Κυριακή 10 Μαΐου: Εορτάζει ο Αγ. Θεράποντας (Τζατζαλιάρης) Κόλπου Γέρας
Άι Θεράπης Τζατζαλιάρης: Ο «κουρελής» άγιος της Λέσβου και τα τάματα που ακόμη κρέμονται στα δέντρα
Την Κυριακή 10 Μαΐου 2026 θα τελεστεί πανηγυρική Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίου Θεράποντος Κόλπου Γέρας, γνωστό σε πολλούς Λέσβιους και ως Άι Θεράπης Τζατζαλιάρης. Πρόκειται για ένα από τα πιο ιδιαίτερα θρησκευτικά και λαογραφικά σημεία της Λέσβου, όπου η πίστη συναντά την παλιά λαϊκή θεραπευτική παράδοση του νησιού.
Όποιος περνάει από τα Θέρμα της Λέσβου, κοντά στο εξωκκλήσι του Αγίου Θεράποντα, δύσκολα δεν θα προσέξει τα πολύχρωμα κουρέλια που κρέμονται από τα δέντρα. Για τον περαστικό που δεν γνωρίζει, η εικόνα μπορεί να μοιάζει παράξενη. Για τη Λέσβο όμως, αυτά τα κουρέλια δεν είναι τυχαία. Είναι τάματα. Είναι μικρά κομμάτια από ρούχα ανθρώπων που κάποτε προσέτρεχαν στον Άγιο με την ελπίδα της ίασης.
Η παράδοση λέει πως οι άρρωστοι έκοβαν ένα κομμάτι από το ρούχο που φορούσαν και το κρεμούσαν στα δέντρα κοντά στο εκκλησάκι. Δεν έκοβαν όμως οποιοδήποτε σημείο. Συνήθως έπαιρναν ύφασμα από το μέρος του ρούχου που ακουμπούσε στο πάσχον σημείο του σώματος. Έτσι πίστευαν πως άφηναν εκεί, μαζί με το κουρέλι, και την αρρώστια τους.
Από αυτά τα κουρέλια, τα λεγόμενα «τζάτζαλα», πήρε και το προσωνύμιό του ο Άγιος: Άι Θεράπης Τζατζαλιάρης. Ένας άγιος βαθιά δεμένος με τη λαϊκή ψυχή της Λέσβου, με τις αγωνίες των απλών ανθρώπων, με την ανάγκη τους να βρουν παρηγοριά εκεί όπου η επιστήμη της εποχής δεν μπορούσε πάντα να φτάσει.
Οι ασθένειες για τις οποίες οι άνθρωποι προσέτρεχαν στον Άγιο ξεκινούσαν από πιο απλά προβλήματα, όπως πονοκέφαλος, πόνος στα μάτια ή κριθαράκι, και έφταναν σε σοβαρότερες καταστάσεις, όπως ελονοσία, δερματικές παθήσεις, ψώρα, επιληψία, στειρότητα ή ψυχικές ασθένειες. Σε μια εποχή που η ιατρική φροντίδα ήταν περιορισμένη και για μεγάλο μέρος του πληθυσμού σχεδόν απρόσιτη, η προσφυγή στο θείο δεν ήταν απλώς θρησκευτική πράξη. Ήταν τρόπος επιβίωσης. Ήταν η τελευταία ελπίδα όταν όλα τα άλλα έμοιαζαν λίγα.
Σήμερα, οι καιροί έχουν αλλάξει. Η ιατρική έχει κάνει τεράστια βήματα, οι ασθένειες αντιμετωπίζονται με επιστημονικά μέσα και η καθημερινότητα δεν μοιάζει με εκείνη των παλιών χρόνων. Κι όμως, τα τζάτζαλα εξακολουθούν να κρέμονται. Σαν μικρές σιωπηλές προσευχές πάνω στα δέντρα. Σαν μαρτυρίες ανθρώπων που πέρασαν από εκεί, στάθηκαν, πόνεσαν, πίστεψαν, ζήτησαν βοήθεια.
Ο Άι Θεράπης Τζατζαλιάρης δεν είναι απλώς ένα εκκλησάκι της Γέρας. Είναι ένα κομμάτι της λεσβιακής ταυτότητας. Μια ζωντανή υπενθύμιση ότι η πίστη, η παράδοση και η ανάγκη του ανθρώπου να ακουμπήσει κάπου τον φόβο του, δεν χάνονται εύκολα.
Η πανηγυρική Θεία Λειτουργία της Κυριακής δίνει ξανά ζωή σε έναν τόπο όπου το ιερό, το λαϊκό και το ανθρώπινο μπλέκονται με τρόπο βαθύ. Εκεί, κάτω από τα δέντρα με τα πολύχρωμα τάματα, η Λέσβος θυμάται ένα παλιό της πρόσωπο. Ένα πρόσωπο φτωχό, πονεμένο, αλλά γεμάτο πίστη.
