Λέσβος: Παλιός ξυλόφουρνος με μυλόπετρα και καμίνια – ζωντανό τεκμήριο παραγωγικής ιστορίας
Από αναγνώστη του Lesvosnews.net μια ενδιαφέρουσα καταγραφή, ενα νοσταλγικό ταξίδι στο χθες
Σε μια γωνιά της Λέσβος, κοντά στο σημείο Γριάς Πήδημα, επιβιώνει και λειτουργεί μέχρι σήμερα ένας παλιός ξυλόφουρνος, φτιαγμένος από πέτρα και τούβλα. Δεν είναι απλώς ένα οικιακό κατάλοιπο· είναι ένας μικρός, σιωπηλός οργανισμός μνήμης που συνεχίζει να παράγει, να ζεσταίνει, να ψήνει — όπως έκανε εδώ και γενιές.
Η κατασκευή του είναι βαριά και στιβαρή, προϊόν τεχνικής γνώσης που δεν χωρούσε προχειρότητες. Ο διπλός θάλαμος —κάτω για τη φωτιά, πάνω για το ψήσιμο— μαρτυρά παλαιότερες πρακτικές που στόχευαν στη σταθερότητα της θερμοκρασίας και στη μεγάλη αντοχή στον χρόνο. Αυτή η αρχιτεκτονική δεν ήταν πολυτέλεια· ήταν ανάγκη για οικογένειες και κοινότητες που βασίζονταν στην αυτάρκεια.
Στο εσωτερικό του φούρνου ξεχωρίζει ένα σπάνιο εύρημα: ενσωματωμένη μυλόπετρα, με χαρακτηριστική οπή στο κέντρο. Παρόμοιες πέτρες χρησιμοποιούνταν σε ελαιοτριβεία ή παλιούς μύλους, γεγονός που δείχνει επαναχρησιμοποίηση ανθεκτικών υλικών σε εφαρμογές υψηλής θερμοκρασίας. Πρόκειται για μια πρακτική οικονομίας υλικών και γνώσης, πολύ πριν γίνει μόδα η «κυκλική οικονομία».
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το ευρύτερο περιβάλλον: στο ίδιο χωράφι υπήρχαν παλιά καμίνια. Η συνύπαρξη φούρνου και καμινιών συνδέει άμεσα την οικιακή χρήση με ένα παραγωγικό οικοσύστημα προηγούμενων δεκαετιών — ίσως και αιώνων — όπου η φωτιά, η πέτρα και ο μόχθος έφτιαχναν ψωμί, υλικά, ζωή.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο φούρνος προϋπήρχε του παππού του σημερινού ιδιοκτήτη. Και όμως, δεν είναι έκθεμα. Συνεχίζει να χρησιμοποιείται. Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο: δεν μιλάμε για αναπαλαίωση βιτρίνας, αλλά για συνέχεια χρήσης. Για μια παράδοση που δεν μπήκε σε μουσείο, γιατί δεν χρειάστηκε.
Σε μια εποχή όπου η τοπική κληρονομιά συχνά εξαντλείται σε πινακίδες και επετειακές αναρτήσεις, αυτός ο ξυλόφουρνος υπενθυμίζει κάτι απλό και βαθύ: η ιστορία ζει όταν δουλεύει. Και στη Λέσβο, κάποιες φωτιές δεν έσβησαν ποτέ.
Δείτε φωτογραφικό υλικό :
