6 αλήθειες για τον αφθώδη πυρετό και τη Λέσβο – Η κρίση βαθαίνει, οι αντοχές τελειώνουν

Η Λέσβος ζει πλέον μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της σύγχρονης κτηνοτροφικής ιστορίας της. Ο αφθώδης πυρετός δεν είναι πια μόνο μια υγειονομική κρίση. Είναι μια κοινωνική, οικονομική και πολιτική δοκιμασία που απλώνεται καθημερινά πάνω από το νησί σαν βαριά σκιά.

Οι αριθμοί αυξάνονται. Οι εκτροφές μπαίνουν διαρκώς στο στόχαστρο των μέτρων. Οι κτηνοτρόφοι βλέπουν κόπους δεκαετιών να χάνονται μέσα σε λίγες ώρες. Και όσο περνούν οι ημέρες, τόσο πιο καθαρά φαίνεται ότι η Λέσβος πληρώνει και τις αδυναμίες ενός συστήματος που δεν ήταν έτοιμο να διαχειριστεί μια κρίση τέτοιου μεγέθους.

Αυτές είναι σήμερα οι έξι μεγάλες αλήθειες που διαμορφώνουν την πραγματικότητα στο νησί.

1. Οι θανατώσεις ζώων θα συνεχιστούν – ακόμα και στις πιο αμφιλεγόμενες περιπτώσεις

Το θέμα των ζώων με αντισώματα έχει ανοίξει πλέον μια τεράστια επιστημονική και κοινωνική συζήτηση στη Λέσβο. Από τη μία πλευρά υπάρχουν κτηνίατροι και παραγωγοί που υποστηρίζουν ότι η παρουσία αντισωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ενεργή νόσο ή μεταδοτικότητα. Από την άλλη, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες και Ευρωπαίοι ειδικοί απορρίπτουν αυτή την προσέγγιση ως ανεπαρκώς τεκμηριωμένη για να αλλάξει η στρατηγική αντιμετώπισης. Η επίσημη γραμμή παραμένει ξεκάθαρη: εκρίζωση της νόσου με σφαγές στις θετικές εκτροφές, αυστηρή επιτήρηση και περιοριστικά μέτρα. "Αυτο δεν υπάρχει περίπτωση να αλλάξει" τονίζουν στελέχη του Υπουργείου.

2. Ο εμβολιασμός απομακρύνεται όλο και περισσότερο

Παρότι κατά διαστήματα αφήνονται δημόσια κάποια «παράθυρα» για πιθανό εμβολιασμό, όλα δείχνουν ότι αυτό το σενάριο απομακρύνεται.Και οι λόγοι είναι πολλοί, τρεις είναι οι βασικοί:

Πρώτον, η σημερινή εικόνα στη Λέσβο δεν αφορά μία μικρή εστία που θα μπορούσε να περιοριστεί σε μια στενή ζώνη προστασίας. Με βάση όσα συζητούνται σε υπηρεσιακό επίπεδο, η κατάσταση θα απαιτούσε ουσιαστικά εκτεταμένο ή και καθολικό εμβολιασμό που είναι δύσκολο να εφαρμοστεί άμεσα.

Δεύτερον, τα διαθέσιμα εμβόλια δεν επαρκούν και οι χρόνοι προμήθειας θεωρούνται κρίσιμοι. Χρόνος όμως χάθηκε ήδη. Η αργή ιχνηλάτηση, οι καθυστερήσεις και οι δυσκολίες ελέγχου φαίνεται πως λειτούργησαν τελικά υπέρ της διασποράς του ιού.

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος, πολύ πιο «βαρύς» παράγοντας. Ο φόβος για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει ένας εμβολιασμός στην εμπορική εικόνα και στις εξαγωγές προϊόντων ζωικής προέλευσης συνολικά από την Ελλάδα. Μεγάλοι παίκτες της αγοράς, εκτός Λέσβου, έχουν ήδη εκφράσει έντονη ανησυχία προς το Υπουργείο, ασκώντας πίεση ώστε να μη ληφθεί μια τέτοια απόφαση. Και κάπως έτσι, η Λέσβος μοιάζει να μένει μόνη απέναντι στην κρίση και στο αίτημα για εμβολιασμό.

3. Οι κτηνοτρόφοι καταρρέουν οικονομικά μέρα με τη μέρα

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το γάλα. Δεν είναι μόνο το κρέας. Δεν είναι μόνο οι απαγορεύσεις διακίνησης. Το πρόβλημα είναι ότι η καθημερινότητα των κτηνοτρόφων έχει μετατραπεί σε οικονομική ασφυξία. Τα ζώα παραμένουν σταυλισμένα. Οι παραγωγοί αγοράζουν συνεχώς ζωοτροφές. Χιλιάδες αρνιά που δεν διακινήθηκαν το Πάσχα εξακολουθούν να τρέφονται καθημερινά, αυξάνοντας δραματικά το κόστος. 

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία της φετινής χρονιάς. Πριν εμφανιστεί ο αφθώδης πυρετός, οι πολλές βροχές θεωρούνταν ευλογία. Η λεσβιακή ύπαιθρος γέμισε χορτάρι και βοσκήσιμη ύλη. Οι κτηνοτρόφοι πίστευαν ότι θα είχαν μια χρονιά με σχεδόν μηδενικό κόστος ζωοτροφών. Σήμερα συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Τα ζώα δεν βόσκουν και η πυκνή βλάστηση που μένει αχρησιμοποίητη μετατρέπεται σταδιακά και σε έναν ακόμη κίνδυνο: τον κίνδυνο μεγάλων θερινών πυρκαγιών.

4. Η μόνη ρεαλιστική μάχη πλέον είναι οι αποζημιώσεις

Όσο σκληρό κι αν ακούγεται, η πραγματικότητα δείχνει πως δύο μάχες έχουν ουσιαστικά χαθεί: η αναστολή των θανατώσεων και ο εμβολιασμός. Όχι επειδή φταίνε οι κτηνοτρόφοι. Αλλά επειδή οι αποφάσεις πλέον λαμβάνονται με κεντρικά ευρωπαϊκά και κρατικά κριτήρια που δύσκολα αλλάζουν.

Γι’ αυτό και ο αγώνας των παραγωγών πρέπει πλέον να επικεντρωθεί αλλού: σε γρήγορες, άμεσες και δίκαιες αποζημιώσεις.

Όχι μόνο για τα ζώα που θανατώνονται. Αλλά για:

• την απώλεια εισοδήματος,
• το κόστος ζωοτροφών,
• τις απαγορεύσεις διακίνησης,
• την καταστροφή της παραγωγικής δραστηριότητας,
• και κυρίως για το τεράστιο διάστημα που θα απαιτηθεί μέχρι να ανασυσταθούν τα κοπάδια.

Η κρίση αυτή δεν θα τελειώσει σε λίγες εβδομάδες. Και αυτό πλέον το γνωρίζουν όλοι. Το ζητούμενο - επαναλαμβάνουμε - είναι η διαρκής, δίκαιη, τακτική στήριξη των κτηνοτρόφων ώστε να μην αλλάξουν επάγγελμα ή μεταναστεύσουν από το νησί.

5. Το ζήτημα των ταφών δεν αντέχει άλλο πολιτικά παιχνίδια

Το θέμα των χώρων ταφής έχει ήδη προκαλέσει τεράστιες αντιδράσεις, καθυστερήσεις και κοινωνικές συγκρούσεις. Είναι μια τεράστια περιβαλλοντική "βόμβα" που απαιτεί σωστή διαχείριση. Ας μην καταστρέψουμε και το περιβάλλον στο νησί μας.

 Οι ταφές πρέπει να γίνονται με ασφαλή, οργανωμένο και επιστημονικά ελεγχόμενο τρόπο. Τις επόμενες ημέρες αναμένεται να ανακοινωθεί ο χώρος που θα χρησιμοποιηθεί για τις υγειονομικές ταφές. Και εκεί πλέον δεν χωρούν ούτε μικροπολιτικές ούτε τοπικισμοί.

Όσοι θεωρούν ότι εμποδίζοντας την εξεύρεση λύσης «προσφέρουν υπηρεσία» στο νησί, στην πραγματικότητα κινδυνεύουν να προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερη ζημιά. Η Λέσβος χρειάζεται σοβαρότητα. Τώρα. Όχι όταν θα είναι αργά.

6. Η Λέσβος πρέπει επιτέλους να αποκτήσει δικές της υποδομές

Παρακολουθώντας κανείς τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαπιστώνει εύκολα ότι οι ζωονόσοι αυξάνονται συνεχώς σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η συζήτηση για τα αίτια είναι μεγάλη και σύνθετη. Όμως υπάρχει ένα συμπέρασμα που πλέον μοιάζει αυτονόητο:

Ένα νησί με τόσο μεγάλη κτηνοτροφική παραγωγή δεν μπορεί να παραμένει χωρίς κρίσιμες υποδομές.

Η Λέσβος χρειάζεται:

• πιστοποιημένο εργαστήριο,
• ενίσχυση της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής,
• μόνιμο επιστημονικό προσωπικό,
• σύγχρονα μέσα ελέγχου,
• και πραγματικά μέτρα βιοασφάλειας που να εφαρμόζονται στην πράξη και όχι μόνο στα χαρτιά.

Γιατί ο αφθώδης πυρετός έδειξε κάτι πολύ πιο βαθύ. Ότι η Λέσβος δεν βρέθηκε απλώς απέναντι σε έναν ιό. Βρέθηκε απέναντι στα όρια ολόκληρου του μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων.

Τέλος για τα ανίκανα πρόσωπα εντός και εκτός Λέσβου που διαχειρίστηκαν την κρίση δεν χρειάζεται να πούμε και πολλά λόγια. Οι κτηνοτρόφοι και ξέρουν και όταν έρθει η ώρα θα "τιμωρήσουν" με τον τρόπο τους.