Μυτιλήνη: Η χαμένη προσφυγική αγορά της Επάνω Σκάλας και οι αποφάσεις που πλήγωσαν την πόλη
Μια ανάρτηση για την "πόλη που σκοτώνουμε"! Μια ανάρτηση που δημοσίευσε πριν από μερικές ημέρες ο δημοσιογράφος Στράτης Μπαλάσκας, βάζοντας στο επίκεντρο μια παλιά, αλλά βαθιά συμβολική πληγή της πόλης: τη χαμένη προσφυγική δημοτική αγορά της Επάνω Σκάλας. Με λόγο αιχμηρό και γεμάτο αναμνήσεις, ο δημοσιογράφος ξετυλίγει την ιστορία μιας επιλογής που, όπως υποστηρίζει, σφράγισε την πορεία μιας ολόκληρης γειτονιάς και αποτυπώνει το διαχρονικό πρόβλημα της Μυτιλήνης: αποφάσεις εξουσίας που συχνά αγνοούν την ταυτότητα και τη ζωντανή οικονομία της πόλης.
Αναλυτικά η ανάρτηση του Στράτη Μπαλάσκα
Η πόλη που σκοτώνουμε...
Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μια δημοτική αγορά, «προσφυγική» την έλεγαν μια και στα τέλη της δεκαετίας του 1920 χτίστηκε στη θέση του μουσουλμανικού νεκροταφείου στην Επάνω Σκάλα της Μυτιλήνης προκειμένου να στεγάσει τις επιχειρηματικές προσφυγικές δραστηριότητες. Πώς και γιατί το εγχείρημα 50 χρόνια μετά κατέληξε να είναι ένας ερειπιώνας δεν είναι του παρόντος. Απλά να πω πως η γενεσιουργός αιτία του ερειπιώνα της φωτογραφίας τη δεκαετία του 1980, ζει και βασιλεύει και στις μέρες μας και την πόλη κυριεύει. Το φαινόμενο το ερμήνευσε ο αείμνηστος Δάσκαλος και δήμαρχος της Μυτιλήνης Νότης Παναγιώτου. «Άμα όλους τούτους τους δέσεις τα μάτια, μου είχε πει, και τους πάς στην κατά τεκμήριο πιο άσχημη πόλη της Ελλάδας την Κοζάνη (σ.σ. ποτέ μου δεν κατάλαβα γιατί θεωρούσε την Κοζάνη πιο άσχημη πόλη τα Ελλάδας), τους λύσεις τα μάτια και τους πεις εδώ είσαστε δημοτική αρχή, δεν θα αλλάξει τίποτα για αυτούς. Δεν ξέρουν τι πάει να πει Μυτιλήνη».
Ας είναι.... Τότε το λοιπόν που κατά το γνωστό κλισέ «δέναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα» είπαν να γκρεμίσουν τη δημοτική αγορά και να χτίσουν στη Επάνω Σκάλα το Δημαρχείο της πόλης. Ως γνωστόν στα μυαλά κάποιων τότε, σήμερα και δυστυχώς και στο μέλλον σε αυτήν την πόλη, η ανάπτυξη δεν είναι αποτέλεσμα της δραστηριότητας των ανθρώπων μιας γειτονιάς αλλά τη φυτεύεις με μια υπηρεσία ή με μια δραστηριότητα που νεκρώνει τη γειτονιά επί 15 ώρες αλλά επί οκτώ ώρες την κρατά εν εγρηγόρσει... Κι αυτό είναι ανάπτυξη!
Στα «Αιολικά Νέα» που τότε εργαζόμουνα δημοσίευσα ένα άρθρο που παρουσίαζα τι θα αποκαλύπτονταν όταν θα γκρεμιζόταν η δημοτική αγορά. Βλέπετε πριν χτιστεί είχε ανασκαφτεί ο χώρος και είχε αποκαλυφθεί η Ρωμαική στοά των σιτοπωλων. Δυο κομμάτια της μάλιστα, ένα στο πλάϊ του πάρκου κι ένα μπροστά στο καφενείο «της Γρουνάδαινας» - τι πάω και θυμάμαι - είχαν διατηρηθεί.
Ποιος είδε το Θεό και δεν τον φοβήθηκε. Εχθρός της ανάπτυξης ήμουνα, δεσμεύσεις αρχαιολόγων και Υπουργών είπαν πως υπήρχαν, τα αρχαία θα τα διατηρούσαν κάτω από το γυάλινο δάπεδο του Δημαρχείου, πάει γκρεμίστηκε η προσφυγική αγορά. Ένα σημαντικό κτηριακό απόθεμα της πόλης που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σαν Δημαρχείο αλλά και να δώσει τη δυνατότητα να αναπτυχθούν και άλλες δραστηριότητες στο βόρειο τμήμα της Μυτιλήνης χάθηκε για πάντα.
Οι ανασκαφές κράτησαν για χρόνια, άδεια να χτιστεί Δημαρχείο δε δόθηκε ποτέ. Ένας σκασμός εκατομμύρια δραχμές κι ύστερα ευρώ ξοδεύτηκαν προκειμένου να φτιαχτεί ένας λάκκος με νερά καθότι λέει «αστοχία μελέτης». Τώρα λέει θα αναστηλωθεί η στοά... Καλά...
Κάπως έτσι η Επάνω Σκάλα στη δεκαετία του 2020 απέκτησε ως αναπτυξιακό μοχλό τον «τσαντίρ μαχαλά» που γκρεμίστηκε στις μέρες μας για να άδομεν... επί της κατεδαφισθείσας παράνομης πλαστικούρας!
Και δε θα ξεχάσω ποτέ τον Δήμαρχο τότε που με είχε πάρει τηλέφωνο (εκείνη την εποχή οι Δήμαρχοι μιλούσαν με τους δημοσιογράφους και όχι με τα αφεντικά τους) και μου είχε πει «μπράβο ρε Μπαλάσκα, και αρχιτέκτονας και αρχαιολόγος έγινες και έχεις άποψη;». Τι να του έλεγα ότι αν και 30χρονος ξεχώριζα από μακριά τα αποτελέσματα της υπεροψίας της εξουσίας σε μια πόλη που θα μπορούσε να είναι αλλιώς;
Ηθικόν δίδαγμα. Καταπώς το είπε και ο αξέχαστος Νότης Παναγιώτου: «Όλους ετούτους άμα τους δέσεις τα μάτια, και τους πάς στην κατά τεκμήριο πιο άσχημη πόλη της Ελλάδας την Κοζάνη, τους λύσεις τα μάτια και τους πεις εδώ είσαστε δημοτική αρχή, δεν θα αλλάξει τίποτα για αυτούς. Δεν ξέρουν τι πάει να πει Μυτιλήνη».
Δείτε πως είναι τώρα η περιοχή:
