Πολιχνίτος 1930: Η πόλη με το εργοστάσιο ηλεκτροφωτισμού, το ταχυδρομείο-πρότυπο και την εκκλησία-κόσμημα της Λέσβου
Ένα μοναδικό αφιέρωμα - Β μέρος - της εφημερίδας Ταχυδρόμος του 1930 μάς μεταφέρει στον Πολυχνίτο — τη «δευτέρα πόλη» της Λέσβου, όπως τον αποκαλούσαν. Με εκκλησία-κόσμημα τον Άγιο Γεώργιο, ηλεκτροφωτισμό από σύγχρονο εργοστάσιο της εποχής, Ειρηνοδικείο και Πταισματοδικείο αλλά και προβλήματα υποστελέχωσης στις δημόσιες υπηρεσίες, το ρεπορτάζ σκιαγραφεί την προοδευτική αλλά και πολυπρόσωπη κοινωνία του χωριού. Παράλληλα, καταγράφει την αξιόπιστη λειτουργία του ταχυδρομείου και την ανάγκη για ενίσχυση της αστυνόμευσης σε μια μεγάλη και ζωτική για το νησί περιφέρεια
Αφιέρωμα στα χωριά της περιφέρειας Πολιχνίτου (Βρίσα-Βασιλικά-Λισβόρι-Πολιχνίτος) από την εφημερίδα Ταχυδρόμος το με τίτλο "Η ζωή των χωριών μας: Η δευτέρα πόλις του νησιού μας"
απο την Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης Public Library of Mytilene
Μέρος Β'
ΠΟΛΙΧΝΙΤΟΣ (του περιοδεύοντος συντάκτου μας)
"Στον Πολυχνίτο υπάρχει εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, η οποία εκτίσθη προ 60 περίπου ετών, ανεκαινίσθη δε και εμεγεθύνθη μετέπειτα. Κατά το έτος 1907 επεσκευάσθη και πάλιν τη ενεργεία του Αρχιερατικού Επιτρόπου Αρχιμανδρίτου Χρυσυστόμου δι' εράνων διενεργηθέντων εν Αιγύπτῳ και Αγίω Όρει.
Η εκκλησία αύτη είναι μια απ' τις μεγαλύτερες του νησιού μας, η δε εσωτερική διαρύθμισις αυτής είνε αριστοτεχνικωτάτη.
Η εκκλησία αυτή που είναι η μόνη σε όλο το χωριό, υπηρετείται από τέσσαρες παπάδες, τινές εκ των οποίων ασχολούνται και με αλλότρια επαγγέλματα. Ένας, επί παραδείγματι, μετέρχεται και το κερδοφόρον επάγγελμα του τοκογλύφου.
Αυτά και μερικὰ άλλα πράγματα, θα μπορούσε αν ήθελε να τα εξακριβώσει ο Σεβ. Μητροπολίτης Μυτιληνης εις ούτινος την περιφέρειαν υπάγεται ο Πολυχνίτος.
Η εκκλησία του Πολυχνίτου έχει μεγάλην ακίνητον περιουσίαν προερχομένην εκ δωρεών και κληροδοτημάτων.
Ο Πολυχνίτος έχει ηλεκτροφωτισθεί από πολλών ήδη ετών με μια πρώτης τάξεως ηλεκτρικὴ εγκατάσταση που συγκαταλέγεται κι' αυτή μέσα στα τόσα προοδευτικά κοινωφελή έργα που τιμούν το Πολυχνίτο.
Η επιχείρησις του ηλεκτροφωτισμού Πολυχνίτου έχει αναληφθεί δια προνομίου 10 ετών υπό των κ. Γεωργίου Κατρακάζα και Δημ. Π. Πάλλη οι οποίοι προς τον σκοπὸν αυτόν ίδρυσαν εργοστάσιον παρά την είσοδον της αγοράς στην αρχὴ της κωμοπόλεως.
Το εργοστάσιον τούτο λειτουργεί με μηχανήματα πρώτης τάξεως του Αγγλικού εργοστασίου Ρούστον του οποίου αντιπρόσωπος τυγχάνει εν Μυτιλήνη ο μηχανικός κ. Π. Κεχαγιάς. Μηχανικός του εργοστασίου τούτου είνε ο εκ Μυτιληνης κ. Ευστράτιος Μαρκουλης.
Περί την τιμὴν του καταναλισκομένου ρεύματος ηγέρθησαν εκ μέρους των κατοίκων παράπονα, τα οποία κατέληξαν εις την αποστολὴν Επιτροπής υπὸ της Κοινότητας Πολυχνίτου εις το Υπουργείον Συγκοινωνίας διά την αναθεώρησιν της αρχικής αποφάσεως αυτού περί της και ορισθείσης τιμής καταναλώσεως. Η Επιτροπή όμως ως φαίνεται δεν ακόμισε κατά την επιστροφήν της ευνοϊκὰ δια τον σκοπόν της μεταβάσεώς της αποτελέσματα.
Ο Πολυχνίτος είναι έδρα Πταισματοδικείου, το οποίον δυστυχώς όμως μένει χωρίς προσωπικό. Από επταμήνου ήδη χηρεύει η θέσις του Πταισματοδίκου, και από 4μηνου του γραμματέως, υπογραμματέως και των γραφέων ακόμη.
Μέσα στο Δικαστικό κατάστημα δεν ευρίσκεται κανείς άλλος εκτός από τον ληξίαρχον Πολυχνίτου κ. Χαράλ. Δελόλμαν ο οποίος διεξάγει όλην την τακτικήν και έκτακτον υπηρεσίαν.
Για την εκδίκασι των διαφόρων υποθέσεων του Πταισματοδικείου Πολυχνίτου μεταβαίνει επί τόπου ο κ. Ειρηνοδίκης Αγιάσσου ο οποίος καθώς ομολογούν οι κάτοικοι όλης της περιφερείας Πολυχνίτου είνε πρότυπον αυστηρού και ανεπηρέαστου δικαστικού λειτουργού.
Αι τοπικαί αρχαί της κωμοπόλεως δεν έπαυσαν ενεργούσαι από την ημέραν της απομακρύνσεως εκ Πολυχνίτου του τέως Ειρηνοδίκου κ. Χρ. Καρρά διά την άμεσον αντικατάστασιν, τόσον αυτού όσον και τού γραμματέως και του λοιπού προσωπικού. Δυστυχώς όμως παρ' όλας τας προσπαθείας αυτάς τίποτε έως τώρα, δεν έγινεν. Στον Πολυχνίτο λειτουργεί αστυνομικός σταθμός του οποίου διοικητής μέχρι τούδε ήτο ο δραστήριος ανθ/στης χωρικής Αλέξ. Αλεξανδρόπουλος. Στον ίδιο σταθμό υπηρετεί και ο υπεν/χης κ. Παν. Μπόρας.
Δυστυχώς όμως η περιφέρεια αύτη είνε τόσον μεγάλη ώστε είνε φυσικώς αδύνατον να εξυπηρετηθεί αστυνομικώς με την ολιγάριθμον δύναμιν του Σταθμού, αποτελουμένην από τρεις μόνον άνδρας.
Δια τον λόγον αυτόν επιβάλλεται όπως ιδρυθεί εις τον Πολυχνίτον Τμήμα Χωροφυλακής με πλήρη δύναμι για να είνε δυνατὸν να εξυπηρετηθεί αρκούντως η δημοσία ασφάλεια της περιφερείας.
Ο κ. Ανώτερος Δ/της Χωρ/κής Νήσων Αρχιπελάγους ας μην αφήσει απαρατήρητες τις γραμμές μας αυτές. Διότι μας φαίνεται ότι δεν είνε σωστό στον Πολυχνίτο με τους 8 χιλ. κατοίκους, με τόσο μεγάλη περιφέρεια και με έδραν Ειρηνοδικείου, Πταισματοδικείου, να λειτουργεί Σταθμός Χωρικής, ο οποίος να υπάγεται εις το Τμήμα Χωρικής της Αγιάσσου η οποία έχει λιγώτερον πληθυσμόν.
Στο Πολυχνίτο λειτουργεί Γ΄ τάξεως Γραφείον Τ.Τ.Τ. [*Ταχυδρομεία, Τηλεγραφήματα και Τηλεφωνία] του οποίου προϊστάμενος είνε ο κ. Δημήτριος Παπασωτηρίου, υπό την διεύθυνσιν του οποίου αι υπηρεσίαι του ταχυδρομικού του καταστήματος λειτουργούν κανονικώτατα.
Εσωτερικοί αστικοί διανομείς του ταχυδρομείου τούτου είνε οι κ. κ. Ανδρέας και Σάββας Ανδρεαδέλλης οι οποίοι εκτελούν με μεγάλην ευσυνειδησίαν το καθήκον των.
Αγροτικός διανομεύς είνε ο επίσης ευσυνείδητος και ακούραστος υπάλληλος κ. Ιωάννης Μαϊδανός. Φύλαξ των τηλεγραφικών γραμμών της περιφερείας είνε ο κ. Γεωργ. Αλεξάκης.
Οι κάτοικοι του Πολυχνίτου καθὼς και ολοκλήρου ταύτης της περιφερείας είνε πολύ ευχαριστημένοι από την ταχυδρομικὴν υπηρεσίαν των, πράγμα που εξαιρετικά τιμά και τους υπαλλήλους, και ηὴν προϊσταμένην των αρχήν."
Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ
