Και Τούρκοι προσκυνητές στον Ταξιάρχη: Ο Μανταμάδος γίνεται ξανά το μεγάλο σταυροδρόμι πίστης της Λέσβου
Το μεγαλύτερο θρησκευτικό γεγονός της Λέσβου, και ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα του Αιγαίου, κορυφώνεται το Σαββατοκύριακο 25 και 26 Απριλίου στον Μανταμάδο, όπου χιλιάδες πιστοί αναμένεται να κατακλύσουν τον Ιερό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών.
Το φετινό πανηγύρι είναι αφιερωμένο στην 147η επέτειο από τα εγκαίνια του ιστορικού ναού και, παρά τα πρόσφατα προβλήματα στις μετακινήσεις λόγω αποκλεισμού στο λιμάνι της Μυτιλήνης. Πλοία και αεροπλάνα προς τη Λέσβο είναι γεμάτα, ενώ πολλοί προσκυνητές φτάνουν στο νησί και μέσω Τουρκίας, κυρίως από τη βόρεια Ελλάδα.
Στον Μανταμάδο αναμένονται προσκυνητές από κάθε γωνιά της χώρας, αλλά και επισκέπτες από τη γειτονική Τουρκία. Ανάμεσά τους και Τούρκοι που έρχονται είτε για λόγους θρησκευτικότητας, καθώς η μουσουλμανική παράδοση αναγνωρίζει την ύπαρξη των αγγέλων, είτε για να ζήσουν από κοντά ένα μοναδικό λαϊκό και θρησκευτικό δρώμενο. Ιδιαίτερη είναι και η παρουσία Ρομά προσκυνητών, οι οποίοι τιμούν βαθιά τον Αρχάγγελο Μιχαήλ, συνδέοντας την ευλάβειά τους και με το σκούρο χρώμα της ανάγλυφης εικόνας του.
Πεζοί προσκυνητές, άλογα και τάματα στον Ταξιάρχη
Όπως κάθε χρόνο, πολλοί πιστοί θα φτασουν στο προσκύνημα με τα πόδια, διανύοντας επί ώρες δεκάδες χιλιόμετρα από διάφορα σημεία της Λέσβου. Είναι μια εικόνα βαθιά ριζωμένη στη μνήμη του νησιού: άνθρωποι κάθε ηλικίας να περπατούν σιωπηλά, με πίστη, κούραση και προσμονή, μέχρι να φτάσουν στον Ταξιάρχη.
Άλλοι προσέρχονται, σύμφωνα με την παράδοση, με άλογα, κρατώντας ζωντανό ένα έθιμο που συνδέει τη θρησκευτική γιορτή με την αγροτική και λαϊκή ταυτότητα της Λέσβου.
Οι προσκυνητές συχνά κρατούν μεγάλες λαμπάδες ή προσφέρουν τα παραδοσιακά τάματα στον Μανταμαδιώτη Ταξιάρχη. Ξεχωριστή θέση έχουν τα μεταλλικά παπούτσια, που οι πιστοί προσφέρουν στον Αρχάγγελο, καθώς, σύμφωνα με τη λαϊκή πίστη, «τα φθείρει τρέχοντας συνέχεια για να βοηθά τους ανθρώπους».
Η κορύφωση των εκδηλώσεων την Κυριακή
Οι θρησκευτικές εκδηλώσεις θα κορυφωθούν το πρωί της Κυριακής με πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία. Με έντονο εκκλησιαστικό χρώμα αναμένεται να πραγματοποιηθεί φέτος η μεγάλη εορτή στο προσκύνημα του Μανταμάδου, καθώς τρεις Μητροπολίτες από διαφορετικές περιοχές της χώρας θα δώσουν το «παρών». Ο λόγος για τους κ. Θεολόγο Σερρών και Νιγρίτης, Ιερώνυμο Λαρίσης και Τυρνάβου και Χρυσόστομο Ελευθερουπόλεως, ο οποίος επιστρέφει κάθε χρόνο στον τόπο καταγωγής του σε χωριό της Γέρας. Ρόλο οικοδεσπότη αναλαμβάνει ο Μητροπολίτης Μηθύμνης κ. Χρυσόστομος, ενώ στις ακολουθίες θα συμμετάσχει και ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης κ. Ιάκωβος.
Μετά τη Θεία Λειτουργία θα ακολουθήσει η περιφορά της εικόνας των Αρχαγγέλων.
Χωρίς κισκέτς
Το κισκέτς, φαγητό με κρέας και σιτάρι, θεωρείται απόγονος της αρχαιοελληνικής «πολυσπορίας» και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του πανηγυριού δεν θα υπάρχει φέτος λόγω αφθώδη πυρετου.
Η ιστορία του Ταξιάρχη Μανταμάδου
Ο Ταξιάρχης του Μανταμάδου είναι ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Ορθοδοξίας. Ο ναός βρίσκεται σε έναν κατάφυτο χώρο με ελιές και πεύκα, λίγο έξω από το χωριό, και αποτελεί σημείο αναφοράς όχι μόνο για τον Μανταμάδο αλλά για ολόκληρη τη Λέσβο.
Ο αρχικός ναός χρονολογείται πριν από το 1700, ενώ το 1879 ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων. Στο επίκεντρο της λατρείας βρίσκεται η μοναδική ανάγλυφη εικόνα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, η οποία, σύμφωνα με την παράδοση, φιλοτεχνήθηκε από έναν μοναχό που επέζησε από επιδρομή πειρατών.
Η παράδοση αναφέρει ότι ο μοναχός, χρησιμοποιώντας πηλό από το χώμα και το αίμα των σφαγιασθέντων μοναχών, δημιούργησε το εικόνισμα του Ταξιάρχη, αποδίδοντας τη σωτηρία του στον Αρχάγγελο.
Η εικόνα, με το σκοτεινό πρόσωπο που προβάλλει μέσα από το ασημένιο πλαίσιο, προκαλεί δέος στους πιστούς. Πολλοί προσκυνητές πιστεύουν ότι η έκφραση του Ταξιάρχη αλλάζει: άλλοτε φαίνεται αυστηρή και απόμακρη, άλλοτε ήρεμη και οικεία. Για τους πιστούς, αυτή η αλλαγή δεν είναι απλώς εντύπωση. Είναι τρόπος επικοινωνίας με τον Άγιο.
Κειμήλια, αγίασμα και μνήμη αιώνων
Το προσκύνημα φιλοξενεί σημαντικά κειμήλια, που ενισχύουν ακόμη περισσότερο την ιστορική και πνευματική του αξία. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο αρχιερατικός σάκος του εθνομάρτυρα Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, ο οποίος αγοράστηκε σε δημοπρασία από τον Μανταμαδιώτη Μητροπολίτη Πορφύριο Φωτιάδη και δωρήθηκε στην εκκλησία.
Στον ναό φυλάσσονται επίσης παλιά Ευαγγέλια, χρυσοκέντητο επιτραχήλιο του 1656, εικόνες του 16ου αιώνα και η αρχαία πηγή αγιάσματος, που θεωρείται ιαματική. Σημείο αναφοράς αποτελεί και ο τάφος του Μητροπολίτη Πορφυρίου, με την εντοιχισμένη πλάκα του, που συνδέει το προσκύνημα με την εκκλησιαστική ιστορία του τόπου.
