Τα μικρά τυροκομεία της Λέσβου μένουν εκτός εξόδου προϊόντων – «Μας οδηγούν σε κλείσιμο, είναι αθέμιτος ανταγωνισμός»
Σε νέο μέτωπο για την τοπική οικονομία της Λέσβου εξελίσσεται η υπόθεση της εξόδου των τυροκομικών προϊόντων από το νησί, καθώς τα μικρά και συνεταιριστικά τυροκομεία καταγγέλλουν ότι οι προϋποθέσεις που έχουν τεθεί από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων τα αφήνουν ουσιαστικά εκτός διαδικασίας. Το ζήτημα ανέδειξε μιλώντας στην ΕΡΤ Αιγαίου (Μυρσίνη Τζινέλλη) ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Μανταμάδου, Παναγιώτης Σταμάτης, ο οποίος έκανε λόγο για αθέμιτο ανταγωνισμό, για οικονομική ασφυξία και για κίνδυνο διακοπής λειτουργίας των μικρών μονάδων.
Ο κ. Σταμάτης, μεταφέροντας την αγωνία των μικρών τυροκομείων του νησιού, σημείωσε ότι οι οδηγίες που έχουν αποσταλεί για την έξοδο ώριμων τυροκομικών προϊόντων από τη Λέσβο περιλαμβάνουν όρους που στην πράξη δεν μπορούν να καλυφθούν από τις μικρές και συνεταιριστικές επιχειρήσεις. Όπως εξήγησε, το βασικό εμπόδιο αφορά την απαίτηση για εγκαταστάσεις κλειστού τύπου παστερίωσης, την ώρα που οι μικρές μονάδες λειτουργούν με διαφορετικό τύπο εξοπλισμού, νόμιμα και υπό συνεχή έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές.
«Είμαστε 6-7 μικρά τυροκομεία», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι νέες οδηγίες, που όπως είπε εκτείνονται σε περίπου 30 σελίδες μέτρων, είναι για τις μικρές μονάδες «απαγορευτικές». Σύμφωνα με τον ίδιο, η απαίτηση για κλειστού τύπου παστερίωση δημιουργεί έναν αποκλεισμό εκ των προτέρων, αφού τα μικρά τυροκομεία του νησιού δεν διαθέτουν τέτοιες εγκαταστάσεις.
Το ζήτημα, όπως το θέτει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Μανταμάδου, δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι κυρίως θέμα ίσης μεταχείρισης και επιβίωσης. Ο ίδιος επισημαίνει ότι επί 45 ημέρες οι παραγωγοί άκουγαν από τις αρμόδιες πλευρές ότι τα τυροκομικά προϊόντα που έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία και βρίσκονται αποθηκευμένα επί μήνες στα ψυγεία δεν έχουν πρόβλημα ασφάλειας. Τώρα, όπως καταγγέλλει, τίθεται μια νέα προϋπόθεση που ακυρώνει στην πράξη αυτή τη διαβεβαίωση για τις μικρές μονάδες.
«Όλες τις προηγούμενες 45 ημέρες μας έλεγαν ότι τα τυροκομικά προϊόντα που έχουν επεξεργαστεί με θερμική επεξεργασία και είναι στα ψυγεία μας 4-5 μήνες δεν έχουν κανένα πρόβλημα. Έρχονται τώρα και μπαίνουν στην παραγωγή μας και λένε ότι αυτά που είναι με ανοιχτό τύπο δεν είναι κατάλληλα», ανέφερε στην ΕΡΤ Αιγαίου.
Η καταγγελία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή αφορά προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί. Δεν πρόκειται, δηλαδή, μόνο για τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσει η παραγωγή από εδώ και πέρα, αλλά για ώριμα τυριά που βρίσκονται ήδη στα ψυγεία των τυροκομείων, δεσμεύοντας κεφάλαιο, χώρους αποθήκευσης και δυνατότητα συνέχισης της λειτουργίας. Σύμφωνα με τον κ. Σταμάτη, τα ψυγεία γεμίζουν και σε λίγο οι μονάδες δεν θα μπορούν να συνεχίσουν να τυροκομούν ούτε να παραλαμβάνουν γάλα από τους κτηνοτρόφους.
Αυτό είναι το σημείο όπου η κρίση των τυροκομείων μετατρέπεται σε κρίση ολόκληρης της κτηνοτροφικής αλυσίδας. Αν τα μικρα τυροκομεία δεν μπορούν να τελικα να διαθέσουν προϊόντα, δεν μπορούν να αδειάσουν ψυγεία. Αν δεν μπορούν να αδειάσουν ψυγεία, δεν μπορούν να συνεχίσουν την παραγωγή. Και αν δεν μπορούν να συνεχίσουν την παραγωγή, οι κτηνοτρόφοι μένουν χωρίς σταθερή διέξοδο για το γάλα τους. Έτσι, ένα διοικητικό μέτρο για την έξοδο προϊόντων κινδυνεύει να μετατραπεί σε ντόμινο οικονομικής πίεσης στον πρωτογενή τομέα της Λέσβου.
Ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Μανταμάδου έθεσε και το ζήτημα των ελέγχων. Όπως είπε, τα προϊόντα των μικρών τυροκομείων ελέγχονται από τους αρμόδιους φορείς, όπως ο ΕΛΓΟ και ο ΕΦΕΤ, και δεν μπορεί αιφνιδίως να δημιουργείται η εντύπωση ότι είναι προβληματικά ή μη ασφαλή. «Θέλω να μας πουν ότι ο ΕΛΓΟ που μας ελέγχει, ο ΕΦΕΤ που μας ελέγχει καθημερινά, δεν είναι ασφαλή τα προϊόντα μας;», διερωτήθηκε.
Παράλληλα, ο κ. Σταμάτης σημείωσε ότι τα μικρά τυροκομεία βρίσκονται ήδη σε επικοινωνία μεταξύ τους και σχεδιάζουν κοινές κινήσεις. Όπως ανέφερε, στόχος είναι να υπάρξει επικοινωνία με την αρμόδια διεύθυνση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε να ζητηθεί εξομοίωση των όρων και να αρθεί ο αποκλεισμός των μικρών μονάδων. Δεν απέκλεισε μάλιστα και τη νομική οδό, κάνοντας ρητά λόγο για αθέμιτο ανταγωνισμό.
«Είμαστε σε συνεννόηση με τα άλλα μικρά τυροκομεία. Ίσως το δούμε και νομικά, γιατί είναι ένας αθέμιτος ανταγωνισμός», είπε χαρακτηριστικά. Η φράση αυτή συμπυκνώνει το βασικό επιχείρημα των μικρών παραγωγών: ότι το πλαίσιο δεν λειτουργεί ως ουδέτερος κανόνας δημόσιας υγείας, αλλά ως μηχανισμός που ευνοεί όσους έχουν μεγάλες υποδομές και αποκλείει όσους παράγουν σε μικρότερη κλίμακα.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα που έθεσε ο κ. Σταμάτης είναι η απαγόρευση εξόδου τυροκομικών προϊόντων εκτός Ελλάδας. Όπως εξήγησε, ακόμη και τα μικρά τυροκομεία της Λέσβου έχουν πελάτες στο εξωτερικό, ενώ για τις μεγαλύτερες μονάδες το πρόβλημα είναι ακόμη πιο έντονο, καθώς σημαντικό μέρος της παραγωγής τους διοχετεύεται σε διεθνείς αγορές. Η απαγόρευση αυτή, κατά τον ίδιο, δεν πλήττει μόνο την τρέχουσα ρευστότητα, αλλά και τις εμπορικές σχέσεις που έχουν χτιστεί τα προηγούμενα χρόνια.
Το πλαίσιο, όπως περιγράφεται από τον πρόεδρο του Συνεταιρισμού Μανταμάδου, δημιουργεί επιπλέον εμπόδια και στις συνεργασίες μεταξύ επιχειρήσεων. Σύμφωνα με όσα είπε, δεν επιτρέπεται η μεταφορά προϊόντων από ένα τυροκομείο σε άλλο ή σε άλλη επιχείρηση για συσκευασία. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν ένα μικρό τυροκομείο επιχειρούσε να συνεργαστεί με μονάδα που διαθέτει τις απαιτούμενες εγκαταστάσεις, ο δρόμος αυτός παραμένει κλειστός. «Δεν επιτρέπεται να βγει από εδώ, από το τυροκομείο, προϊόν και να πάει σε άλλο τυροκομείο ή σε άλλη επιχείρηση που κάνει συσκευασία», ανέφερε.
Με τον τρόπο αυτό, οι μικρές μονάδες δεν αποκλείονται μόνο από την έξοδο των προϊόντων. Αποκλείονται και από κάθε εναλλακτική επιχειρησιακή λύση. Δεν μπορούν να διαθέσουν τα προϊόντα τους κανονικά, δεν μπορούν να τα στείλουν στο εξωτερικό, δεν μπορούν να τα μεταφέρουν σε άλλη μονάδα για συσκευασία, δεν μπορούν να αξιοποιήσουν συνεργασίες. Η παραγωγή παραμένει κλειδωμένη στα ψυγεία και η λειτουργία τους, όπως περιγράφεται, φτάνει στα όριά της.
Ο κ. Σταμάτης χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα για τη στάση της πολιτείας απέναντι στους μικρούς συνεταιρισμούς. Υποστήριξε ότι οι συνεταιριστικές μονάδες προσπάθησαν το προηγούμενο διάστημα να στηρίξουν τους κτηνοτρόφους, ώστε να μη χαθεί γάλα, και τώρα βρίσκονται αντιμέτωπες με μέτρα που, όπως είπε, τις τιμωρούν αντί να τις στηρίζουν. «Καταβάλαμε κάθε προσπάθεια ώστε να βοηθήσουμε τους συνεταίρους μας να μην πετάξουν ούτε ένα κιλό γάλα και έρχεται τώρα από πάνω η πολιτεία και μας επιβραβεύει με το να μας απαγορεύει να βγάλουμε τυροκομικά προϊόντα», ανέφερε.
Η αναφορά του στις ζωοτροφές δείχνει και την κοινωνική διάσταση της κρίσης. Ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Μανταμάδου σημείωσε ότι οι συνεταιρισμοί είναι από τους λίγους που εξακολουθούν να στηρίζουν τους παραγωγούς, ακόμη και με την παροχή ζωοτροφών. Όπως είπε, αν σταματήσει και αυτή η στήριξη, οι κτηνοτρόφοι θα βρεθούν σε ακόμη πιο δύσκολη θέση. Η φράση του «θα τρελαθούμε εδώ πέρα» αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης που έχει συσσωρευτεί στην τοπική παραγωγική βάση.
Η συζήτηση στην ΕΡΤ Αιγαίου δεν περιορίστηκε στα τυροκομικά προϊόντα. Ο κ. Σταμάτης συνέδεσε το αδιέξοδο των τυροκομείων με τη συνολικότερη διαχείριση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο. Υποστήριξε ότι τα μέτρα που εφαρμόζονται είναι πρωτόγνωρα για το νησί και τα χαρακτήρισε «βάρβαρα» και «άδικα», κάνοντας σύγκριση με την εμπειρία του 1994, όταν, όπως είπε, δεν υπήρξαν αντίστοιχης έντασης περιορισμοί.
Παράλληλα, επανέφερε το αίτημα για αναστολή των σφαγών, υποστηρίζοντας ότι πριν συνεχιστεί η καταστροφή του ζωικού κεφαλαίου θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί η ιχνηλάτηση σε όλο το νησί. Κατά τον ίδιο, η Λέσβος πρέπει να γνωρίζει με σαφήνεια την πραγματική έκταση της νόσου και μετά να ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις για τη διαχείρισή της. «Να δούμε πρώτα πού πάει. Να δούμε τι μας συμβαίνει και πού βρισκόμαστε», ανέφερε.
Ο ίδιος αναγνώρισε ότι ακόμη και η επιλογή του εμβολιασμού δεν σημαίνει αυτομάτως ότι σταματούν όλες οι θανατώσεις ζώων, καθώς όπου υπάρχουν κρούσματα θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται μέτρα. Ωστόσο, επέμεινε ότι πρέπει να εξεταστούν όλες οι δυνατότητες προκειμένου να προστατευθεί το ζωικό κεφάλαιο της Λέσβου. «Αν καταστραφεί το ζωικό μας κεφάλαιο, τότε καταστρέφεται η οικονομία της Λέσβου», είπε, συνδέοντας ευθέως την υγειονομική κρίση με το παραγωγικό μέλλον του νησιού.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην καθυστέρηση της ιχνηλάτησης. Όπως σημείωσε, παρά την ενίσχυση των κτηνιατρικών δυνάμεων, η διαδικασία εξακολουθεί να κινείται με ρυθμούς που δεν επιτρέπουν στους παραγωγούς να έχουν καθαρή εικόνα. Εκτίμησε ότι, εφόσον υπάρχουν πλέον αυξημένες δυνάμεις κτηνιάτρων στο νησί, μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η εικόνα για το πού βρίσκεται η νόσος και ποια είναι η πραγματική της έκταση.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε και στην περιοχή του Μεσοτόπου, λέγοντας ότι μαθαίνει πως εντοπίστηκε ακόμη μία εστία με μεγάλο αριθμό ζώων (2.800) και εκφράζοντας την ανησυχία ότι «το πράγμα ξεφεύγει καθημερινά». Η αναφορά αυτή ενισχύει την αίσθηση ότι η τοπική παραγωγική κοινωνία βιώνει την κρίση όχι ως ένα στατικό πρόβλημα, αλλά ως μια κατάσταση που μεταβάλλεται μέρα με τη μέρα, με διαρκώς μεγαλύτερο οικονομικό και ψυχολογικό φορτίο.
Στην τελική του τοποθέτηση, ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Μανταμάδου έδωσε πολιτικό και αναπτυξιακό βάρος στο ζήτημα, επιμένοντας ότι η κτηνοτροφία και ο αγροτικός τομέας δεν είναι ένας περιφερειακός κλάδος για τη Λέσβο, αλλά βασικός πυλώνας της οικονομίας της. Όπως υποστήριξε, το αγροτικό αποτύπωμα στο νησί είναι καθοριστικό και η αποδιάρθρωσή του θα συμπαρασύρει και άλλους τομείς.
Η υπόθεση των μικρών τυροκομείων, επομένως, δεν είναι ένα στενό επιχειρηματικό ζήτημα. Είναι δοκιμασία για το αν η πολιτεία μπορεί να σχεδιάσει μέτρα που προστατεύουν τη δημόσια και ζωική υγεία χωρίς να συνθλίβουν τους μικρούς παραγωγούς. Γιατί στη Λέσβο, αυτή τη στιγμή, τα ψυγεία δεν γεμίζουν μόνο με τυριά που δεν μπορούν να φύγουν. Γεμίζουν με αβεβαιότητα, χαμένο εισόδημα και τον φόβο ότι μια ολόκληρη παραγωγική τάξη μπορεί να βρεθεί εκτός αγοράς με διοικητική υπογραφή.
Ακουστε το ηχητικό από την ΕΡΤ:
