Το λαδοτύρι που δεν μπορούσε να μπει στο αεροπλάνο και η Πέμπτη 27/08 της τελευταίας ευκαιρίας
Γράφει ο Γρηγόρης Δεϊλόγκος
Αν μπορούσε να μιλήσει ένα λαδοτύρι Μυτιλήνης, η ιστορία του τους τελευταίους πέντε μήνες θα έμοιαζε με ανέκδοτο. Μόνο που, δυστυχώς, δεν είναι.
Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι ένα κεφάλι λαδοτύρι που παράχθηκε τέλος 2025 σε ένα τυροκομείο στον Μανταμάδο, με παστεριωτήρα ανοιχτού τύπου. Το γάλα παστεριώθηκε, το τυρί παρασκευάστηκε, ωρίμασε και περίμενε να πάρει τον δρόμο του για την αγορά. Είχε, ας πούμε, προορισμό τη Θεσσαλονίκη.
Δεν έφυγε ποτέ.
16 Μαρτίου 2026: Ο αφθώδης πυρετός είχε μόλις εμφανιστεί στη Λέσβο και μαζί του άρχισε ένα πρωτοφανές καθεστώς περιορισμών. Το λαδοτύρι έμεινε στο νησί. Πέρασαν εβδομάδες. Κάποια στιγμή άλλα τυριά, που είχαν παραχθεί με διαφορετικές προϋποθέσεις και συγκεκριμένα σε εγκαταστάσεις με κλειστού τύπου σύστημα παστερίωσης, απέκτησαν τη δυνατότητα να ταξιδεύουν με ειδικές συνθήκες. Το δικό μας λαδοτύρι όχι.
Περίμενε κι άλλο.
Ύστερα άλλαξε ξανά η απόφαση. Θα μπορούσε πλέον να φύγει από τη Λέσβο, αλλά όχι όπως ένα οποιοδήποτε προϊόν. Έπρεπε να ταξιδέψει μέσα από ειδική διαδικασία, με συγκεκριμένο όχημα και συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Πέρασε κι άλλος καιρός. Οι κανόνες άλλαξαν πάλι. Ένας καταναλωτής μπορούσε πλέον, υπό προϋποθέσεις, να το πάρει μαζί του εκτός νησιού. Αν ταξίδευε όμως με πλοίο. Με αεροπλάνο, όχι. (Ναι ζήσαμε το διάστημα που το λαδοτύρι που αγόραζε ο καταναλωτής ταξίδευε με πλοίο αλλά όχι με αεροπλάνο!)
Και φτάσαμε στις 17 Αυγούστου. Ξαφνικά η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής επέτρεψε στους ιδιώτες και στους επισκέπτες να μεταφέρουν εκτός Λέσβου, και ακτοπλοϊκώς και αεροπορικώς, τυροκομικά προϊόντα ωρίμανσης άνω των δύο μηνών, μεταξύ των οποίων φέτα, λαδοτύρι, κασέρι, γραβιέρα και κεφαλοτύρι.
Και κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό ανέκδοτο.
Το λαδοτύρι δεν άλλαξε. Οι αποφάσεις άλλαξαν.
Το ίδιο ακριβώς προϊόν που είχε παραχθεί στο νησί μας, στο συγκεκριμένο παράδειγμα από παστεριωμένο γάλα, με την ίδια διαδικασία παραγωγής, την ίδια ωρίμανση και τα ίδια φυσικοχημικά χαρακτηριστικά, επί μήνες δεν μπορούσε να μπει σε ένα αεροπλάνο και στις 17 Αυγούστου μπορούσε.
Δεν μεσολάβησε κάποια θαυματουργή μεταμόρφωση του τυριού. Δεν έγινε στις 17 Αυγούστου κάτι πάνω στο συγκεκριμένο προϊόν που να το μετέτρεψε από «επικίνδυνο για αεροπορική μεταφορά» σε «ασφαλές για αεροπορική μεταφορά». Ούτε θα είχε ιδιαίτερο νόημα να αναζητούμε μια τέτοια αλλαγή πάνω στο ίδιο το τυρί. Μιλάμε για προϊόν ωρίμανσης, παρασκευασμένο στο συγκεκριμένο παράδειγμα από παστεριωμένο γάλα. Αυτό που μεταβλήθηκε ήταν η διοικητική και κανονιστική αντιμετώπισή του.
Αυτό δεν είναι ανέκδοτο. Είναι η διαχείριση του αφθώδους στη Λέσβο εδώ και πέντε μήνες. Και κάπου στην πορεία χάθηκε η λογική.
Πέντε μήνες μετά, ο αφθώδης είναι ακόμη εδώ
Δεν χρειάζεται πλέον να γυρίζουμε πίσω στον Μάρτιο, στον Απρίλιο και στον Ιούνιο και να αραδιάζουμε αριθμούς. Αρκούν τα τελευταία επίσημα στοιχεία.
Με δεδομένα έως τις 21 Αυγούστου 2026, στη Λέσβο έχουν καταγραφεί 181 εστίες αφθώδους πυρετού και έχουν οδηγηθεί σε θανάτωση πάνω 81.000 ζώα: 80.151 αιγοπρόβατα, 828 βοοειδή και 81 χοίροι. Η απώλεια αντιστοιχεί ήδη στο 16,91% του ζωικού κεφαλαίου που αποτυπώνεται στα στοιχεία της επιζωοτίας.
Και υπάρχει ένα ακόμη στοιχείο που δεν επιτρέπεται να προσπεράσουμε.
Πέντε μήνες μετά την εμφάνιση της νόσου, έχουν ελεγχθεί 2.191 από τις 3.271 εκτροφές που περιλαμβάνονται στις ζώνες, δηλαδή το 70,85%.
Από τις 27 Ιουλίου έως τις 21 Αυγούστου καταγράφηκαν άλλες 24 νέες εστίες, περίπου επτά την εβδομάδα, ενώ αρκετές από τις εκτροφές που βρέθηκαν τώρα θετικές είχαν ελεγχθεί στο παρελθόν και είχαν δώσει αρνητικό αποτέλεσμα. Το ίδιο το Υπουργείο αναγνωρίζει ότι ο ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί και ότι απαιτούνται επαναληπτικοί έλεγχοι.
Οπότε το ερώτημα είναι ένα: μέχρι πότε θα συνεχίσουμε με τον ίδιο τρόπο την διαχείριση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο;
Βρίσκουμε θετική εκτροφή, θανατώνουμε τα ζώα, συνεχίζουμε την ιχνηλάτηση, ξαναπηγαίνουμε σε εκτροφές που είχαν βρεθεί αρνητικές, βρίσκουμε νέες θετικές, προχωρούμε σε νέες θανατώσεις και ο κύκλος αρχίζει πάλι από την αρχή.
Προφανώς κανείς δεν λέει να εγκαταλειφθούν τα υγειονομικά μέτρα. Το αντίθετο. Το ερώτημα είναι αν πέντε μήνες μετά αρκεί να επαναλαμβάνουμε την ίδια συνταγή. Άλλο όμως η εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων και άλλο να θεωρούμε ότι η επανάληψη της ίδιας διαδικασίας επί μήνες αποτελεί από μόνη της ολοκληρωμένο σχέδιο.
Το πρωτόκολλο είναι εργαλείο. Δεν είναι από μόνο του σχέδιο εξόδου.
Δεν μπορεί η Λέσβος να περιμένει μέχρι να μη μείνει κοπάδι
Τα 81.000 ζώα δεν είναι ακόμη ένας αριθμός... Είναι παραγωγική βάση του νησιού μας που χάθηκε. Είναι κτηνοτροφικές οικογένειες που βλέπουν κόπους δεκαετιών να τελειώνουν μέσα σε λίγες ώρες. Είναι λιγότερο γάλα για τα τυροκομεία, λιγότερη παραγωγή, μεγαλύτερο κόστος και ένα τεράστιο ερωτηματικό πάνω από την επόμενη ημέρα της λεσβιακής κτηνοτροφίας.
Εδώ υπάρχει μία ιδιαιτερότητα που δεν μπορεί να αγνοείται και έχει τονιστεί και στο παρελθόν από το Lesvosnews.net
Η Λέσβος ΔΕΝ έχει βιομηχανικού τύπου κτηνοτροφία όπως αυτή που συναντάται σε πολλές περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης. Η αιγοπροβατοτροφία του νησιού είναι σε μεγάλο βαθμό εκτατική. Τα ζώα βρίσκονται για πολλούς μήνες (περίπου 8 μήνες) τον χρόνο έξω, βόσκουν, κινούνται σε μεγάλες εκτάσεις και λειτουργούν μέσα σε ένα εντελώς διαφορετικό παραγωγικό και γεωγραφικό περιβάλλον από μία κλειστή βιομηχανική μονάδα χιλιάδων ζώων.
Δεν μπορεί λοιπόν να θεωρούμε αυτονόητο ότι ένα μοντέλο σχεδιασμένο για άλλες συνθήκες θα εφαρμοστεί αυτούσιο επί μήνες στη Λέσβο μέχρι να πετύχει. Αν μετά από πέντε μήνες ο ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί, το αυτονόητο δεν είναι να πούμε «συνεχίζουμε όπως είμαστε». Το αυτονόητο είναι να εξετάσουμε τι πρέπει να αλλάξει.
Η Ευρώπη, άλλωστε, δεν αντιμετώπισε όλες τις πρόσφατες εστίες με έναν μοναδικό τρόπο. Στη Γερμανία η εστία του 2025 περιορίστηκε και η χώρα ανέκτησε γρήγορα το καθεστώς απαλλαγής της. Στην Ουγγαρία καταγράφηκαν πέντε εστίες και στις τέσσερις εφαρμόστηκε έκτακτος κατασταλτικός εμβολιασμός. Στη Σλοβακία υπήρξαν έξι εστίες, εφαρμόστηκε κατασταλτικός εμβολιασμός στις πέντε και θανατώθηκαν συνολικά 8.341 βοοειδή. Ακόμη πιο κοντά μας, στην Κύπρο, όπου επίσης κυκλοφόρησε ο ορότυπος SAT1, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέθεσε μέσα στον Φεβρουάριο 1.029.000 δόσεις εμβολίου από την ευρωπαϊκή τράπεζα εμβολίων. Μέχρι τις 23 Μαρτίου είχαν καταγραφεί 45 εστίες. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι ο εμβολιασμός αποτελεί ένα από τα αποτελεσματικότερα εργαλεία περιορισμού της εξάπλωσης όταν χρησιμοποιείται μαζί με τα υπόλοιπα μέτρα ελέγχου.
Κανείς δεν λέει να αντιγράψουμε μηχανικά την Ουγγαρία, τη Σλοβακία ή την Κύπρο. Άλλες συνθήκες εκεί, άλλες στη Λέσβο.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δίνει δυνατότητες για διαφορετική ζωνοποίηση, άλλες μορφές επιτήρησης και, όπου επιστημονικά ενδείκνυται, έκτακτο εμβολιασμό. Υπάρχει και ευρωπαϊκή τράπεζα αντιγόνων και εμβολίων. Δεν ξεκινάμε από το μηδέν.
Το συμπέρασμα είναι απλό: λύσεις και εργαλεία υπάρχουν. Το θέμα είναι αν έχουμε αποφασίσει ποια θέλουμε να διεκδικήσουμε.
Τι ζητά η Λέσβος ξέρουμε;.
Η Πέμπτη δεν πρέπει να ξοδευτεί
Την Πέμπτη 27 Αυγούστου η Λέσβος έχει μπροστά της μία πραγματική ευκαιρία. Η κινητοποίηση που ξεκίνησε από τον Παλλεσβιακό Φορέα Πρωτογενούς Τομέα έχει πλέον διευρυνθεί. Συμμετέχουν αγροτικοί σύλλογοι, τυροπαραγωγοί και φορείς του πρωτογενούς τομέα. Την ίδια ημέρα θα πραγματοποιηθεί η ειδική συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για τον αφθώδη.
Βεβαίως και πρέπει να γίνει έλεγχος στις δαπάνες. Βεβαίως και πρέπει να εξεταστούν οι αναθέσεις, τα χρήματα που δόθηκαν, οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν, οι αποζημιώσεις και κάθε ευρώ που δαπανήθηκε.
Αλλά αυτό δεν είναι το βασικό ερώτημα της Πέμπτης.
Το βασικό ερώτημα είναι τι θα κάνουμε από την Παρασκευή.
Δεν έχει νόημα να φύγουν οι κτηνοτρόφοι έχοντας απλώς φωνάξει λίγο περισσότερο και οι περιφερειακοί σύμβουλοι έχοντας ανταλλάξει άλλες δέκα βαριές κουβέντες.
Το βράδυ της Πέμπτης πρέπει να υπάρχει ένα χαρτί πάνω στο τραπέζι. Μία ολοκληρωμένη εναλλακτική πρόταση διαχείρισης του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο.
Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα, Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων, κτηνοτρόφοι, τυροκόμοι, συνεταιρισμοί και επιστήμονες πρέπει, έστω και τώρα, να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι. Να αποφασίσουν επιτέλους τι ζητάμε. Πώς χωρίζεται το νησί σε ζώνες. Πώς συνεχίζονται οι έλεγχοι. Τι γίνεται με τον εμβολιασμό. Πότε και με ποιους όρους ξαναστήνονται τα κοπάδια. Τι ζητάμε για τις αποζημιώσεις και την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου. Και, φυσικά, ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό.
Δεν χρειάζονται τέσσερα διαφορετικά ψηφίσματα και πέντε διαφορετικές ανακοινώσεις. Χρειάζεται μία πρόταση. Και αυτή η πρόταση να φύγει από τη Μυτιλήνη έχοντας, πολιτικά, μία υπογραφή: Της Λέσβου.
Οι κτηνοτρόφοι αυτού του νησιού άντεξαν πέντε μήνες. Άντεξαν περιορισμούς. Άντεξαν να μην μπορούν να μετακινούν ζώα. Άντεξαν να βλέπουν ολόκληρα κοπάδια να θανατώνονται. Άντεξαν την αβεβαιότητα, τις συνεχείς αλλαγές, τις καθυστερήσεις και την αγωνία για το αύριο. Σε πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας δύσκολα θα είχε υπάρξει τέτοια υπομονή. Δυστυχώς όμως εδώ είναι Λέσβος. Ένα νησί μακριά από την Αθήνα, που πολλές φορές πρέπει να φωνάξει δύο φορές για να ακουστεί μία. Αυτή τη φορά όμως δεν αρκεί να φωνάξει.
Πρέπει να πάει στην Αθήνα με χαρτί στο χέρι και να πει:
«Αυτό είναι το σχέδιό μας. Αυτά είναι τα επιστημονικά δεδομένα. Αυτά είναι τα εργαλεία που υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό απαιτούμε να γίνει στη Λέσβο».
Και τότε η κυβέρνηση θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη των αποφάσεών της.
Αν όμως η Πέμπτη ξοδευτεί στη γνωστή ανακύκλωση διαμαρτυρίας, στις κομματικές κόντρες, στο ποιος φταίει περισσότερο και στο ποιος θα κερδίσει τις εντυπώσεις μιας ημέρας, τότε η ευθύνη θα πάψει να είναι μόνο του Υπουργείου.
Θα είναι όλων. Γιατί μετά από 181 εστίες, πάνω από 81.000 θανατώσεις και πέντε μήνες κρίσης, δεν δικαιούται κανείς να πει ότι δεν ήξερε. Η Πέμπτη είναι η ευκαιρία.
Αν χαθεί κι αυτή, τότε πραγματικά… καλό χειμώνα. Και μάλλον θα είναι διαρκείας.
