Από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ: Τι αλλάζει από το 2026 στις αγροτικές επιδοτήσεις και στους ελέγχους

Από το 2026, άλλος κρατάει το «πορτοφόλι» των επιδοτήσεων

Το νομοσχέδιο που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση φέρνει μια από τις μεγαλύτερες θεσμικές αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών στις αγροτικές ενισχύσεις:
από την 1η Ιανουαρίου 2026 η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει τον ρόλο του Οργανισμού Πληρωμών για όλες τις ενισχύσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, παίρνοντας πάνω της όλες τις αρμοδιότητες, διαπιστεύσεις, πληροφοριακά συστήματα, συμβάσεις και εκκρεμείς δίκες του ΟΠΕΚΕΠΕ. 

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ ουσιαστικά παύει να υφίσταται ως οργανισμός πληρωμών και ο ρόλος του απορροφάται από μια Αρχή με τελείως άλλη κουλτούρα: την ΑΑΔΕ, που μέχρι σήμερα γνωρίζαμε κυρίως ως «μηχανισμό εσόδων».

Τρεις βασικοί άξονες: πληρωμές, προσωπικό, έλεγχοι

Η μεταρρύθμιση, όπως παρουσιάζεται στη διαβούλευση, πατάει σε τρεις πυλώνες:

1. Μεταφορά ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ
2. Μεταφορά και “δέσιμο” του προσωπικού
3. Σκληρότερο, ψηφιακό πλαίσιο ανάκτησης παράνομων και αχρεωστήτως καταβληθέντων επιδοτήσεων 

Ας τα δούμε με απλά λόγια.

1. Η ΑΑΔΕ γίνεται ο νέος Οργανισμός Πληρωμών

Από 1/1/2026:

• Η ΑΑΔΕ γίνεται ο μοναδικός διαπιστευμένος Οργανισμός Πληρωμών της ΚΑΠ για την Ελλάδα.
• Όλα τα περιουσιακά στοιχεία, τα πληροφοριακά συστήματα, οι βάσεις δεδομένων, οι συμβάσεις που τρέχουν και οι εκκρεμείς δίκες του ΟΠΕΚΕΠΕ περνούν στην ΑΑΔΕ «πακέτο».
• Όλες οι διαπιστεύσεις που είχε ο ΟΠΕΚΕΠΕ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεταφέρονται αυτομάτως, ώστε να μην υπάρξει τυπική διακοπή στις πληρωμές.
• Εξαιρούνται μόνο τα θέματα στρατηγικού σχεδιασμού της ΚΑΠ, που παραμένουν στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Με άλλα λόγια: το “ποιος πληρώνει, πώς ελέγχει και πώς ανακτά χρήματα” περνάει στην ΑΑΔΕ, ενώ το ΥΠΑΑΤ κρατάει το “τι πολιτική κάνουμε”.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη μεταφορά ως απάντηση στις παρατηρήσεις της Κομισιόν και ως μοντέλο με περισσότερη αξιοπιστία, στηριγμένο στην εμπειρία της ΑΑΔΕ ως φορέα πληρωμών στην πανδημία και στις ψηφιακές της υποδομές. 

2. Τι γίνεται με τους υπαλλήλους – «κλειδωμένοι» για τρία χρόνια

Ένα κρίσιμο κομμάτι είναι το προσωπικό του ΟΠΕΚΕΠΕ:

• Όλο το προσωπικό μεταφέρεται στην ΑΑΔΕ, με την ίδια σχέση εργασίας.
• Διατηρούνται τα υφιστάμενα μισθολογικά κλιμάκια μέχρι να γίνει νέα κατάταξη στο σύστημα της ΑΑΔΕ.
• Προβλέπεται:
  • απαγόρευση συμμετοχής σε εμπορικές εταιρείες,
  • τριετής απαγόρευση μετακίνησης σε άλλους φορείς ή και εσωτερικά στην ΑΑΔΕ με αίτηση του υπαλλήλου.

Ουσιαστικά, το νομοσχέδιο «δένει» το έμπειρο προσωπικό πάνω στον νέο μηχανισμό, ώστε να μην φύγει κρίσιμη τεχνογνωσία στην πιο δύσκολη φάση της μετάβασης.

Παράλληλα, σε επίπεδο κορυφής της ΑΑΔΕ:

• αυξάνονται οι θέσεις ειδικών συνεργατών,
• ενισχύονται οι αμοιβές και τα bonus επίτευξης στόχων,
  για να στηριχθεί το νέο, πιο σύνθετο σύστημα πληρωμών και ελέγχων που αναλαμβάνει η Αρχή.

3. Νέο, πολύ πιο αυστηρό πλαίσιο για «λάθος» επιδοτήσεις

Εκεί που σφίγγει πραγματικά το παιχνίδι είναι στο πώς θα ανακτώνται οι παράνομες ή αχρεωστήτως καταβληθείσες επιδοτήσεις.

Το νομοσχέδιο:

• αναμορφώνει πλήρως το πλαίσιο του Ειδικού Λογαριασμού Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων (ΕΛΕΓΕΠ),
• φέρνει τη διαδικασία ανάκτησης στο μοντέλο ΑΑΔΕ: ψηφιακές κοινοποιήσεις, βεβαίωση στη ΔΟΥ, ΚΕΔΕ, συμψηφισμοί. 

Στην πράξη:

1. Αν διαπιστωθεί ότι δόθηκαν χρήματα που δεν έπρεπε:
   • η αρμόδια υπηρεσία της ΑΑΔΕ στέλνει ψηφιακή πρόσκληση στον δικαιούχο να εκθέσει τις απόψεις του,
   • συντάσσεται αναλυτική έκθεση ελέγχου με το ποσό προς επιστροφή και τυχόν διοικητικές κυρώσεις.
2. Ο Διοικητής της ΑΑΔΕ εκδίδει απόφαση καταλογισμού, που:
   • αποτελεί εκτελεστό τίτλο είσπραξης,
   • δίνει προθεσμία 30 ημερών για οικειοθελή πληρωμή.
3. Αν δεν πληρωθεί:
   • το ποσό βεβαιώνεται στην αρμόδια ΔΟΥ ή στο ΚΕ.Β.ΕΙΣ.,
   • εισπράττεται με τα εργαλεία του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων,
   • αποδίδεται στον ΕΛΕΓΕΠ.

Επιπλέον:

• οι διοικούντες εταιρείες (διαχειριστές, διευθύνοντες σύμβουλοι κ.λπ.) που πήραν παράνομα ή αδικαιολόγητα επιδοτήσεις, ευθύνονται ατομικά και εις ολόκληρον μαζί με το νομικό πρόσωπο,
• σε περίπτωση συγχώνευσης, ευθύνεται και η νέα εταιρεία,
• προβλέπεται συμψηφισμός οφειλών με άλλες αναγνωρισμένες ενισχύσεις που δικαιούται ο παραγωγός.

Με απλά λόγια:
αν πάρεις επιδότηση που δεν δικαιούσαι, η υπόθεση πλέον δεν είναι “ένα χαρτί του ΟΠΕΚΕΠΕ”, αλλά “υπόθεση ΑΑΔΕ”, με πλήρη εισπρακτικό μηχανισμό από πίσω.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον αγρότη και τον κτηνοτρόφο

Για τον παραγωγό που προσπαθεί να είναι τυπικός, το μήνυμα της κυβέρνησης είναι ότι:

• το νέο σύστημα θα είναι πιο αξιόπιστο και γρήγορο,
• θα περιοριστούν τα «μαϊμού» δικαιώματα, εικονικά μισθωτήρια και καταπατήσεις,
• τα «περισσευούμενα» χρήματα από ελέγχους και ανακτήσεις θα ανακατανέμονται στους έντιμους δικαιούχους. 

Για τον αγρότη όμως στην πράξη θα σημαίνει:

• περισσότερη ψηφιοποίηση και διασταύρωση στοιχείων (φορολογικά, Ε9, μισθωτήρια, δηλώσεις καλλιέργειας),
• λιγότερο περιθώριο για «δημιουργική» χρήση εκτάσεων και δικαιωμάτων,
• και, σε περίπτωση λάθους ή παρατυπίας, πολύ πιο οργανωμένη διαδικασία αναζήτησης των χρημάτων πίσω, με τόκους.

Πιο αυστηρό κράτος ή πιο δίκαιο σύστημα;

Η μετάβαση ΟΠΕΚΕΠΕ → ΑΑΔΕ δεν είναι μια απλή διοικητική αλλαγή ταμπέλας. Είναι μεταφορά του κέντρου βάρους:

• από έναν ειδικό αγροτικό οργανισμό,
• σε μια υπερ–Αρχή με κουλτούρα δημοσιονομικού ελέγχου και είσπραξης.

Το αφήγημα της κυβέρνησης είναι ότι έτσι:

• μπαίνει τάξη στις αγροτικές ενισχύσεις,
• θωρακίζεται η χώρα απέναντι στις παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
• και ενισχύεται η εμπιστοσύνη του παραγωγού ότι «το παιχνίδι είναι καθαρό». 

Το βέβαιο είναι ότι από το 2026:

• οι πληρωμές των επιδοτήσεων θα περνούν μέσα από τα συστήματα και τις διαδικασίες της ΑΑΔΕ,
• κάθε ευρώ που πήγε στραβά θα αντιμετωπίζεται ως οφειλή προς το Δημόσιο,
• και ο αγροτικός κόσμος θα ζει πια σε ένα περιβάλλον πολύ πιο αυστηρών – και πολύ πιο ψηφιακών – ελέγχων.

Το αν αυτό θα μεταφραστεί σε σταθερότητα και δικαιοσύνη ή σε περισσότερη πίεση και φόβο, θα φανεί στην εφαρμογή. Προς το παρόν, το μόνο σίγουρο είναι ότι το 2026 ανοίγει μια εντελώς νέα σελίδα στις αγροτικές επιδοτήσεις

Οι πολιτικές ηγεσίες «ντύνουν» τη μεταρρύθμιση με βαρύ συμβολισμό. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης μιλά για μια «σημαντική μεταρρύθμιση» που βάζει τάξη στις αγροτικές επιδοτήσεις και, σε συνδυασμό με το Σχέδιο Δράσης που ενέκρινε η Κομισιόν, υπόσχεται ένα απολύτως σύγχρονο και αξιόπιστο σύστημα πληρωμών από το 2026, με περισσότερα χρήματα στους έντιμους παραγωγούς. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσιάζει τη μεταφορά στην ΑΑΔΕ ως αποφασιστικό βήμα για να σπάσουν παθογένειες δεκαετιών, χτίζοντας έναν μηχανισμό ενισχύσεων με κανόνες, διαφάνεια και σεβασμό στον αγρότη, πάνω στην επιχειρησιακή επάρκεια και την ψηφιακή υποδομή της Αρχής. Ο Κώστας Τσιάρας μιλά για «βαθιά θεσμική τομή» που διασφαλίζει διαφάνεια, ταχύτητα και αξιοπιστία σε κάθε ευρώ που κατευθύνεται στην ύπαιθρο, με καθαρές και δίκαιες ενισχύσεις πλήρως εναρμονισμένες με τους κανόνες της ΕΕ. Από την πλευρά του, ο Διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής βλέπει στη μετάβαση «μια μεγάλη πρόκληση», με στόχο να ενσωματωθούν άνθρωποι και λειτουργίες του ΟΠΕΚΕΠΕ στις αρχές της ΑΑΔΕ, ώστε κάθε ευρώ να πηγαίνει μόνο σε όσους πραγματικά το δικαιούνται και να χτιστεί από την αρχή μια νέα σχέση εμπιστοσύνης στις αγροτικές ενισχύσεις.