, έτσι που να μην παρουσιαστεί καμία έλλειψη. Και φρούτα πολλά. Η αγορά ήταν γεμάτη θαυμάσια αγιασώτικα προϊόντα, από τα οποία έγινε και μεγάλη κατανάλωση. Οι πανηγυριστές, αφού έφαγαν κατά κόρον, πήραν και μαζί τους φεύγοντας καλάθια γεμάτα.
Χρήμα έπεσε στην αγορά αρκετό, όχι όμως ανάλογο με τον κόσμο. Οι Αγιασώτες θυμούνται πολύ καλύτερες χρονιές. Τα αυτοκίνητα που κουβαλούσαν τους πανηγυριστές έκαναν καλές δουλειές, καθώς και τα καφενεία.
Από το απόγευμα της Κυριακής άρχισαν να φεύγουν οι πανηγυριστές. Ωστόσο η κίνηση διατηρήθηκε ζωηρή ως χθες το πρωί, οπότε έφυγαν και οι τελευταίοι. Όλοι έμειναν ενθουσιασμένοι από το πανηγύρι.
Κ. Καρτέρης"
Ταχυδρόμος, 17-08-1932
Όλο το φύλλο της εφημερίδας σε ψηφιακή μορφή: http://dspace.cplm.gr/handle/123456789/20209
