Αγιάσος: 21 χρόνια Γιορτή Κάστανου – Το όραμα, οι επιτυχίες και οι ανεκπλήρωτες ελπίδες ενός θεσμού που ρίζωσε
Με αφορμή τη φετινή 21η Γιορτή Κάστανου στην Αγιάσο την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 2025, παρουσιάζουμε μια σύντομη αναδρομή στην πορεία του θεσμού, από το 2004 μέχρι σήμερα — στις επιτυχίες, τα οράματα και τις προκλήσεις του.
Μαζί, όλες οι αφίσες από τις προηγούμενες Γιορτές, που αφηγούνται τη δική τους ιστορία μέσα στον χρόνο.
Γράφει ο Παναγιώτης Μιχ. Κουτσκουδής
Με την ευκαιρία της 21ης Γιορτής Κάστανου στην Αγιάσο, την Κυριακή 2 Νοεμβρίου 2025, αξίζει μια ήρεμη, αλλά ειλικρινής αναδρομή. Μια σύνοψη όσων οραματιστήκαμε, όσων πετύχαμε και όσων παρέμειναν ευσεβείς πόθοι, καθώς ο θεσμός μπαίνει πια σε ώριμη ηλικία.
Η πρώτη Γιορτή Κάστανου έγινε στις 12 Δεκεμβρίου 2004 από τον τότε Δήμο Αγιάσου. Ήταν μια ιδέα του εκλεκτού φυσιοδίφη Μάκη Αξιώτη, που υλοποιήθηκε χάρη στην πίστη και τη στήριξη του τότε δημάρχου Χρύσανθου Χατζηπαναγιώτη και του Δικτύου «Εμψυχωτών» της ΤΕΔΚ Λέσβου, υπό την αιγίδα της ΕΤΑΛ.
Ο σχεδιασμός στηρίχθηκε σε ένα απλό αλλά βαθύ όραμα: να αναδειχθεί η “συμβολική” και “παραγωγική” ύπαιθρος. Όχι μόνο το προϊόν – το κάστανο – αλλά και όλη η κουλτούρα, οι παραδόσεις, τα εργαλεία, η άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ορεινής Λέσβου.
Παρά την αρχική οργανωτική απειρία, το “πείραμα” πέτυχε. Ο κόσμος αγκάλιασε τη γιορτή, και χρόνο με το χρόνο, ο θεσμός μεγάλωσε, απέκτησε χορηγούς, καλλιτέχνες, εκθέτες, και – πάνω απ’ όλα – χιλιάδες επισκέπτες, όχι μόνο από τη Λέσβο αλλά και από όλη την Ελλάδα και την Τουρκία.
Το 2006-2007, η γιορτή εντάχθηκε στο πρόγραμμα Leader+, εξασφαλίζοντας χρηματοδότηση για φουφούδες, πάγκους, περίπτερα, φορεσιές, και διαφημιστικό υλικό. Παράλληλα, ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα εκείνων των χρόνων ήταν η βιολογική καταπολέμηση του έλκους της καστανιάς – μια πρωτοβουλία που έσωσε τον καστανιώνα της Αγιάσου χάρη στην επιστημονική δουλειά του Δρ. Στέφανου Διαμαντή και του Ινστιτούτου Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης.
Ωστόσο, όπως κάθε θεσμός που ωριμάζει, η γιορτή έφτασε κάποτε σε κορεσμό. Το 2019 έγινε η πρώτη σοβαρή προσπάθεια αναδιοργάνωσης και αποκέντρωσης του θεσμού: οι δράσεις απλώθηκαν σε όλο το χωριό και στον καστανιώνα, προσφέροντας νέα πνοή. Ύστερα ήρθε η πανδημία, και για δύο χρόνια (2020-2021) η γιορτή σίγησε. Επανήλθε το 2022, πιο περιορισμένη, αλλά ζωντανή.
Σήμερα, η Γιορτή Κάστανου αποτελεί σημείο αναφοράς για τη Λέσβο. Αλλά τα μεγάλα οράματα παραμένουν ακόμη ανοιχτά:
η πιστοποίηση του καστανιώνα, η δημιουργία συνεταιρισμού καστανοπαραγωγών, η βιοτεχνική μεταποίηση, η προώθηση προϊόντων σε αγορές του εξωτερικού. Στο μεταξύ, μικρές επιχειρηματικές πρωτοβουλίες – όπως τα λικέρ Kastanelli και Kalesma – δείχνουν το δρόμο: αξιοποίηση της τοπικής πρώτης ύλης με φαντασία και ταυτότητα.
Κι αν τα χρόνια φέρνουν δυσκολίες – από την κλιματική αλλαγή ως τη συρρίκνωση της υπαίθρου – η Αγιάσος εξακολουθεί να έχει τα εργαλεία, τη γνώση και το φιλότιμο για να σταθεί όρθια.
Το στοίχημα της επόμενης μέρας είναι η βιώσιμη αναγέννηση:
η δημιουργία ποιοτικών υποδομών διαμονής, η οργάνωση θεματικών φθινοπωρινών πακέτων τουρισμού, η ανάπτυξη φυσιολατρικών διαδρομών, η εκπαιδευτική τουριστική προβολή του ορεινού όγκου του Ολύμπου.
Κι όλα αυτά, με προϋπόθεση την ενεργή συμμετοχή των κατοίκων και τη στήριξη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Γιατί η Αγιάσος δεν χρειάζεται απλώς μια γιορτή – χρειάζεται ένα όραμα ζωής.
Και το κάστανο, καρπός της υπομονής και της αντοχής, ας γίνει πάλι το σύμβολο της ρίζας που ανθίζει στα δύσκολα.
Με την ευκαιρία αυτού του σημειώματος αναρτούμε τις αφίσες όλων των Γιορτών Κάστανου (το 2020 και το 2021 η Γιορτή ματαιώθηκε λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, το 2021 όμως μοιράστηκαν κάστανα στα χωριά) και των έντυπων προγραμμάτων που εκδόθηκαν ως τώρα.
(Όλο το υλικό με τις αφίσες και τα προγράμματα είναι από το αρχείο του Παναγιώτη Κουτσκουδή και παραχωρήθηκε στο Lesvosnews.net για τις ανάγκες του άρθρου)
