Στην Ανεμώτια το κρασί δεν είναι σκηνικό για μια καλοκαιρινή συναυλία. Είναι η αφορμή.
Η αφορμή να ξαναβγεί το χωριό στον δρόμο, να συναντηθούν άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών, να ανοίξουν οι αυλές, να ακουστούν μουσικές ανάμεσα στα σπίτια και να θυμηθεί ένας τόπος ότι η παραγωγή, όταν δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως αριθμός και εμπόρευμα, μπορεί να γίνει πολιτισμός.
Αυτό ακριβώς συνέβη το βράδυ της Κυριακής 16 Αυγούστου στην Ανεμώτια, στην έναρξη του 10ου Φεστιβάλ Αμπελουργίας. Κόσμος από τη Μυτιλήνη, τη Δυτική Λέσβο και άλλα σημεία του νησιού βρέθηκε στο χωριό για την πρώτη ημέρα της επετειακής διοργάνωσης, η οποία πραγματοποιείται από τις 16 έως τις 18 Αυγούστου και φέτος έχει τον τίτλο «Μεταμορφωτικό Κρασί της Λέσβου».
Και η εικόνα μιλούσε περισσότερο από οποιοδήποτε δελτίο Τύπου.
Καρέκλες γεμάτες, όρθιοι θεατές, παιδιά ανάμεσα στους μεγαλύτερους, κινητά υψωμένα για μια φωτογραφία, μουσικοί στον δρόμο και, στο τέλος της διαδρομής, η αυλή του Δημοτικού Σχολείου να λειτουργεί σαν φυσικό υπαίθριο θέατρο. Δεν επρόκειτο για μια εκδήλωση που απλώς στήθηκε μέσα στο χωριό. Για λίγες ώρες, σκηνή ήταν το ίδιο το χωριό.
Η μουσική μπήκε στην Ανεμώτια περπατώντας
Το βράδυ δεν άρχισε με το συμβατικό άναμμα των προβολέων.
Οι Kadinelia, με την Εύη Σεϊτανίδου και τον Θανάση Ζήκα, μπήκαν στην καρδιά της διοργάνωσης μέσα από την πατινάδα που έχει πλέον γίνει ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του Φεστιβάλ. Η μουσική πομπή ξεκίνησε από το οινοποιείο της Κοιν.Σ.Επ. «Ηφαίστειο Ανεμώτιας» στη Βρυσάρα και κατευθύνθηκε μέσα από τους δρόμους του χωριού προς το Δημοτικό Σχολείο. Στη συναυλία συμμετείχε και ο Βασίλης Μπαχαρίδης στα κρουστά.
Κόσμος ακολουθούσε, άλλοι περίμεναν στις γωνίες, παιδιά φορούσαν μάσκες και στεφάνια από φυλλώματα, οι μουσικοί κινούνταν ανάμεσα στους κατοίκους. Η απόσταση από το οινοποιείο μέχρι το σχολείο μετατράπηκε έτσι σε μέρος της ίδιας της παράστασης.
Ήταν ίσως η πιο καθαρή εικόνα του χαρακτήρα που έχει αποκτήσει το Φεστιβάλ: δεν καλεί τον επισκέπτη μόνο να παρακολουθήσει. Τον βάζει μέσα στη διαδικασία.
Στο Δημοτικό Σχολείο, με τον παλιό πέτρινο τοίχο φωτισμένο πίσω από τη σκηνή, οι Kadinelia πήραν τη σκυτάλη. Progressive folk, παραδοσιακές αναφορές, ακουστικές κιθάρες, κρουστά και ένας ήχος που δεν επιχειρεί να βάλει την παράδοση σε προθήκη, αλλά να τη μεταφέρει στο παρόν.
Δέκα χρόνια δεν είναι πια «μια γιορτή»
Εδώ βρίσκεται ίσως και η ουσία της φετινής επετείου.
Δέκα διοργανώσεις αρκούν για να περάσει ένα εγχείρημα από τη φάση της καλής τοπικής πρωτοβουλίας στη φάση του θεσμού.
Η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Δυτικής Λέσβου Ζαχαρώ Ιωακείμ, στον χαιρετισμό της, στάθηκε ακριβώς στη δεκαετή διαδρομή και στη σημασία του Φεστιβάλ για την πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής, επαναλαμβάνοντας τη στήριξη του Δήμου προς τη διοργάνωση και τους ανθρώπους που τη συντηρούν. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Αμπελουργών Ανεμώτιας Λέσβου «Ο Κάμπος», Μιχάλης Μαρμάρου, ευχαρίστησε από την πλευρά του τον Δήμαρχο Δυτικής Λέσβου Ταξιάρχη Βέρρο, την Αντιδημαρχία Πολιτισμού και όσους εργάζονται κάθε χρόνο για τη διοργάνωση.
Το Φεστιβάλ συνδιοργανώνεται από τον Σύλλογο Αμπελουργών Ανεμώτιας «Ο Κάμπος», τον Δήμο Δυτικής Λέσβου, την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου – Αντιπεριφέρεια Πολιτισμού και την Κοιν.Σ.Επ. «Ηφαίστειο Ανεμώτιας».
Όμως τα δέκα χρόνια έχουν μεγαλύτερη σημασία από την επετειακή αριθμητική.
Γιατί πίσω από τις συναυλίες υπάρχει μια συγκεκριμένη ιστορία: η προσπάθεια ενός χωριού να ξαναδώσει οικονομική και κοινωνική αξία στο αμπέλι του.
Η καλδέρα, το αμπέλι και μια διαφορετική ιστορία ανάπτυξης
Ο κάμπος της Ανεμώτιας αποτελεί ηφαιστειακή καλδέρα, ένα γεωλογικό υπόβαθρο άμεσα δεμένο με την ιστορία και τα χαρακτηριστικά της αμπελοκαλλιέργειας της περιοχής. Ο ίδιος ο Δήμος Δυτικής Λέσβου παρουσιάζει σήμερα την Ανεμώτια ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναβίωσης της τοπικής αμπελουργικής παράδοσης.
Μέσα σε αυτό το τοπίο συγκροτήθηκε και η Κοιν.Σ.Επ. «Ηφαίστειο Ανεμώτιας», η οποία άρχισε να λειτουργεί το φθινόπωρο του 2017, όταν ομάδα νέων ανθρώπων οργανώθηκε συλλογικά γύρω από τη διαχείριση και αξιοποίηση των αμπελοοινικών προϊόντων της περιοχής.
Αυτή η λεπτομέρεια εξηγεί πολλά.
Το Φεστιβάλ δεν χτίστηκε γύρω από ένα εισαγόμενο πολιτιστικό προϊόν που έτυχε να φιλοξενείται τον Αύγουστο σε ένα χωριό. Χτίστηκε γύρω από κάτι που παράγεται εκεί.
Το αμπέλι.Το κρασί.Τη γεωργική εργασία.Τη μνήμη των ανθρώπων που καλλιέργησαν αυτή τη γη πριν από τους σημερινούς.
Και, τα τελευταία χρόνια, γύρω από την προσπάθεια να αποκτήσει αυτή η κληρονομιά σύγχρονο οικονομικό και κοινωνικό περιεχόμενο.
Γι' αυτό και το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στις βραδινές συναυλίες. Το φετινό τριήμερο περιλαμβάνει γευσιγνωσίες έξι ηφαιστειακών κρασιών της Λέσβου, εργαστήρια, εκθέσεις φωτογραφίας και λαογραφικού υλικού, παραδοσιακή απόσταξη, δράσεις γύρω από τη σηροτροφία και την ύφανση, θεατρική παράσταση, παραδοσιακό πάτημα σταφυλιών και υπαίθρια έκθεση προϊόντων μικρών παραγωγών, οικοτεχνιών και κοινωνικών συνεταιριστικών εγχειρημάτων.
Αυτό είναι και το στοιχείο που διαφοροποιεί την Ανεμώτια: το κρασί δεν χρησιμοποιείται ως ντεκόρ. Είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο οργανώνεται μια αφήγηση για τη γη, την εργασία και το μέλλον του χωριού.
Από τον Διογένη και τη λύρα έως τους Magic de Spell
Το Φεστιβάλ συνεχίζεται σήμερα, Δευτέρα 17 Αυγούστου, με τις ημερήσιες δράσεις και, το βράδυ, με την παράσταση «Διογένης – Άνθρωπον Ζητώ», σε κείμενο Θανάση Σκρουμπέλου και ερμηνεία Θοδωρή Προκοπίου. Στις 22:00 ακολουθεί η συναυλία του Θανάση Κλεώπα, με αρχαιοελληνική λύρα, μαζί με τον Δημήτρη Χιώτη στην κρητική λύρα και τον Παναγιώτη Αλεπίδη στα κρουστά.
Η αυλαία θα πέσει την Τρίτη 18 Αυγούστου. Από το απόγευμα προβλέπονται γαστρονομική δράση με προϊόντα του αμπελιού και το παραδοσιακό πάτημα των σταφυλιών, ενώ στις 22:00 τη σκηνή θα πάρουν οι Magic de Spell στη συναυλία «Από την Ανεμώτια… στο Sarajevo». Το πρόγραμμα της ιστορικής ελληνόφωνης ροκ μπάντας περιλαμβάνει και αναφορές στους Τζίμη Πανούση, Παύλο Σιδηρόπουλο, Νικόλα Άσιμο και Δημήτρη Πουλικάκο.
Το πραγματικό κέρδος μένει όταν σβήσουν τα φώτα
Οι φωτογραφίες της πρώτης βραδιάς έχουν χρώμα, κόσμο και ένταση. Είναι οι εικόνες που φυσιολογικά θα ταξιδέψουν περισσότερο στα κοινωνικά δίκτυα.
Υπάρχει όμως μια σημαντικότερη εικόνα, που δεν φωτογραφίζεται εύκολα.
Είναι η εικόνα ενός μικρού χωριού της δυτικής Λέσβου που κατάφερε να πάρει ένα παραδοσιακό παραγωγικό προϊόν και να χτίσει γύρω του έναν κύκλο πολιτισμού, επισκεψιμότητας, κοινωνικής οικονομίας και συλλογικής δράσης.
Δεν είναι λίγο.Σε μια εποχή όπου πολλά χωριά συζητούν διαρκώς τι έχασαν, η Ανεμώτια δοκιμάζει να συζητήσει τι μπορεί ακόμη να δημιουργήσει.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μήνυμα των δέκα χρόνων του Φεστιβάλ Αμπελουργίας.Όχι μόνο ότι ο κόσμος ήρθε.Αλλά ότι είχε λόγο να έρθει.
