Το Πολιτειακό Δημοψήφισμα της 8/12/1974

Γράφει ο Παναγιώτης Μιχ. Κουτσκουδής

Η 8η Δεκεμβρίου δεν είναι μόνο επέτειος της μάχης στον Κλαπάδο του 1912, αλλά και του Δημοψηφίσματος του 1974, κατά το οποίο ο Ελληνικός Λαός με 69,18 % κατάργησε τη γάγγραινα της βασιλείας.   Μετά την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος και 3 εβδομάδες μετά τις πρώτες ελεύθερες εκλογές της 17/11/1974 η Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή πραγματοποίησε πολιτειακό δημοψήφισμα που αφορούσε την οριστική μορφή του πολιτεύματος της χώρας. Υπέρ της «Αβασιλεύτου Δημοκρατίας» τάχθηκαν σχεδόν όλα τα Κόμματα, εκτός από την φιλοδικτατορική «Εθνική Δημοκρατική Ένωση» Ε.Δ.Ε. (Π. Γαρουφαλιά) και ένα σημαντικό τμήμα της «Νέας Δημοκρατίας», που έμεινε πιστό στην παραδοσιακή φιλοβασιλική τοποθέτησή του. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής αρνήθηκε να λάβει σαφή θέση, με στόχο να διαφυλάξει και διατηρήσει την συνοχή του Κόμματος της «Νέας Δημοκρατίας», επειδή ήταν φανερό ότι ο βασικός κορμός του ήταν φιλοβασιλικός.

Ο Κ. Καραμανλής επέβαλε τελικά την γραμμή αυτή σ' όλους τους υποψηφίους της «Νέας Δημοκρατίας», από τους οποίους ζήτησε προεκλογικά να μην εκδηλωθούν υπέρ της Βασιλευομένης Δημοκρατίας. Επικρίθηκε αργότερα η στάση αυτή του Κ. Καραμανλή από τους φιλοβασιλικούς, οι οποίοι θεώρησαν ότι εάν ο Πρωθυπουργός υποστήριζε την Βασιλευομένη Δημοκρατία, το αποτέλεσμα του Δημοψηφίσματος θα ήταν διαφορετικό.

Στο Δημοψήφισμα η Αβασίλευτος Δημοκρατία επικράτησε με ποσοστό 69,18% πανελλαδικά. Επί εγκύρων ψηφισάντων 4.690.986 ψήφισαν υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας 3.245.111 (69,18%) και υπέρ της Βασιλευομένης 1.445.875 (30,82%).

Το δημοψήφισμα του 1974 θεωρήθηκε ως το γνησιότερο και περισσότερο αδιάβλητο από όλα τα δημοψηφίσματα που έγιναν στην Ελλάδα.

Στο Νομό Λέσβου το ποσοστό υπέρ της Αβασιλεύτου Δημοκρατίας εκτινάχθηκε στο 77,74% (το υψηλότερο ποσοστό μετά την Κρήτη) έναντι 22,26% της Βασιλευομένης. Αναλυτικότερα το αποτέλεσμα στο Νομό Λέσβου υπήρξε το ακόλουθο:

Την αντιβασιλική εκστρατεία ανέλαβε εκατονταμελής «Παλλεσβιακή Επιτροπή Αντιβασιλικού Αγώνα» με επικεφαλής τους Κώστα Βασάλο  (στέλεχος του ΚΚΕ), Λευτέρη Κιοσκλή (στέλεχος του ΠΑΣΟΚ), Τάκη  Αμπατζή (βουλευτή της ΕΝΩΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟΥ—ΝΕΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ), Νίκο Γανίτη (πρώην βουλευτή της ΕΔΑ), Ορέστη Κανέλλη (ζωγράφο),  Άγγελο Συρόπουλο (δικηγόρο), Πάνο Αναγνώστου (δικηγόρο), που οργάνωναν ομιλίες σε όλη τη Λέσβο. Η ηγεσία και οι πολιτευτές της Νέας Δημοκρατίας δεν πήραν θέση κατά ή υπέρ της βασιλείας, αφού οι ψηφοφόροι τους ήταν διχασμένοι.

Στον αντιβασιλικό αγώνα συμμετείχε ενεργά και η ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ, που τα μέλη της μοίραζαν στην πόλη και τα χωριά σχετική προκήρυξη, που παραθέτουμε.

Βέβαια από τη λαϊκή κινητοποίηση δεν θα μπορούσε να λείπει η  Βλουτίνα Γιαπρακάδινα (Στρατής Π. Αναστασέλλης) με τη σάτιρα του «ΔΩΤΙ  ΤΟΥ» που δημοσιεύθηκε στο Δημοκράτη στις 5-12-1974 (το  παραθέτουμε).

Στο Προεδρείο της Πανελλαδικής Επιτροπής για τη Δημοκρατία συμμετείχαν οι Αντώνης Σαμαράκης, Ιάκωβος Καμπανέλλης και Μάριος Πλωρίτης, συμβάλλοντας να απαλλαγεί η πατρίδα μας από τις ίντριγκες και την προκλητική χλιδή των Γλίξμπουργκ, πάντα εις βάρος του Ελληνικού Λαού. Έκλεισαν τα 7 παλάτια των «γαλαζοαίματων», που βέβαια συντηρούσαν τα δημόσια ταμεία, αλλά εισέπραξαν μετά 29 χρόνια 4,7 δισεκατομμύρια για αποζημίωση «απόλυσης» που τους αναγνώρισε το Ευρωπαϊκό «Δικαστήριο»! Ακόμα, με νυχτερινό «ριφιφί» απέσπασαν το 1991 εννέα δημευμένα υπερμεγέθη κοντέινερ με αμύθητης αξίας αντικείμενα από το Τατόι, δήθεν σαν «οικοσκευή», σε  συμπαιγνία με την τότε κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη.

ΠΗΓΕΣ:

Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας (ΦΙΜΠΟΔ) https://fimpod.gr/o-antibasilikos-agwnas-sti-lesvo-43-xronia-prin/

Γεώργιος Θ. Παπαπαναγιώτου – Αντώνιος Π. Πλάτων. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΛΕΣΒΟΥ. ΕΚΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑΤΑ 1974-2012 (ΤΟΜΟΣ ΙΙ). Εκδόσεις «αιολίδα». Μυτιλήνη 2012. Σελ. 104-105.

Στράτος Σαλαβός. «ΕΛΑΒΟΝ… Μια ιστορική προσέγγιση στις εκλογικές αναμετρήσεις». Εκδόσεις REPROGraphics. Απρίλιος 2023. Σελ. 135.

Επιμέλεια: Παναγιώτης Μιχ. Κουτσκουδής