Έντονη ανησυχία στη Λέσβο: Αγρότες κινδυνεύουν να πληρώσουν τα λάθη του Κτηματολογίου στις επιδοτήσεις
Ένα πρόβλημα που επί χρόνια ταλαιπωρεί χιλιάδες ιδιοκτήτες στη Λέσβο και σε περιοχές της Χίου κινδυνεύει πλέον να περάσει από τα συμβόλαια και τις μεταβιβάσεις κατευθείαν στην τσέπη των αγροτών.
Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Βορειοανατολικού Αιγαίου, με παρέμβαση που υπογράφει ο πρόεδρός του Ευστράτιος Μανωλακέλλης, προειδοποιεί ότι οι γνωστές ανακρίβειες του λειτουργούντος Κτηματολογίου μπορεί, με τον νέο τρόπο υποβολής και ελέγχου της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης 2026, να δημιουργήσουν προβλήματα στην αναγνώριση αγροτεμαχίων και κατά συνέπεια να θέσουν σε κίνδυνο αγροτικές επιδοτήσεις.
Η επιστολή απευθύνεται στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στις αρμόδιες υπηρεσίες για την ΕΑΕ, στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, καθώς και στους βουλευτές Λέσβου και Χίου.
Και αυτή τη φορά η προειδοποίηση δεν αφορά μια θεωρητική συζήτηση για το Κτηματολόγιο. Υπάρχει συγκεκριμένη προθεσμία, υπάρχουν συγκεκριμένοι νέοι ηλεκτρονικοί έλεγχοι και υπάρχουν παραγωγοί που καλούνται να αντιστοιχίσουν τα χωράφια τους με στοιχεία τα οποία, σε ορισμένες περιοχές, το ίδιο το Κράτος γνωρίζει εδώ και χρόνια ότι παρουσιάζουν σοβαρές γεωμετρικές αποκλίσεις.
Τι έχει αλλάξει στην ΕΑΕ 2026
Η ΕΑΕ 2026 υποβάλλεται πλέον μέσα από τη νέα εφαρμογή myAGRO της ΑΑΔΕ. Η νέα πλατφόρμα αξιοποιεί προσυμπληρωμένα στοιχεία από συστήματα της Δημόσιας Διοίκησης, νέα χαρτογράφηση και δεδομένα του Ελληνικού Κτηματολογίου, ενώ εντοπίζει ηλεκτρονικά πιθανές ελλείψεις και σφάλματα.
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο που προκαλεί συναγερμό στη Λέσβο.
Η επίσημη εγκύκλιος Ε.2045/4-8-2026 της ΑΑΔΕ προβλέπει συγκεκριμένα ότι, όταν δηλώνεται αγροτεμάχιο σε περιοχές όπου εφαρμόζεται το σχετικό καθεστώς κτηματολογικών δεδομένων, ο παραγωγός υποχρεούται να έχει υποβάλει οριστική δήλωση του ακινήτου, να συμπληρώνει τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου – ΚΑΕΚ και να γίνεται συσχέτιση των Αριθμών Ταυτότητας Ακινήτου – ΑΤΑΚ με τους ΚΑΕΚ.
Ακόμη πιο συγκεκριμένα, για το πεδίο της έκτασης ΑΤΑΚ, η εγκύκλιος αναφέρει ότι συμπληρώνεται η έκταση όπως αυτή αποτυπώνεται στο Ε9, η οποία πρέπει να καλύπτει την έκταση του αγροτεμαχίου της αίτησης.
Με απλά λόγια, το 2026 το σύστημα επιχειρεί να «κουμπώσει» πολύ πιο αυστηρά:
το χωράφι που σχεδιάζεται στον χάρτη της ΕΑΕ + το ΚΑΕΚ του Κτηματολογίου + τον ΑΤΑΚ και την έκταση του Ε9 + το ιδιοκτησιακό καθεστώς του παραγωγού.
Σε μια περιοχή με σωστό Κτηματολόγιο αυτό αποτελεί ισχυρό μηχανισμό ελέγχου.
Σε μια περιοχή όμως όπου το γεωτεμάχιο μπορεί να έχει αποτυπωθεί σε λάθος θέση, με λάθος όρια ή με διαφορετική έκταση, η ίδια διαδικασία μπορεί να μετατραπεί σε παγίδα.
Το αδιέξοδο που καταγγέλλει το ΤΕΕ
Η ουσία της παρέμβασης του ΤΕΕ είναι απλή και ιδιαίτερα σοβαρή:
Η Πολιτεία ζητά από τον παραγωγό να συμφωνεί με ένα δημόσιο μητρώο, ενώ στις συγκεκριμένες περιοχές είναι γνωστό εδώ και χρόνια ότι το ίδιο το δημόσιο μητρώο περιλαμβάνει λάθη.
Το ΤΕΕ επισημαίνει ότι στη Μυτιλήνη και σε μέρος της Χίου λειτουργεί Κτηματολόγιο εδώ και περίπου δύο δεκαετίες, χωρίς να έχουν αποκατασταθεί συνολικά οι σοβαρές γεωμετρικές αποκλίσεις.
Το πρόβλημα δεν είναι άγνωστο ούτε πρόσφατο.
Με την απόφαση 5764/2015, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ ΑΑΠ 86/6-5-2015, είχε κηρυχθεί διαδικασία επαναπροσδιορισμού της θέσης και των ορίων αγροτικών ακινήτων στις Δημοτικές Ενότητες Μυτιλήνης, Ευεργέτουλα και Γέρας στη Λέσβο, καθώς και στη Δημοτική Ενότητα Ιωνίας στη Χίο.
Έντεκα χρόνια αργότερα το ζήτημα δεν έχει κλείσει.
Περίπου 10.500 γεωτεμάχια εξακολουθούν να περιμένουν
Το μέγεθος του προβλήματος γίνεται ακόμη πιο εμφανές από τις τελευταίες εξελίξεις.
Σε ενημέρωση του ΤΕΕ Βορειοανατολικού Αιγαίου μετά από συνάντηση με τη διοίκηση του Ελληνικού Κτηματολογίου τον Ιούλιο του 2026 αναφέρθηκε ότι περίπου 10.500 γεωτεμάχια που περιλαμβάνονται στο ΦΕΚ ΑΑΠ 86/2015 πρόκειται να αντιμετωπιστούν μέσω νέας ψηφιακής εφαρμογής επαναπροσδιορισμού. Σύμφωνα με την ενημέρωση που δόθηκε τότε, η συγκεκριμένη εφαρμογή προγραμματίζεται να λειτουργήσει από τον Μάρτιο του 2027, ενώ δεύτερη εφαρμογή για τις υπόλοιπες εκκρεμότητες του λειτουργούντος Κτηματολογίου τοποθετείται χρονικά στις αρχές του 2028.
Και εδώ βρίσκεται μία από τις πιο κρίσιμες αντιφάσεις της υπόθεσης:
Η ΕΑΕ 2026 πρέπει να υποβληθεί τώρα. Η βασική πλατφόρμα που έχει ανακοινωθεί για τη διόρθωση χιλιάδων προβληματικών γεωτεμαχίων πρόκειται να λειτουργήσει το 2027.
Άρα, όπως υποστηρίζει ουσιαστικά το ΤΕΕ, ένας παραγωγός μπορεί να γνωρίζει ότι το Κτηματολόγιο απεικονίζει λανθασμένα το χωράφι του, να μην έχει ακόμη τη δυνατότητα οριστικής διόρθωσής του και ταυτόχρονα να καλείται να περάσει από έναν αυτοματοποιημένο έλεγχο που χρησιμοποιεί αυτά ακριβώς τα δεδομένα.
Το ίδιο το Κτηματολόγιο έχει αναγνωρίσει το πρόβλημα στη Γέρα
Δεν πρόκειται μόνο για καταγγελίες επαγγελματικών φορέων.
Το ίδιο το Ελληνικό Κτηματολόγιο είχε ανακοινώσει τον Ιούνιο του 2024 πιλοτική διαδικασία διόρθωσης θέσης και ορίων για 300 ιδιοκτησίες στη Δημοτική Ενότητα Γέρας, στις περιοχές Μεσαγρού, Παπάδου, Πλακάδου και Παλαιοκήπου.
Η επίσημη διαδικασία αφορούσε ακριβώς προβλήματα στην απεικόνιση των ορίων και της θέσης των ιδιοκτησιών.
Το Ελληνικό Κτηματολόγιο περιγράφει άλλωστε τον επαναπροσδιορισμό ως διαδικασία που έχει στόχο να αποτυπώσει με ακρίβεια τη θέση και τα όρια των ακινήτων και να επιλύσει προβλήματα της γεωμετρικής τους απεικόνισης.
Επομένως, η ύπαρξη γεωμετρικών προβλημάτων στις συγκεκριμένες περιοχές δεν αποτελεί απλή εκτίμηση κάποιων παραγωγών.
Είναι ένα πρόβλημα που έχει αναγνωριστεί θεσμικά.
Πώς μπορεί να βρεθεί μπλεγμένος ένας παραγωγός
Ένας αγρότης μπορεί, για παράδειγμα, να καλλιεργεί εδώ και δεκαετίες ένα συγκεκριμένο ελαιοτεμάχιο και να διαθέτει τίτλο ιδιοκτησίας.
Στο έδαφος γνωρίζει ακριβώς πού βρίσκεται το χωράφι.
Στο Ε9 υπάρχει ΑΤΑΚ και συγκεκριμένη έκταση.
Στο Κτηματολόγιο όμως το γεωτεμάχιο μπορεί να έχει μετατοπιστεί χαρτογραφικά, να εμφανίζεται με διαφορετικά όρια, να επικαλύπτει όμορη ιδιοκτησία ή να παρουσιάζει διαφορετικό εμβαδόν.
Στην ΕΑΕ ο παραγωγός θα επιχειρήσει να ψηφιοποιήσει την πραγματικά καλλιεργούμενη έκταση.
Και εκεί μπορεί να προκύψει η σύγκρουση: η πραγματικότητα του χωραφιού να λέει ένα πράγμα και οι βάσεις δεδομένων κάτι άλλο.
Η ΕΑΕ 2026 προβλέπει προκαταρκτικούς μηχανογραφικούς ελέγχους ώστε να εντοπίζονται προβλήματα πριν από την καταληκτική ημερομηνία και να υπάρχει δυνατότητα διόρθωσης. Αυτό σημαίνει ότι μία ασυμφωνία δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απώλεια της ενίσχυσης.
Αυτό όμως δεν λύνει το ειδικό πρόβλημα της Λέσβου: εάν το λάθος βρίσκεται στην πηγή, δηλαδή στο ίδιο το λειτουργούν Κτηματολόγιο, ο παραγωγός δεν μπορεί πάντα να το διορθώσει απλώς αλλάζοντας μια καταχώριση στην ΕΑΕ.
Και ακριβώς εκεί ζητά παρέμβαση το ΤΕΕ.
Υπάρχει ήδη προηγούμενο με ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ στις επιδοτήσεις
Η ανησυχία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή υπάρχει πρόσφατο προηγούμενο.
Τον Μάρτιο του 2026 η ΑΑΔΕ αναγκάστηκε να θεσπίσει ειδική εξαίρεση για εκκρεμείς πληρωμές της ΕΑΕ 2025 που αφορούσαν μη ιδιοχρησιμοποιούμενα αγροτεμάχια έως 20 στρέμματα, στα οποία δεν είχε αποδοθεί ή είχε δηλωθεί λανθασμένος ΑΤΑΚ ή/και ΚΑΕΚ.
Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις δόθηκε δυνατότητα πληρωμής υπό ειδικές προϋποθέσεις και με υπεύθυνη δήλωση, ενώ η γεωργική χρήση της γης επιβεβαιωνόταν μέσω του συστήματος δορυφορικής παρακολούθησης AMS.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορούσε την ΕΑΕ 2025 και συγκεκριμένη κατηγορία αγροτεμαχίων και δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι ισχύει αυτομάτως για τις φετινές περιπτώσεις.
Δείχνει όμως κάτι πολύ σημαντικό: ότι οι ασυμφωνίες ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ μπορούν πράγματι να δημιουργήσουν προβλήματα στην πληρωμή αγροτικών ενισχύσεων και ότι στο παρελθόν χρειάστηκε ειδική νομοθετική–διοικητική λύση.
Ακριβώς ανάλογη ασφαλιστική δικλείδα ζητά τώρα το ΤΕΕ για τις προβληματικές περιοχές της Λέσβου και της Χίου.
Οι περιοχές όπου εντοπίζεται το μεγαλύτερο πρόβλημα
Στην παρέμβασή του το ΤΕΕ κάνει ειδική αναφορά:
στην ευρύτερη Δημοτική Ενότητα Γέρας, στη Δημοτική Ενότητα Μυτιλήνης και στη Δημοτική Ενότητα Ιωνίας του Δήμου Χίου.
Εκεί, σύμφωνα με το Επιμελητήριο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η πραγματική θέση, τα όρια ή και η έκταση των καλλιεργούμενων ακινήτων δεν ταυτίζονται με τα στοιχεία που εμφανίζει το λειτουργούν Κτηματολόγιο.
Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι απλώς ότι κάποιος παραγωγός έχει ξεχάσει να ενημερώσει το Ε9 του ή έχει πληκτρολογήσει έναν λανθασμένο αριθμό.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η απόκλιση βρίσκεται στην ίδια την επίσημη χαρτογραφική βάση.
Τι ζητά το ΤΕΕ – Τα έξι μέτρα
Το ΤΕΕ Βορειοανατολικού Αιγαίου ζητά από την Πολιτεία να παρέμβει πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία της ΕΑΕ 2026.
Συγκεκριμένα ζητά:
- Ειδικό μεταβατικό καθεστώς για την ΕΑΕ 2026 στις περιοχές του λειτουργούντος Κτηματολογίου Μυτιλήνης και Χίου όπου υπάρχουν τεκμηριωμένα προβλήματα, ώστε οι ανακρίβειες να μη γίνουν αιτία απόρριψης, περικοπής ή απώλειας ενίσχυσης.
- Σαφείς οδηγίες για τον τρόπο δήλωσης αγροτεμαχίων όταν η πραγματική κατάσταση δεν συμφωνεί με την υπάρχουσα κτηματολογική απεικόνιση.
- Να προσδιοριστούν ποια ακριβώς έγγραφα γίνονται αποδεκτά ως αποδεικτικά εκκρεμούς αμφισβήτησης, ένστασης ή διαδικασίας διόρθωσης.
- Να υπάρξει ρητή διασφάλιση ότι κανένας παραγωγός δεν θα υποστεί οικονομική συνέπεια για αποκλίσεις που προέρχονται από γνωστά και μη διορθωμένα λάθη του Κτηματολογίου.
- Να υπάρξει άμεση συνεργασία μεταξύ ΥΠΑΑΤ, ΑΑΔΕ και Ελληνικού Κτηματολογίου, ώστε να εντοπιστούν οι προβληματικές ζώνες και να δημιουργηθεί ειδικός μηχανισμός ελέγχου.
- Να προχωρήσει επιτέλους η οριστική αντιμετώπιση του λειτουργούντος Κτηματολογίου Μυτιλήνης και η ενεργοποίηση των πλατφορμών διόρθωσης που έχουν εξαγγελθεί.
Οι δύο ημερομηνίες που πρέπει να γνωρίζουν οι παραγωγοί
Η χρονική πίεση είναι μεγάλη.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, η τελική προθεσμία υποβολής της ΕΑΕ 2026 είναι η 16η Οκτωβρίου 2026. Αίτηση που θα υποβληθεί αργότερα θεωρείται απαράδεκτη, εκτός περιπτώσεων ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων.
Υπάρχει όμως και μία δεύτερη κρίσιμη ημερομηνία:
15 Σεπτεμβρίου 2026.
Για όσους υποβάλουν την ΕΑΕ έως τότε, προβλέπεται δυνατότητα καταβολής προκαταβολής ενισχύσεων έως τις 31 Οκτωβρίου. Για αιτήσεις από 16 Σεπτεμβρίου έως 16 Οκτωβρίου, η σχετική προκαταβολή μπορεί να καταβληθεί έως τις 30 Νοεμβρίου 2026.
Για παραγωγούς που γνωρίζουν ότι έχουν ακίνητα με προβληματική κτηματολογική απεικόνιση, αυτό σημαίνει πρακτικά ότι δεν πρέπει να περιμένουν τις τελευταίες ημέρες για να διαπιστώσουν αν το σύστημα εμφανίζει πρόβλημα.
Τι πρέπει να ελέγξει τώρα ο παραγωγός
Ιδιαίτερα όσοι έχουν αγροτεμάχια στις προβληματικές περιοχές της Μυτιλήνης, της Γέρας και της Χίου είναι σκόπιμο, πριν οριστικοποιήσουν την αίτησή τους, να ελέγξουν προσεκτικά τον ΚΑΕΚ, τον ΑΤΑΚ, την έκταση που εμφανίζεται στο Ε9, το ποσοστό ιδιοκτησίας και κυρίως τη χωρική θέση και τα όρια του αγροτεμαχίου.
Το Ελληνικό Κτηματολόγιο διαθέτει ψηφιακό χάρτη όπου μπορεί να γίνει αναζήτηση ακόμη και με ΚΑΕΚ και να προβληθούν τα καταχωρισμένα όρια και η έκταση του γεωτεμαχίου.
Όποιος έχει ήδη καταθέσει αναφορά επαναπροσδιορισμού, αίτηση διόρθωσης, αντίρρηση ή άλλη σχετική πράξη καλό είναι να έχει διαθέσιμο κάθε αποδεικτικό υποβολής και αριθμό πρωτοκόλλου.
Χρειάζεται όμως ιδιαίτερη προσοχή: το ίδιο το ΤΕΕ ζητά από τις αρμόδιες αρχές να διευκρινίσουν ποια ακριβώς από αυτά τα έγγραφα θα θεωρούνται αποδεκτά από την ΕΑΕ 2026. Επομένως σήμερα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι οποιοδήποτε παλαιό αποδεικτικό αρκεί για να ξεπεραστεί αυτομάτως ένας ηλεκτρονικός έλεγχος.
Ένα πρόβλημα της Πολιτείας δεν μπορεί να γίνει χρέος του αγρότη
Η παρέμβαση του ΤΕΕ ακουμπά τελικά στον πυρήνα του ζητήματος.
Οι αυστηρότεροι έλεγχοι στις αγροτικές ενισχύσεις είναι αναγκαίοι. Η διασύνδεση Κτηματολογίου, Ε9, ΑΤΑΚ, ΚΑΕΚ και πραγματικά καλλιεργούμενης γης μπορεί να προστατεύσει ευρωπαϊκούς πόρους και να περιορίσει ψευδείς ή εικονικές δηλώσεις.
Άλλο όμως η αυστηρότητα απέναντι στην παρατυπία και άλλο να χρεωθεί ο παραγωγός το λάθος ενός δημόσιου μητρώου.
Στη Λέσβο, όπου οι γεωμετρικές αστοχίες του λειτουργούντος Κτηματολογίου συζητούνται εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία και έχουν οδηγήσει ακόμη και σε ειδικές διαδικασίες επαναπροσδιορισμού, η εφαρμογή των νέων διασταυρώσεων χωρίς ειδική πρόβλεψη μπορεί να δημιουργήσει ένα παράδοξο:
να καλείται ο παραγωγός να αποδείξει με απόλυτη ψηφιακή ακρίβεια κάτι που το ίδιο το Κράτος δεν έχει ακόμη καταφέρει να αποτυπώσει με ακρίβεια.
Γι' αυτό και το αίτημα του ΤΕΕ για άμεση ειδική ρύθμιση πριν κλείσει η ΕΑΕ 2026 αποκτά πλέον χαρακτήρα επείγοντος.
Η απάντηση που πρέπει να δοθεί από ΑΑΔΕ, Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Ελληνικό Κτηματολόγιο χρειάζεται να είναι ξεκάθαρη και κυρίως να δοθεί εγκαίρως:
κανένας πραγματικός παραγωγός της Λέσβου ή της Χίου δεν πρέπει να χάσει ούτε ένα ευρώ αγροτικής ενίσχυσης επειδή το χωράφι του έχει σχεδιαστεί λάθος σε έναν κρατικό χάρτη
