Αφθώδης πυρετός στη Λέσβο: Η Καλλονή αποκάλυψε ότι «κάνουμε μια τρύπα στο νερό»
Η Καλλονή γέμισε – Οι απαντήσεις όμως έλειπαν
Το Δημοτικό Θέατρο Καλλονής γέμισε ασφυκτικά το βράδυ της Τετάρτης. Κτηνοτρόφοι, γεωτεχνικοί και άνθρωποι του πρωτογενούς τομέα πήγαν στην εκδήλωση με τίτλο «Η ανασύσταση των εκτροφών και το μέλλον της κτηνοτροφίας στη Λέσβο μετά τον Αφθώδη», αναζητώντας απαντήσεις για την επόμενη ημέρα.
Η μεγάλη συμμετοχή απέδειξε ότι, παρά τη σταδιακή εξαφάνιση του θέματος από την επικαιρότητα, ο αφθώδης πυρετός παραμένει ανοιχτή πληγή για τη Λέσβο.
Το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν σκληρό: με την τακτική που ακολουθείται έως σήμερα, η Λέσβος κάνει μια τρύπα στο νερό.
Η ιχνηλάτηση προχωρά αργά, οι έλεγχοι ολοκληρώνονται με μεγάλη καθυστέρηση και εμφανίζονται νέα κρούσματα σε εκτροφές που αρχικά είχαν ελεγχθεί και θεωρούνταν καθαρές. Έτσι, κάθε φορά που πιστεύουμε ότι γίνεται ένα βήμα μπροστά, η επιδημιολογική εικόνα μάς επιστρέφει ξανά στο μηδέν.
Οι θανατώσεις δεν αρκούν όταν κυνηγάς τον ιό από πίσω
Η εικόνα που παρουσιάστηκε δεν αφήνει περιθώρια για ωραιοποίηση. Οι θανατώσεις ζώων, όσο επώδυνες και αν είναι, δεν μπορούν από μόνες τους να σταματήσουν την επιζωοτία όταν δεν συνοδεύονται από άμεση εργαστηριακή διάγνωση, γρήγορη ιχνηλάτηση και συνεχείς επανελέγχους.
Περισσότερες από 129 ημέρες μετά την επιβεβαίωση του πρώτου κρούσματος, η ιχνηλάτηση στη Λέσβο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, τα καταγεγραμμένα κρούσματα είχαν φτάσει τα 146, ενώ το ζωικό κεφάλαιο που χάνεται στο πλαίσιο των μέτρων εκρίζωσης ξεπερνά τα 70.000 ζώα — περίπου ένα στα επτά ζώα του νησιού.
Αυτό ακριβώς αναδείχθηκε και στην Καλλονή: δεν μπορείς να προηγηθείς της νόσου όταν χρειάζεσαι εβδομάδες ή μήνες για κάτι που επιστημονικά πρέπει να γίνεται μέσα σε λίγες ημέρες.
Ο καθηγητής Κτηνιατρικής του ΑΠΘ Γεώργιος Αρσένος έχει επισημάνει ότι οι επιδημιολογικά συνδεδεμένες εκτροφές πρέπει να εντοπίζονται και να ελέγχονται μέσα σε 24 έως 72 ώρες, ενώ τα εργαστηριακά αποτελέσματα πρέπει να δίνονται κατά κανόνα μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο. Όταν ένας κρίκος αυτής της αλυσίδας καθυστερεί, ολόκληρη η διαχείριση κινδυνεύει να αποτύχει.
Ο εμβολιασμός παραμένει στο τραπέζι
Στη συζήτηση τονίστηκε ότι ακόμη και τώρα ο εμβολιασμός μπορεί να αποτελέσει λύση. Δεν παρουσιάστηκε ως η ιδανική ή η ευκολότερη επιλογή, αλλά ως εργαλείο που δεν μπορεί πλέον να απορρίπτεται δογματικά, από τη στιγμή που η απαιτούμενη ταχεία ιχνηλάτηση δεν έχει επιτευχθεί.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει δυνατότητα επείγοντος προστατευτικού εμβολιασμού για τον αφθώδη πυρετό, ενώ διατηρεί τράπεζα αντιγόνων για την ταχεία παρασκευή εμβολίων. Παράλληλα, όμως, επισημαίνει ότι ο εμβολιασμός προστατεύει κυρίως από την εκδήλωση της νόσου, χωρίς να αποκλείει πλήρως τη μόλυνση, γεγονός που απαιτεί αυστηρό σχέδιο επιτήρησης.
Με απλά λόγια, ο εμβολιασμός δεν είναι ένα μαγικό κουμπί. Όταν όμως η βασική στρατηγική αποτυγχάνει να προηγηθεί του ιού, οφείλει να εξεταστεί σοβαρά και όχι να παραμένει ένα απαγορευμένο θέμα.
Τι είχαν προειδοποιήσει οι επιστήμονες
Στο πάνελ συμμετείχαν ο καθηγητής του ΑΠΘ Γεώργιος Αρσένος, ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Γιώργος Βαλιάκος και ο κτηνίατρος, εκπρόσωπος του ΓΕΩΤΕΕ, Βασίλης Δελησταμάτης. Τη συζήτηση συντόνισε ο κτηνίατρος Ιωάννης Τσακίρης.
Οι βασικές επιστημονικές επισημάνσεις της βραδιάς δεν ακούστηκαν για πρώτη φορά.
Ο Βασίλης Δελησταμάτης τόνισε ότι οι δυνάμεις πεδίου στη Λέσβο ήταν ανεπαρκείς για ένα νησί με περίπου 3.000 εκτροφές και εκατοντάδες χιλιάδες ζώα. Είχε προειδοποιήσει ότι, εξαιτίας της καθυστέρησης, οι υπηρεσίες κατέληξαν να κυνηγούν την ασθένεια αντί να βρίσκονται μπροστά από αυτήν.
Είχε επίσης υπογραμμίσει ότι οι μεταφορές νεκρών ζώων απαιτούν κλειστά οχήματα, πολλαπλές απολυμάνσεις και αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων, ώστε να μην κινδυνεύουν από επιμόλυνση περιοχές που παραμένουν καθαρές.
Ο Γιώργος Βαλιάκος, με εμπειρία στη διαχείριση επιζωοτιών και στην εργαστηριακή επιτήρηση, είχε παρουσιάσει στη Θεσσαλία ένα διαφορετικό επιχειρησιακό μοντέλο κατά την αντιμετώπιση της πανώλης: εξέταση μεγάλου αριθμού δειγμάτων, αποτελέσματα μέσα σε 5 έως 24 ώρες και επαναλαμβανόμενοι έλεγχοι στις ζώνες επιτήρησης. Το παράδειγμα αυτό δείχνει στην πράξη πόσο καθοριστική είναι η σύνδεση πεδίου και εργαστηρίου.
Κτηνιατρικό εργαστήριο στη Μυτιλήνη: Αυτό που έπρεπε να υπάρχει ήδη
Κοινός τόπος μεταξύ των ομιλητών ήταν η ανάγκη λειτουργίας ενός ισχυρού κτηνιατρικού εργαστηρίου στη Μυτιλήνη.
Δεν γίνεται ένα νησί με τόσο μεγάλο ζωικό κεφάλαιο, εκατοντάδες χιλιάδες αιγοπρόβατα και μόνιμη έκθεση σε διασυνοριακές ζωονόσους να εξαρτάται αποκλειστικά από εργαστήρια εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Παλαιότερα εθνικά σχέδια κατέγραφαν το Κτηνιατρικό Εργαστήριο Μυτιλήνης μεταξύ των 15 περιφερειακών εργαστηρίων της χώρας, με τμήματα εργαστηριακής διάγνωσης, επιδημιολογίας και ειδικής παθολογίας. Η δομή αυτή δεν εξελίχθηκε στην ασπίδα που σήμερα αποδεικνύεται ότι είχε ανάγκη η Λέσβος.
Τα δείγματα δεν μπορούν να ταξιδεύουν ενώ ο ιός τρέχει. Στις επιζωοτίες, οι χαμένες ώρες μετατρέπονται σε χαμένες εκτροφές.
Οι φωνές των κτηνοτρόφων συγκλόνισαν
Οι πιο δυνατές στιγμές της εκδήλωσης δεν προήλθαν από τους επιστημονικούς όρους και τις παρουσιάσεις.
Προήλθαν από τους ίδιους τους κτηνοτρόφους που έχασαν τα κοπάδια τους. Ανθρώπους που μέσα σε λίγες ημέρες είδαν να εξαφανίζεται η εργασία μιας ολόκληρης ζωής, χωρίς να γνωρίζουν πότε και με ποιους όρους θα μπορέσουν να επιστρέψουν στην παραγωγή.
Η ανασύσταση μιας μονάδας δεν σημαίνει απλώς αγορά μερικών νέων ζώων. Απαιτεί υγιές και πιστοποιημένο ζωικό κεφάλαιο, χρηματοδότηση, ζωοτροφές, απολυμάνσεις, τεχνική υποστήριξη και εισοδηματική ενίσχυση μέχρι να επανέλθει η γαλακτοπαραγωγή.
Κυρίως απαιτεί εγγύηση ότι ο κτηνοτρόφος δεν θα ξαναβάλει ζώα στην εκμετάλλευσή του για να τα χάσει λίγους μήνες αργότερα.
Ηχηρή η απουσία της Περιφέρειας
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η απουσία εκπροσώπου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου από μια εκδήλωση που αφορούσε το μεγαλύτερο ίσως παραγωγικό και κοινωνικό πλήγμα που έχει δεχθεί η Λέσβος τις τελευταίες δεκαετίες.
Η Περιφέρεια βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της επιχειρησιακής διαχείρισης και θα έπρεπε να είναι παρούσα, να ακούσει τις επιστημονικές επισημάνσεις, να απαντήσει στα ερωτήματα και να παρουσιάσει το δικό της σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Η απουσία δεν έλυσε κανένα πρόβλημα. Αντίθετα, έκανε ακόμη πιο έντονη την αίσθηση ότι η ανασύσταση της κτηνοτροφίας παραμένει χωρίς συγκεκριμένο επιχειρησιακό κέντρο και χωρίς δημόσια δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα.
Η μοναδική χαραμάδα ελπίδας
Το μόνο πραγματικά αισιόδοξο μήνυμα της βραδιάς ήταν η πρωτοβουλία του Παλλεσβιακού Φορέα Πρωτογενούς Τομέα να επεξεργαστεί και να καταθέσει το επόμενο διάστημα συγκεκριμένες προτάσεις. Προτάσεις με χρονοδιάγραμμα που θα καταλήγουν στην ανασύσταση των κοπαδιών!
Προτάσεις με αριθμούς, χρηματοδοτικά εργαλεία, χρονοδιάγραμμα ανασύστασης, εισοδηματική στήριξη, επανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου, μόνιμη στελέχωση των υπηρεσιών και δημιουργία εργαστηριακής υποδομής στο νησί.
Το κρίσιμο είναι αυτές οι προτάσεις να φτάσουν στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και, αυτή τη φορά, να ακουστούν.
Τα χρονικά περιθώρια στενεύουν.... οδηγούμαστε στην καταστροφή!
Η ημερίδα της Καλλονής δεν έδωσε έτοιμη λύση. Δεν έδωσε καμία απάντηση. Αποκάλυψε όμως καθαρά το πρόβλημα: χωρίς αλλαγή τακτικής, χωρίς ταχεία ιχνηλάτηση και χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο ανασύστασης, η λεσβιακή κτηνοτροφία οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια στον αφανισμό.
Και αποκάλυψε ότι χάνουμε κάθε μέρα πολύτιμο χρόνο!
