Αμπελικό Λέσβου: Η Λίνα Μενδώνη εγκαινίασε το Μουσείο Ρητίνης και τον μεσαιωνικό Πύργο
Δύο σημαντικά έργα πολιτισμού αποδόθηκαν στην τοπική κοινωνία, αναδεικνύοντας την παραγωγική ιστορία, την αρχιτεκτονική κληρονομιά και τις αναπτυξιακές δυνατότητες της ορεινής Λέσβου
Μια ξεχωριστή ημέρα για το Αμπελικό και συνολικά για την ορεινή Λέσβο ήταν η Κυριακή 12 Ιουλίου 2026, καθώς παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη εγκαινιάστηκαν το εκσυγχρονισμένο Μουσείο Ρητίνης και ο αποκατεστημένος μεσαιωνικός Πύργος του χωριού.
Η τελετή σηματοδότησε την ολοκλήρωση δύο σημαντικών παρεμβάσεων, οι οποίες δεν περιορίζονται στην αποκατάσταση κτιρίων, αλλά επιχειρούν να μετατρέψουν την ιστορία και την πολιτιστική ταυτότητα του Αμπελικού σε ζωντανή εμπειρία για τους κατοίκους και τους επισκέπτες. Ο Πύργος λειτουργεί πλέον ως επισκέψιμος χώρος, με δυνατότητες διαδραστικών περιηγήσεων και εκπαιδευτικών δράσεων, ενώ η νέα έκθεση του Μουσείου φωτίζει την παράδοση της ρητινοσυλλογής και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων του χωριού.
Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας, ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου Παύλος Τριανταφυλλίδης, εκπρόσωποι της Εκκλησίας και της Αυτοδιοίκησης, κάτοικοι και άνθρωποι που εργάστηκαν επί σειρά ετών για την ολοκλήρωση των έργων.
Ένα μουσείο για το «δάκρυ του πεύκου»
Το Μουσείο Αμπελικού δημιουργήθηκε το 1995 και στεγάζεται στον αύλειο χώρο του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου. Η ίδρυσή του αποτέλεσε πρωτοβουλία του ιερέα Ευστρατίου Κακάμπουρα, με τη συνδρομή των κατοίκων του χωριού, οι οποίοι συγκέντρωσαν και διέσωσαν πολύτιμα αντικείμενα από την κοινωνική και παραγωγική ζωή του τόπου.
Η έκθεσή του περιλαμβάνει συλλογές σχετικές με τη ρητίνη, τη λαογραφία, την εκκλησιαστική παράδοση και την αρχαιολογία. Ιδιαίτερη θέση κατέχει το Τμήμα Ρητινοσυλλογής, το οποίο θεωρείται μοναδικό στον ελλαδικό χώρο.
Στις προθήκες του διασώζονται τα εργαλεία των ρετσινάδων, σπάνιο φωτογραφικό υλικό από τη διαδικασία συλλογής της ρητίνης και το αρχείο του Συνεταιρισμού Ρητίνης Αμπελικού της περιόδου 1929-1967. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη αφήγηση γύρω από το «δάκρυ του πεύκου», το προϊόν που για πολλές δεκαετίες στήριξε οικογένειες και καθόρισε την οικονομική ζωή της περιοχής.
Ο εκσυγχρονισμός του Μουσείου περιέλαβε νέα μουσειογραφική προσέγγιση, τεκμηρίωση των εκθεμάτων, ανασχεδιασμό της έκθεσης και παρεμβάσεις στον περιβάλλοντα χώρο. Το έργο εντάχθηκε στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου.
Ο Πύργος που δεσπόζει στο Αμπελικό
Το δεύτερο έργο που αποδόθηκε επίσημα στο κοινό αφορά την αποκατάσταση του μεσαιωνικού Πύργου, ενός από τα σημαντικότερα τοπόσημα του Αμπελικού.
Ο λιθόκτιστος Πύργος, ο οποίος αποδίδεται στην περίοδο των Γατελούζων και χρονολογείται περίπου στον 15ο αιώνα, δεσπόζει στο κέντρο του οικισμού. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες ιστορικές αναφορές, είχε παρατηρητικό και αμυντικό χαρακτήρα, συνδεδεμένο με τον έλεγχο της περιοχής και την προστασία των εμπορικών δραστηριοτήτων.
Μετά τις εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης, το μνημείο αποκτά νέα λειτουργία και γίνεται προσβάσιμο στους επισκέπτες. Δεν αποτελεί πλέον ένα κλειστό πέτρινο κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά έναν χώρο όπου η αρχιτεκτονική, η τοπική ιστορία και η εκπαίδευση μπορούν να συναντηθούν.
Στα επίσημα τεχνικά προγράμματα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου τα δύο έργα καταγράφονται χωριστά, με προϋπολογισμό 400.000 ευρώ για την αποκατάσταση του Πύργου και αρχική εγγραφή 340.000 ευρώ για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση της έκθεσης του Μουσείου Ρητίνης. Σε μεταγενέστερο τεχνικό πρόγραμμα ο συνολικός προϋπολογισμός του Μουσείου εμφανίζεται αυξημένος στα 540.000 ευρώ.
Παναγιώτης Χριστόφας: «Νέες προοπτικές για την ορεινή Λέσβο»
Ο δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας χαρακτήρισε τα δύο έργα σημαντικούς χώρους ανάδειξης της ιστορίας, της ταυτότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.
Όπως υπογράμμισε, η λειτουργία τους δημιουργεί νέες προοπτικές για την ορεινή Λέσβο, ενώ ευχαρίστησε την υπουργό Πολιτισμού, τον Παύλο Τριανταφυλλίδη, τα στελέχη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου και όλους όσοι εργάστηκαν για την υλοποίησή τους.
«Ως Δήμος Μυτιλήνης συνεχίζουμε να επενδύουμε στον πολιτισμό, που αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη και μοχλό ανάπτυξης για τον τόπο μας», σημείωσε ο δήμαρχος.
Η διαδρομή του έργου από το 2017
Στη μακρά διαδρομή μέχρι την ολοκλήρωση του Μουσείου αναφέρθηκε και ο περιφερειακός σύμβουλος και πρώην αντιπεριφερειάρχης Θεόδωρος Βαλσαμίδης.
Όπως ανέφερε, στις αρχές του 2017 ο ιερέας του Αμπελικού, π. Στρατής Κακάμπουρας, του είχε καταθέσει το αίτημα για τον εκσυγχρονισμό του Μουσείου Ρητίνης. Ακολούθησε συνεργασία με τον προϊστάμενο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου Παύλο Τριανταφυλλίδη και η ένταξη της παρέμβασης στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Ο Θεόδωρος Βαλσαμίδης συνεχάρη την Εφορεία Αρχαιοτήτων, τον π. Στρατή και τους συνεργάτες τους, τονίζοντας ότι το αποτέλεσμα κρατά ζωντανή την ιστορία των ανθρώπων που έζησαν από τη ρητίνη και εργάστηκαν στα πευκοδάση της περιοχής.
Πολιτισμός που μπορεί να φέρει ανάπτυξη
Τα εγκαίνια στο Αμπελικό αποτέλεσαν την πρώτη στάση της διήμερης παρουσίας της Λίνας Μενδώνη στη Λέσβο, στο πλαίσιο της παράδοσης εννέα συνολικά έργων πολιτισμού, συνολικού κόστους άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ.
Για το Αμπελικό, όμως, η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη. Το Μουσείο Ρητίνης, ο Πύργος και το κοντινό Πάρκο Ρητίνης μπορούν να συγκροτήσουν έναν ολοκληρωμένο πολιτιστικό και περιπατητικό προορισμό, ικανό να προσελκύσει σχολεία, συλλόγους, ερευνητές και επισκέπτες.
Σε έναν τόπο που δοκιμάζεται από την πληθυσμιακή συρρίκνωση, κάθε έργο που φέρνει ανθρώπους, κίνηση και ενδιαφέρον έχει πραγματική αξία. Το Αμπελικό δεν απέκτησε απλώς δύο ανακαινισμένους χώρους. Απέκτησε δύο δυνατά εργαλεία για να αφηγηθεί την ιστορία του και να διεκδικήσει θέση στον πολιτιστικό χάρτη της Λέσβου.
Δείτε φωτογραφίες:
