Ξεκινούν τα «Μονοπάτια της Ορθόδοξης Πίστης» στη Λέσβο – 4 εκατ. ευρώ σε πέντε ιστορικά μνημεία
πό το στάδιο της ένταξης και των ανακοινώσεων περνά πλέον στην πρακτική υλοποίηση ένα από τα μεγαλύτερα ενιαία προγράμματα αποκατάστασης θρησκευτικών μνημείων που βρίσκονται αυτή την περίοδο σε εξέλιξη στη Λέσβο.
Η πράξη «Μονοπάτια της Ορθόδοξης Πίστης στη Λέσβο», συνολικού προϋπολογισμού 4 εκατ. ευρώ, είχε ενταχθεί τον Ιούνιο στο Πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2021–2027». Η νεότερη εξέλιξη είναι ότι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου προχωρά πλέον στη στελέχωση του έργου που θα εκτελεστεί με αρχαιολογική αυτεπιστασία.
Πριν μερικές ημέρες εκδόθηκε νέα προκήρυξη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου για την πρόσληψη επιστημονικού προσωπικού και εργαζομένων άλλων ειδικοτήτων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, ειδικά για τις ανάγκες του υποέργου 1 «Μονοπάτια της Ορθόδοξης Πίστης στη Λέσβο». Δεν είναι, μάλιστα, η πρώτη κίνηση στελέχωσης. Είχε προηγηθεί αντίστοιχη προκήρυξη της Εφορείας στις 23 Ιουλίου, γεγονός που δείχνει ότι, μετά την έναρξη της πράξης την 1η Ιουλίου, βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη η συγκρότηση του ανθρώπινου δυναμικού που απαιτείται για τις παρεμβάσεις.
Πέντε μνημεία σε διαφορετικές περιοχές της Λέσβου
Το έργο δεν αφορά έναν μόνο ναό ούτε μια μεμονωμένη αποκατάσταση. Δημιουργεί ένα δίκτυο πέντε προστατευόμενων θρησκευτικών μνημείων στους Δήμους Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου, συνδέοντας την αποκατάστασή τους με την ανάπτυξη οργανωμένων πολιτιστικών και θρησκευτικών διαδρομών.
Σύμφωνα με την επίσημη απόφαση ένταξης, πρόκειται για τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Αγιάσου, τον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Μεσαγρού, τη Β΄ Πτέρυγα της Ιεράς Μονής Λειμώνος, τον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Ανεμώτιας και το Καθολικό της Μονής Περιβολής στην Άντισσα. Και τα πέντε μνημεία είναι κηρυγμένα και υπάγονται σε καθεστώς ειδικής κρατικής προστασίας.
Οι παρεμβάσεις δεν περιορίζονται σε εργασίες συντήρησης. Το επίσημο τεχνικό αντικείμενο προβλέπει στερέωση, συντήρηση, αποκατάσταση και ανάδειξη των μνημείων, με παράλληλη ένταξή τους σε διαδρομές που θα συνδέουν σημαντικά μνημειακά συγκροτήματα της Λέσβου.
Πού κατανέμονται τα 4 εκατ. ευρώ
Η συνολική χρηματοδότηση ανέρχεται σε 4.000.000 ευρώ. Από τα ποσά που είχαν παρουσιαστεί κατά την ανακοίνωση του έργου, τα 800.000 ευρώ αντιστοιχούν στην Κοίμηση της Θεοτόκου στην Αγιάσο, 300.000 ευρώ στη Ζωοδόχο Πηγή Μεσαγρού και 1,2 εκατ. ευρώ στη Β΄ Πτέρυγα της Μονής Λειμώνος.
Για τον Άγιο Γεώργιο Ανεμώτιας προβλέπονται 700.000 ευρώ, ενώ το μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα επιμέρους ποσά, 1 εκατ. ευρώ, αφορά το Καθολικό της Μονής Περιβολής στην Άντισσα.
Η κατανομή δείχνει και την έκταση των απαιτούμενων επεμβάσεων. Ειδικά στη Μονή Λειμώνος και στη Μονή Περιβολής, οι προϋπολογισμοί ξεπερνούν συνολικά τα 2 εκατ. ευρώ.
Η επίσημη διάρκεια φτάνει έως το τέλος του 2029
Η πράξη έχει ως επίσημη ημερομηνία έναρξης την 1η Ιουλίου 2026, ενώ η ολοκλήρωσή της προβλέπεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029. Δικαιούχος είναι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου και η χρηματοδότηση προέρχεται από το ΕΤΠΑ, μέσω του Προγράμματος «Βόρειο Αιγαίο 2021–2027».
Η χρονική διάρκεια είναι αναμενόμενη για έργα σε ιστορικά και προστατευόμενα μνημεία, όπου οι εργασίες δεν εκτελούνται όπως σε μια συμβατική οικοδομή. Απαιτούν εξειδικευμένο προσωπικό, συνεχή αρχαιολογική και επιστημονική επίβλεψη και εργασίες προσαρμοσμένες στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε κατασκευής.
Η νέα προκήρυξη προσωπικού αποκτά γι' αυτό μεγαλύτερη σημασία από μια συνηθισμένη ανακοίνωση προσλήψεων. Αποτελεί ένδειξη ότι το έργο έχει περάσει πλέον στη φάση οργάνωσης της κατασκευαστικής και επιστημονικής παρέμβασης.
Από την προστασία των μνημείων στον θρησκευτικό τουρισμό
Η πράξη έχει και δεύτερη διάσταση. Η επίσημη περιγραφή δεν αντιμετωπίζει τα πέντε μνημεία ως απομονωμένα έργα πολιτισμού, αλλά ως σημεία ενός δικτύου που μπορεί να αξιοποιηθεί τουριστικά.
Η Λέσβος διαθέτει ισχυρή παράδοση στον προσκυνηματικό και θρησκευτικό τουρισμό, με την Αγιάσο, τη Μονή Λειμώνος και άλλα μεγάλα προσκυνήματα να προσελκύουν κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες. Το νέο πρόγραμμα επιχειρεί να προσθέσει σε αυτό το γνωστό δίκτυο μνημεία με σημαντική ιστορική και αρχιτεκτονική αξία που μέχρι σήμερα δεν έχουν αντίστοιχη προβολή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η γεωγραφική διασπορά τους. Από την Αγιάσο και τον Μεσαγρό έως την Καλλονή, την Ανεμώτια και την Άντισσα, η διαδρομή εκτείνεται σε μεγάλο τμήμα της ενδοχώρας του νησιού. Ένα σωστά οργανωμένο προϊόν μπορεί επομένως να κατευθύνει επισκέπτες πέρα από τους παραδοσιακούς τουριστικούς πόλους και προς χωριά που βρίσκονται εκτός των βασικών θερινών διαδρομών.
Αυτό, ωστόσο, θα κριθεί σε δεύτερο χρόνο. Προϋπόθεση είναι να ολοκληρωθούν σωστά οι αποκαταστάσεις και στη συνέχεια να δημιουργηθεί πραγματική σύνδεση μεταξύ των μνημείων, με ενημέρωση, σήμανση, ψηφιακό υλικό και δυνατότητα οργανωμένης περιήγησης.
Προς το παρόν, η είδηση είναι ότι το έργο των 4 εκατ. ευρώ, που ανακοινώθηκε τον Ιούνιο, δεν βρίσκεται πλέον μόνο στο χαρτί. Οι διαδοχικές προκηρύξεις της Εφορείας Αρχαιοτήτων δείχνουν ότι η διαδικασία υλοποίησης έχει αρχίσει και ότι τα πέντε μνημεία εισέρχονται σε μια πολυετή περίοδο αποκατάστασης που, βάσει του επίσημου χρονοδιαγράμματος, θα ολοκληρωθεί στο τέλος του 2029.
