Τι σημαίνει η υπόθεση της «έφεσης» για την παραλία της Ερεσού: Θόρυβος γύρω από μια τυπική νομική διαδικασία
Η αναφορά σε πιθανή έφεση του Δήμου Δυτικής Λέσβου κατά της απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά για την παραλία της Ερεσού προκάλεσε εύλογη αναστάτωση στην τοπική κοινωνία. Είναι ένα θέμα που ανέδειξε σήμερα η "Πρωτοβουλία Ερεσού" και όπως χαρακτηριστικά προκύπτει από την ανακοίνωση της όταν μια υπόθεση έχει πίσω της πέντε χρόνια κινητοποιήσεων, προσφυγών, αντιπαραθέσεων και αγώνα για την προστασία μιας από τις πιο αναγνωρίσιμες παραλίες της Λέσβου, κάθε νομική κίνηση αποκτά αμέσως πολιτικό και κοινωνικό βάρος.
Ωστόσο, με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν, το θέμα δεν φαίνεται να είναι ότι ο Δήμος Δυτικής Λέσβου έχει αποφασίσει να ασκήσει έφεση. Αντιθέτως, αυτό που προκύπτει είναι ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η τυπική νομική διερεύνηση για το αν υπάρχει ή όχι λόγος άσκησης έφεσης. Η διαφορά είναι μεγάλη και έχει σημασία να μην μπερδεύεται.
Στην πράξη, ο Δήμος δεν μπορεί να χειριστεί μια δικαστική απόφαση με προφορικές εκτιμήσεις, πολιτικά μηνύματα ή γενικές διαβεβαιώσεις. Για να αποφασίσει νόμιμα αν θα ασκήσει ή δεν θα ασκήσει ένδικο μέσο, χρειάζεται προηγουμένως νομική αξιολόγηση. Η αρμοδιότητα αυτή ανήκει στη Δημοτική Επιτροπή, καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2024 η Δημοτική Επιτροπή ασκεί τις αρμοδιότητες που είχαν προηγουμένως η Οικονομική Επιτροπή, η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής και η Εκτελεστική Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 74Α του ν. 3852/2010, όπως προστέθηκε με τον ν. 5056/2023.
Το κρίσιμο νομικό σημείο είναι ότι η Δημοτική Επιτροπή αποφασίζει για την άσκηση ή μη ένδικων βοηθημάτων και ένδικων μέσων. Δηλαδή δεν αποφασίζει μόνο το «κάνουμε έφεση», αλλά και το «δεν κάνουμε έφεση». Και αυτή η απόφαση, για να σταθεί θεσμικά, πρέπει να στηρίζεται σε γνωμοδότηση δικηγόρου. Στο άρθρο 72 του ν. 3852/2010 προβλέπεται ότι το αρμόδιο όργανο αποφασίζει για την άσκηση ή μη ένδικων μέσων, ενώ η απόφαση λαμβάνεται ύστερα από γνωμοδότηση δικηγόρου, η έλλειψη της οποίας συνεπάγεται ακυρότητα της σχετικής απόφασης.
Με πιο απλά λόγια: ο Δήμος δεν είχε νομική υποχρέωση να κάνει έφεση. Είχε όμως θεσμική υποχρέωση να εξετάσει, με τον προβλεπόμενο τρόπο, αν πρέπει να γίνει έφεση ή όχι. Αυτό ακριβώς φαίνεται να είναι το αντικείμενο της διαδικασίας που προκάλεσε τον θόρυβο: όχι η άσκηση έφεσης, αλλά η νομική κάλυψη της απόφασης για το αν θα υπάρξει ή δεν θα υπάρξει έφεση.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που έχουν τεθεί δημόσια, έφεση δεν έχει ασκηθεί. Και, όπως προκύπτει από την εικόνα της υπόθεσης, δεν διαφαίνεται ότι τελικά θα ασκηθεί από τον Δήμο. Ιδίως από τη στιγμή που, σύμφωνα με τις πληροφορίες που συνοδεύουν το θέμα, ούτε η ιδιοκτήτρια έχει ασκήσει έφεση κατά της απόφασης που ακύρωσε την οικοδομική άδεια. Άρα η υπόθεση δεν δείχνει να ανοίγει ξανά ουσιαστικά, αλλά να περνά από το αναγκαίο διοικητικό φίλτρο ώστε να κλείσει θεσμικά και όχι πρόχειρα.
Η Πρωτοβουλία Ερεσού, από την πλευρά της, βλέπει την υπόθεση μέσα από το ιστορικό μιας μακράς σύγκρουσης. Δεν αντιμετωπίζει την εισήγηση ως ένα απλό υπηρεσιακό βήμα, αλλά ως πιθανό σημάδι ότι μπορεί να επιχειρηθεί νέα δικαστική κίνηση γύρω από την παραλία. Αυτή η επιφυλακή είναι κατανοητή. Η Πρωτοβουλία έχει επενδύσει πολιτικό, κοινωνικό και νομικό κεφάλαιο στην υπόθεση, έχει κινητοποιήσει κατοίκους και επισκέπτες, και θεωρεί την απόφαση του Διοικητικού Εφετείου δικαίωση του αγώνα για την προστασία της παραλίας.
Όμως στη συγκεκριμένη φάση χρειάζεται ψύχραιμη ανάγνωση. Η ύπαρξη εισήγησης για γνωμοδότηση δεν σημαίνει ότι υπάρχει απόφαση για έφεση. Σημαίνει ότι η διοίκηση ακολουθεί τη διαδικασία που απαιτείται για να αποφασίσει νόμιμα. Και αν το τελικό αποτέλεσμα είναι —όπως όλα δείχνουν— να μην ασκηθεί έφεση, τότε ο σημερινός θόρυβος μάλλον αφορά περισσότερο την καχυποψία που έχει δημιουργηθεί από το παρελθόν της υπόθεσης και λιγότερο μια πραγματική νέα ανατροπή.
Αυτό δεν ακυρώνει τον ρόλο της Πρωτοβουλίας. Σε υποθέσεις δημόσιου χώρου και περιβάλλοντος, η κοινωνική επιτήρηση έχει αξία. Ιδίως όταν μιλάμε για την παραλία της Ερεσού, έναν τόπο με τεράστια συμβολική, τουριστική και οικονομική σημασία για τη Δυτική Λέσβο. Αλλά άλλο η αναγκαία επιφυλακή και άλλο η βεβαιότητα ότι ο Δήμος ετοιμάζεται να προσφύγει δικαστικά.
Η ουσία είναι απλή: η δικαστική απόφαση που ακύρωσε την οικοδομική άδεια παραμένει το βασικό δεδομένο. Δεν υπάρχει ασκημένη έφεση. Η διαδικασία που συζητείται αφορά τη νομική διερεύνηση για το αν θα έπρεπε να υπάρξει έφεση ή όχι. Και με τα σημερινά στοιχεία, η εκτίμηση είναι ότι τελικά δεν θα υπάρξει τέτοια κίνηση από τον Δήμο.
Άρα, στην παρούσα φάση, δεν μιλάμε για επανεκκίνηση της υπόθεσης. Μιλάμε για την τυπική ολοκλήρωση ενός θεσμικού κύκλου: ο Δήμος εξετάζει νομικά το ζήτημα, ώστε να τεκμηριωθεί η στάση του. Η Πρωτοβουλία καλά κάνει και παρακολουθεί. Η κοινωνία καλά κάνει και ενδιαφέρεται. Αλλά η πραγματική εικόνα, προς το παρόν, είναι πιο καθαρή από τον θόρυβο: η έφεση δεν έχει γίνει και όλα δείχνουν ότι δεν θα γίνει.
