Sharenting: Η ψηφιακή έκθεση των παιδιών και η ευθύνη των ενηλίκων
Το φαινόμενο του sharenting –η συστηματική δημοσίευση φωτογραφιών, βίντεο και προσωπικών πληροφοριών των παιδιών από τους ίδιους τους γονείς– έχει εξελιχθεί σε ένα σοβαρό κοινωνικό, νομικό και ηθικό ζήτημα. Αν και συχνά παρουσιάζεται ως μια αθώα έκφραση γονικής υπερηφάνειας, η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί ότι η υπερβολική διαδικτυακή έκθεση των ανηλίκων μπορεί να έχει μακροχρόνιες συνέπειες στην ιδιωτικότητα, την ασφάλεια και την ψυχική τους ευημερία.
Η αρχή του υπέρτερου συμφέροντος του παιδιού πρέπει να προηγείται της επιθυμίας των ενηλίκων για διαδικτυακή έκθεση.
Το γεγονός ότι μια συμπεριφορά δεν είναι πάντοτε ποινικά κολάσιμη δεν σημαίνει ότι είναι και ηθικά αποδεκτή.
Δυστυχώς θα έχετε αντιληφθεί κι εσείς κάποιους ψηφιακούς "φίλους" που χρησιμοποιούν τα παιδιά τους ως μέσο δικής τους προβολής. Έως και στο only fans βρεπουμε πλέον φωτογραφίες με γυναίκες που κρατούν τα μωρά στην αγκαλιά τους την ίδια ώρα που ποζάρουν φιλήδονα.
ή ζευγάρια που ποστάρουν διαρκώς το παιδί τους ως ακόμη μια ψηφιακή απόδειξη της ευτυχίας τους.
Από τη γέννηση και το αθώο πατουσάκι, ως την πρώτη βόλτα στο πάρκο, την πρώτη βόλτα στην πόλη στη θάλασσα και πάει λέγοντας.
Και να τα γενέθλια, και να οι γιορτές, και να οι τούρτες και να με τον παππού, με τη νονά και τη θεία, το σκυλάκι και το γατάκι. Και οχι δεν παίζουμε τον αστυνόμο, εννοείται να χαρείς τα χρόνια του μωρού σου και να ποστάρεις ως περηφανος γονιός τα κατορθώματα του!
Όμως κάπου να υπάρχει ένα μέτρο.
Και οι πάμε να δούμε τώρα το γιατί:
Αρχικά η UNICEF, καθώς και οργανισμοί προστασίας των παιδιών και προσωπικών δεδομένων, υπογραμμίζουν ότι τα παιδιά έχουν θεμελιώδες δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και στην προστασία των προσωπικών τους δεδομένων.
Οι κίνδυνοι του sharenting δεν είναι θεωρητικοί.
Η δημιουργία ενός μόνιμου ψηφιακού αποτυπώματος από την πρώτη κιόλας ημέρα της ζωής ενός παιδιού μπορεί να οδηγήσει σε:
παραβίαση της ιδιωτικότητας,μη εξουσιοδοτημένη χρήση φωτογραφιών από τρίτους, ψηφιακή εκμετάλλευση και διαδικτυακό εκφοβισμό,
κλοπή προσωπικών δεδομένων, ψυχολογικές επιπτώσεις και απώλεια του δικαιώματος του παιδιού να διαμορφώσει μόνο του τη δημόσια εικόνα του.
Πιο συγκεκριμένα:
- Παραβίαση της ιδιωτικότητας. Ένα παιδί αποκτά ψηφιακό αποτύπωμα πριν ακόμη μάθει να μιλά.
- Κίνδυνοι κακόβουλης χρήσης φωτογραφιών. Εικόνες παιδιών μπορούν να αντιγραφούν, να αλλοιωθούν ή να χρησιμοποιηθούν χωρίς άδεια.
- Κλοπή προσωπικών δεδομένων. Ημερομηνίες γέννησης, σχολεία, τοποθεσίες και καθημερινές συνήθειες μπορούν να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης.
- Ψυχολογικές επιπτώσεις. Πολλά παιδιά και έφηβοι νιώθουν αμηχανία, θυμό ή προδοσία όταν ανακαλύπτουν ότι προσωπικές τους στιγμές έχουν δημοσιευθεί χωρίς τη συγκατάθεσή τους.
- Διαμόρφωση ταυτότητας χωρίς τη δική τους επιλογή. Άλλοι αποφάσισαν ποια θα είναι η δημόσια εικόνα τους πριν ακόμη μπορέσουν να εκφράσουν τη γνώμη τους
Σε αντίθεση με την αντίληψη ότι το sharenting είναι ένα «ιδιωτικό οικογενειακό ζήτημα», αρκετές χώρες έχουν ήδη αναγνωρίσει τις νομικές του διαστάσεις.
Στη Γαλλία, η νομοθεσία για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της εικόνας των ανηλίκων επιτρέπει, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε παιδιά που ενηλικιώνονται να στραφούν νομικά κατά των γονέων τους εάν θεωρήσουν ότι η υπερβολική δημοσιοποίηση της ζωής τους παραβίασε τα δικαιώματά τους. Οι παραβάσεις της ιδιωτικότητας μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε σημαντικά χρηματικά πρόστιμα και ποινικές κυρώσεις.
Στην Ιταλία, δικαστήρια έχουν διατάξει γονείς να αφαιρέσουν φωτογραφίες των παιδιών τους από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναγνωρίζοντας ότι η δημοσίευση χωρίς τη συναίνεση του ανηλίκου μπορεί να προσβάλει το δικαίωμά του στην ιδιωτική ζωή.
Στην Αυστρία και στη Γερμανία, η προστασία της προσωπικότητας και των προσωπικών δεδομένων των παιδιών αντιμετωπίζεται ιδιαίτερα αυστηρά, ενώ η νομολογία αναγνωρίζει ολοένα και περισσότερο το δικαίωμα των ανηλίκων να ελέγχουν τη χρήση της εικόνας τους.
Παράλληλα, ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (GDPR) αναγνωρίζει ότι τα παιδιά χρήζουν ειδικής προστασίας όσον αφορά την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων.
Η προστασία των παιδιών εξαρτάται πρωτίστως από την υπευθυνότητα των ενηλίκων.
Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι γονείς έχουν τη δυνατότητα να δημοσιεύουν τη ζωή των παιδιών τους. Το ερώτημα είναι αν έχουν το δικαίωμα να δημιουργούν, χωρίς τη συναίνεσή τους, ένα μόνιμο ψηφιακό παρελθόν που θα τα συνοδεύει για όλη τους τη ζωή.
